જામનગરમાં‘વિશ્વ તમાકુ નિષેધ દિવસ’ ‘વિશ્વ તમાકુ નિષેધ દિવસ’ નિમિત્તે ગવર્નમેન્ટ ડેન્ટલ કોલેજ દ્વારા જનજાગૃતિ અંગેના વ્યાપક કાર્યક્રમોનું આયોજન હાથ ધરાયુ
તમાકુ ઉદ્યોગના ભ્રામક આકર્ષણો સામે યુવાધનને બચાવવા 'અંતિમયાત્રા રેલી', 'નુક્કડ નાટક' અને 'ફ્લેશ મોબ' જેવા નવતર પ્રયોગો યોજાયા
જામનગર જિલ્લામાં તમાકુ સેવનની સરેરાશ ઉંમર માત્ર ૧૦ વર્ષ, જોખમી વિસ્તારોમાં મૌખિક કેન્સર સ્ક્રીનિંગ અને કાઉન્સેલિંગ સઘન કરાયું
જામનગર તા.૦૧ જૂન, દર વર્ષે ૩૧ મેના રોજ સમગ્ર વિશ્વમાં 'વિશ્વ તમાકુ નિષેધ દિવસ' ઉજવવામાં આવે છે. વર્ષ ૨૦૨૬ માટે આ દિવસની ખાસ થીમ "Unmasking the Appeal – Countering Nicotine and Tobacco Addiction" રાખવામાં આવી છે. આ વૈશ્વિક ઝુંબેશનો હેતુ તમાકુ ઉદ્યોગની ભ્રામક યુક્તિઓને ખુલ્લી પાડવાનો છે, જેના દ્વારા તેઓ યુવા પેઢીને આકર્ષિત કરે છે. આંકડા દર્શાવે છે કે તમાકુ ઉદ્યોગની હાનિકારક અસરોથી લાંબા ગાળે તેના લગભગ ૫૦% વપરાશકર્તાઓ મૃત્યુ પામે છે, જેથી આ ઉદ્યોગને પોતાનો વેપાર અને નફો ચાલુ રાખવા માટે દર દાયકામાં લાખો નવા ગ્રાહકો ઉમેરવાની ફરજ પડે છે. આ વ્યવસાયિક ગણતરી હેઠળ કંપનીઓ દ્વારા ઈ-સિગારેટ, નિકોટિન પાઉચ અને કૃત્રિમ નિકોટિન ઉપકરણો જેવા અત્યાધુનિક ઉત્પાદનોનું ખૂબ જ આક્રમક રીતે માર્કેટિંગ કરવામાં આવી રહ્યું છે. આવા ઘાતક ઉત્પાદનોને સમાજમાં નવતર, આધુનિક કે ઓછા નુકસાનકારક તરીકે રજૂ કરીને ભ્રમણા ઊભી કરાય છે, જેથી યુવાનોમાં વ્યસનનું પ્રમાણ જળવાઈ રહે. આ વર્ષની ઝુંબેશ દ્વારા ખાસ એ બાબત ઉજાગર કરવામાં આવી છે કે કેવી રીતે તમાકુ ઉદ્યોગ મીઠાઈ જેવા વિવિધ ફ્લેવર્સ અને આકર્ષક આધુનિક ડિઝાઇનનો ઉપયોગ કરીને નાના બાળકો અને કિશોરોને વ્યસન તરફ ધકેલે છે, તથા પોતાની ચાલાકીપૂર્ણ માર્કેટિંગ શૈલી દ્વારા વિશ્વભરના કડક તમાકુ નિયંત્રણ કાયદાઓ અને પગલાંઓને ટાળવાનો પ્રયાસ કરે છે.
આ ગંભીર વૈશ્વિક પડકારને ધ્યાનમાં રાખીને, વિશ્વ તમાકુ નિષેધ દિવસ ૨૦૨૬ના અવસરે સરકારી દંત ચિકિત્સા મહાવિદ્યાલય અને હોસ્પિટલ, જામનગરના જાહેર આરોગ્ય દંતચિકિત્સા વિભાગ દ્વારા સમગ્ર જામનગર જિલ્લામાં મૌખિક કેન્સર જાગૃતિ, મફત સ્ક્રીનિંગ અને તમાકુ નિયંત્રણ સંબંધિત વિવિધ વ્યાપક પ્રવૃત્તિઓનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ તમામ પ્રવૃત્તિઓનો મુખ્ય અને દીર્ઘકાલીન હેતુ જિલ્લામાં તમાકુમુક્ત સમાજની સ્થાપના કરવાનો, તમાકુના સેવનથી થતા ભયાનક શારીરિક-માનસિક નુકસાન અંગે જનજાગૃતિ ફેલાવવાનો અને વ્યસનગ્રસ્ત લોકોને યોગ્ય માર્ગદર્શન આપી સફળતાપૂર્વક તમાકુ છોડવામાં સહાયરૂપ થવાનો હતો.
જામનગર જિલ્લામાં તમાકુના ઉપયોગ અને તેનાથી પેદા થયેલા ગંભીર સંકટનું અત્યંત ચિંતાજનક ચિત્ર તાજેતરના આંકડાઓ દ્વારા સામે આવ્યું છે. પ્રાપ્ત વિગતો અનુસાર, જામનગરમાં અંદાજે ૩૭% કિશોરો કે જેમની ઉંમર માત્ર ૧૩ થી ૧૫ વર્ષની વચ્ચે છે અને ૫૪% થી વધુ યુવાનો ૧૫ થી ૩૪ વર્ષની વયના હાલમાં સક્રિય રીતે ઓછામાં ઓછા એક પ્રકારના તમાકુ ઉત્પાદનનો નિયમિત ઉપયોગ કરે છે. સૌથી વધુ ચોંકાવનારી બાબત એ છે કે જામનગરમાં તમાકુ સેવન શરૂ કરવાની સરેરાશ ઉંમર માત્ર ૧૦ વર્ષ જેટલી નીચી નોંધાઈ છે, જે દેશની રાષ્ટ્રીય સરેરાશ ઉંમર ૧૮.૭ વર્ષ કરતાં ઘણી ઓછી અને ચિંતાજનક છે. અહીં પરંપરાગત ધૂમ્રપાન કરતાં ધુમ્રરહિત તમાકુ એટલે કે માવા, ગુટખા, મૌખિક કે નાસિકા માર્ગે લેવાતા પદાર્થોનો ઉપયોગ સવિશેષ જોવા મળે છે, જ્યારે આધુનિક પ્રવાહોમાં કેટલાક શહેરી યુવાનો સિગારેટ અને ઈ-સિગારેટનો પણ ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. સંશોધનમાં એવું પણ બહાર આવ્યું છે કે આ ઘાતક કુટેવ મોટાભાગે પરિવારના જ કોઈ વડીલ કે સભ્યને જોઈને અથવા તો મિત્રવર્તુળના ખોટા દબાણને કારણે નાની ઉંમરે વિકસે છે.
આ ભયજનક પરિસ્થિતિ સામે લડવા માટે ગવર્નમેન્ટ ડેન્ટલ કોલેજના આ વિશેષ અભિયાન અંતર્ગત ગ્રામ્ય સમુદાયો, શાળાના બાળકો, શહેરી ઝૂંપડપટ્ટીના શ્રમિક રહેવાસીઓ, સગર્ભા મહિલાઓ તથા વિવિધ ફેક્ટરીઓમાં કામ કરતા મજૂરો જેવા અત્યંત સંવેદનશીલ અને ઉચ્ચ જોખમ ધરાવતા માનવ સમૂહોમાં મૌખિક કેન્સર જાગૃતિ અને સઘન સ્ક્રીનિંગ કાર્યક્રમો યોજવામાં આવ્યા હતા.
આ વિશેષ કેમ્પો દરમિયાન તબીબો દ્વારા મૌખિક કેન્સરની વહેલી ઓળખ (પ્રારંભિક ચિહ્નોની તપાસ), તમાકુજન્ય ગંભીર આરોગ્ય જોખમો અંગે પ્રત્યક્ષ શિક્ષણ અને દર્દીઓને કાયમી ધોરણે તમાકુ છોડવા માટે પ્રેરણાત્મક કાઉન્સેલિંગ આપવા પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.
તમાકુ નિવારણ માટેની સરકારી સેવાઓને જિલ્લાના અંતરિયાળ વિસ્તારો સુધી વધુ મજબૂત અને પ્રભાવશાળી બનાવવાના આશયથી, સ્થાનિક આરોગ્ય કર્મચારીઓ તથા આશા વર્કર બહેનો સહિતના ફ્રન્ટલાઇન હેલ્થ વર્કર્સ માટે ખાસ ક્ષમતા વિકાસ અને સઘન તાલીમ કાર્યક્રમોનું આયોજન પણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ વ્યવસાયિક તાલીમમાં તમાકુ નિવારણ પરામર્શ કેવી રીતે અસરકારક હાથ ધરવા તે અંગે તજજ્ઞો દ્વારા ગહન માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું હતું, જેથી જામનગર જિલ્લાના છેવાડાના ગામડાઓ સુધી તમાકુ નિવારણ સેવાઓ સરળતાથી પહોંચાડી શકાય.
આ ઉપરાંત, સામાન્ય જનતામાં વ્યાપક પ્રચાર-પ્રસાર થાય તે હેતુથી જામનગર રેલવે સ્ટેશન અને સેન્ટ્રલ બસ સ્ટેશન સહિતના મુખ્ય અને ભીડભાડવાળા જાહેર સ્થળોએ લોકજાગૃતિ કાર્યક્રમો યોજાયા હતા. જેમાં યુવા તબીબો અને વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા પ્રતીકાત્મક રીતે ‘તમાકુ વિરોધી અંતિમયાત્રા રેલી’કાઢવામાં આવી હતી, જે લોકોમાં ભારે આકર્ષણ અને વિચારણાનું કેન્દ્ર બની હતી. આ સાથે જ ‘નુક્કડ નાટક’ અને ગીત-સંગીતના સથવારે ‘ફ્લેશ મોબ’ જેવી આધુનિક પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા અત્યંત મનોરંજક છતાં ગંભીર શૈલીમાં તમાકુ વિરોધી મજબૂત સંદેશો સીધો લોકો સુધી પહોંચાડવામાં આવ્યો હતો અને સામાજિક ભાગીદારીને વેગ આપવામાં આવ્યો હતો. આ તમામ વ્યાપક અને સરાહનીય પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ પબ્લિક હેલ્થ ડેન્ટિસ્ટ્રી, ગવર્નમેન્ટ ડેન્ટલ કોલેજ એન્ડ હોસ્પિટલ જામનગર દ્વારા જિલ્લામાં મૌખિક કેન્સર અંગે લોકજાગૃતિ વધારવા, તમાકુ નિવારણ સારવારને સુદ્રઢ કરવા અને સમાજના દરેક વર્ગમાં એક સ્વસ્થ, રોગમુક્ત તથા સંપૂર્ણ તમાકુમુક્ત સશક્ત જીવનશૈલીનું નિર્માણ કરવા માટેની પોતાની નૈતિક અને સામાજિક પ્રતિબદ્ધતાને ફરી એકવાર મજબૂતાઈથી પુનઃદૃઢ કરવામાં આવી છે.
