પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માંથી એક અત્યંત ચિંતાજનક અને યુદ્ધના ભણકારા વાગતા હોય તેવા મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ વેપાર માર્ગ ગણાતી ‘હોર્મુઝની સામુદ્રધુની’ (Strait of Hormuz) પર અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો સૈન્ય સંઘર્ષ હવે ચરમસીમાએ પહોંચી ગયો છે.

હોર્મુઝમાંથી પસાર થતા કોમર્શિયલ જહાજો પર ઈરાન દ્વારા કરવામાં આવેલા હુમલાના જવાબમાં, અમેરિકાએ ઈરાન વિરુદ્ધ ફરી એકવાર કડક નૌસૈનિક નાકાબંધી (Naval Blockade) લાગુ કરી દીધી છે. આ સાથે જ અમેરિકાએ ઈરાનના સૈન્ય ઠેકાણાઓ પર વિનાશક એર સ્ટ્રાઈક પણ શરૂ કરી દીધી છે, જેમાં ઈરાનના અનેક સૈનિકો માર્યા ગયા હોવાના અહેવાલ છે. આ ગંભીર આંતરરાષ્ટ્રીય કટોકટીનો સંપૂર્ણ વિગતવાર અહેવાલ નીચે મુજબ છે.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ફાટી નીકળેલા આ સૈન્ય સંઘર્ષને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલ અને ગેસની કટોકટી સર્જાવાની આશંકા વધી ગઈ છે, જેનાથી સમગ્ર વિશ્વના શેરબજારો અને અર્થતંત્રમાં ફફડાટ ફેલાયો છે.

અમેરિકાના સાત કલાકના બોમ્બમારામાં ઈરાનને મોટું નુકસાન
અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) ના સત્તાવાર નિવેદન અનુસાર, અમેરિકી વાયુસેનાએ ઈરાનના અનેક વ્યૂહાત્મક સૈન્ય ઠેકાણાઓ પર સતત સાત કલાક સુધી ભયાનક બોમ્બમારો કર્યો હતો. આ હુમલામાં પાકિસ્તાનની સરહદ નજીક આવેલા સિસ્તાન-બલૂચિસ્તાન પ્રાંતમાં ઈરાની સેનાની '૩૮૮મી મિકેનાઈઝ્ડ ઈન્ફન્ટ્રી બ્રિગેડ'ની સૈન્ય બેરેકને સીધું નિશાન બનાવવામાં આવ્યું હતું.

ઈરાની સત્તાવાળાઓએ આ હુમલાની પુષ્ટિ કરતા જણાવ્યું છે કે, અમેરિકી એર સ્ટ્રાઈકમાં ઈરાનના ૭ (સાત) સૈનિકો કમકમાટીભર્યા મોતને ભેટ્યા છે, જ્યારે દેશભરમાં ૨૬૦થી વધુ લોકો ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા છે. તાજેતરના દિવસોમાં થયેલા વિવિધ હુમલાઓમાં કુલ મૃત્યુઆંક ૩૦ને પાર પહોંચ્યો હોવાનો પણ દાવો કરાયો છે.

ઈરાનનો વળતો પ્રહાર: અમેરિકી સૈન્ય મથકો પર મિસાઈલ હુમલા
અમેરિકાના આકરા પ્રહાર સામે ઈરાને પણ મૌન રહેવાના બદલે આક્રમક વળતો જવાબ આપ્યો છે. ઈરાની સેનાએ બહેરીન, કુવૈત અને જોર્ડન તરફ ઉપરાઉપરી બેલેસ્ટિક મિસાઈલો અને સશસ્ત્ર ડ્રોન દાગ્યા હતા. ઉલ્લેખનીય છે કે આ ત્રણેય દેશોમાં અમેરિકાના મોટા સૈન્ય મથકો (Military Bases) આવેલા છે. જોર્ડન સરકારે દાવો કર્યો છે કે તેમણે પોતાની સરહદ તરફ આવી રહેલી ઈરાનની ત્રણ મિસાઈલોને હવામાં જ તોડી પાડી હતી.

શા માટે તૂટ્યો શાંતિ કરાર?
આ વિવાદની પૃષ્ઠભૂમિ જોઈએ તો, અમેરિકાએ સૌપ્રથમ એપ્રિલ મહિનામાં ઈરાન વિરુદ્ધ કડક દરિયાઈ નાકાબંધી કરી હતી. પરંતુ ગયા મહિને બંને દેશો વચ્ચે એક વચગાળાનો ગુપ્ત શાંતિ કરાર થયો હતો, જેના અંતર્ગત અમેરિકાએ આ નાકાબંધી હટાવી લીધી હતી. આ કરાર મુજબ ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ સહિતના વિવાદિત મુદ્દાઓ ઉકેલવા માટે ૬૦ દિવસનો સમય નક્કી કરાયો હતો અને ત્યાં સુધી યુદ્ધ અટકાવવાનું હતું.

પરંતુ હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં જહાજો પર ફરી હુમલા શરૂ થતાં જ આ શાંતિ વાટાઘાટો સંપૂર્ણપણે પડી ભાંગી છે. વોશિંગ્ટન (અમેરિકા) કોઈપણ ભોગે આ આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગને ખુલ્લો રાખવા માંગે છે, પરંતુ ઈરાન સામે તેનો આ રસ્તો બિલકુલ સરળ દેખાઈ રહ્યો નથી.

આખી દુનિયાનો ઓઈલ-ગેસ સપ્લાય રોકવાની ઈરાનની સખત ચેતવણી
ઈરાનની શક્તિશાળી સેના 'રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ' એ અમેરિકી નાકાબંધીના વિરોધમાં સમગ્ર મિડલ ઈસ્ટ (પશ્ચિમ એશિયા) માંથી થતી ઊર્જાની નિકાસ (Energy Export) રોકવાની સત્તાવાર ધમકી આપી છે. ઈરાની સેનાએ કડક શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે, "આ વિસ્તારમાંથી તેલ અને ગેસની નિકાસ કાં તો બધા જ દેશો માટે થશે અથવા કોઈના માટે નહીં થાય." જો ઈરાન હોર્મુઝ સામુદ્રધુનીને સંપૂર્ણ બ્લોક કરી દેશે, તો વિશ્વભરમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ આસમાને પહોંચી જશે.

બીજી તરફ, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ઈરાનને ખુલ્લી ચેતવણી આપતા જણાવ્યું છે કે, "ઈરાન માટે અત્યારે એ જ સારું રહેશે કે તે શરતો માનીને કરાર કરી લે, નહીંતર આગામી સમયમાં ઈરાન પાસે ગુમાવવા માટે કંઈ જ બચશે નહીં."

​​​​​​​અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સર્જાયેલી આ સીધી યુદ્ધની સ્થિતિએ વૈશ્વિક મહાસત્તાઓને ચિંતામાં મૂકી દીધી છે. જો આગામી થોડા દિવસોમાં બંને દેશો કોઈ રાજદ્વારી સમજૂતી પર નહીં પહોંચે, તો પશ્ચિમ એશિયાનું આ મર્યાદિત યુદ્ધ એક ભયાનક વૈશ્વિક યુદ્ધનું સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે.