ડિજિટલ ઇન્ડિયા (Digital India) અભિયાન અંતર્ગત છેલ્લા એક દાયકામાં ભારત સરકારે ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રમાં ક્રાંતિકારી ફેરફારો કર્યા છે. સરકારી કચેરીઓના ધક્કા ખાવામાંથી અને કાગળના મોટા દસ્તાવેજો (Paperwork) સાથે લઈને ફરવાની ઝંઝટમાંથી મુક્તિ આપવા માટે સરકારે અનેક શાનદાર મોબાઇલ એપ્લિકેશન્સ લોન્ચ કરી છે.

આ સત્તાવાર એપ્સની મદદથી નાગરિકો ઘરે બેઠા જ પોતાના સ્માર્ટફોન દ્વારા સેંકડો સરકારી સેવાઓનો લાભ ઉઠાવી શકે છે. દસ્તાવેજો સુરક્ષિત રાખવાથી લઈને ઓનલાઇન પેમેન્ટ, રેલવે મુસાફરી અને સ્વાસ્થ્ય રેકોર્ડ સુધીની તમામ સુવિધાઓ પૂરી પાડતી ૧૨ મહત્વની સરકારી એપ્સનો વિગતવાર અહેવાલ નીચે મુજબ છે.

ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રાલય તેમજ વિવિધ સરકારી વિભાગો દ્વારા સંચાલિત આ એપ્સ કાનૂની રીતે માન્ય છે અને તે નાગરિકોનો કિંમતી સમય બચાવવામાં ખૂબ મદદરૂપ સાબિત થઈ રહી છે.

01. દસ્તાવેજો, ઓળખ અને સત્તાવાર સેવાઓ માટેની જરૂરી એપ્સ

DigiLocker: 
‘ડિજિટલ ઇન્ડિયા’ પ્રોગ્રામ હેઠળ બનેલી આ એપ યુઝર્સને ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ, વ્હીકલ રજીસ્ટ્રેશન (RC બુક), શૈક્ષણિક પ્રમાણપત્રો અને ઇન્સ્યોરન્સના કાગળો ડિજિટલ સ્વરૂપે સાચવવાની સુવિધા આપે છે. આ ડિજિટલ દસ્તાવેજો અસલ કાગળોની જેમ જ કાનૂની રીતે સંપૂર્ણ માન્ય ગણાય છે.

UMANG: 
‘યુનિફાઇડ મોબાઇલ એપ્લિકેશન ફોર ન્યૂ-એજ ગવર્નન્સ’ (UMANG) એ કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારની સેંકડો સેવાઓ માટેનું એક સિંગલ ગેટવે પ્લેટફોર્મ છે. આ એક જ એપથી યુઝર્સ EPFO (પીએફ), પાન કાર્ડ, શિક્ષણ અને યુટિલિટી બિલ જેવી સેવાઓ મેળવી શકે છે.

mAadhaar: 
યુઆઈડીએઆઈ (UIDAI) દ્વારા સંચાલિત આ એપ યુઝર્સને તેમના આધાર કાર્ડની ડિજિટલ કોપી ફોનમાં રાખવા, પ્રોફાઇલ અપડેટ કરવા અને ઓળખની પુષ્ટિ માટે વર્ચ્યુઅલ આઈડી (VID) બનાવવાની સુવિધા આપે છે, જે અસલ કાર્ડ સાથે ન હોવા પર ખૂબ ઉપયોગી બને છે.

BHIM: 
‘ભારત ઇન્ટરફેસ ફોર મની’ (BHIM) એ સંપૂર્ણ સરકારી અને સુરક્ષિત યુપીઆઈ (UPI) આધારિત પેમેન્ટ એપ છે, જેની મદદથી ઓનલાઇન નાણાકીય વ્યવહારો અને ફંડ ટ્રાન્સફર ખૂબ જ સરળતાથી કરી શકાય છે.

mParivahan: 
માર્ગ પરિવહન અને ધોરીમાર્ગ મંત્રાલયની આ એપ યુઝર્સને ડિજિટલ ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ અને ગાડીની આરસી બુક ઓનલાઇન ચેક કરવાની તેમજ વાહનની માલિકીની વિગતો વેરિફાય કરવાની સુવિધા આપે છે.

FASTag App: 
આ એપ દ્વારા યુઝર્સ નેશનલ ઇલેક્ટ્રોનિક ટોલ કલેક્શન સિસ્ટમ સાથે જોડાયેલા પોતાના ફાસ્ટેગ એકાઉન્ટને રિચાર્જ કરી શકે છે અને ટોલ ટેક્સના વ્યવહારો પર નજર રાખી શકે છે.

02. હેલ્થ, ટ્રાવેલ અને નાગરિક કેન્દ્રિત સેવાઓ પૂરી પાડતી એપ્સ

ABHA App: 
‘આયુષ્માન ભારત હેલ્થ એકાઉન્ટ’ (ABHA) એપ નાગરિકોને ડિજિટલ હેલ્થ આઈડી બનાવવામાં અને તેમના તમામ તબીબી રિપોર્ટ્સ તથા હેલ્થ રેકોર્ડ્સ ડિજિટલી મેનેજ કરવામાં મદદ કરે છે.

Aarogya Setu: 
શરૂઆતમાં વૈશ્વિક મહામારી દરમિયાન લોન્ચ કરાયેલી આ એપ હવે એક મોટા પબ્લિક હેલ્થ ઇન્ફોર્મેશન પ્લેટફોર્મ તરીકે વિકસિત થઈ ચૂકી છે, જ્યાં સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત અનેક સેવાઓ ઉપલબ્ધ છે.

Rail Madad: 
ભારતીય રેલવેના મુસાફરો માટે આ એક અત્યંત ઉપયોગી એપ છે. યાત્રા દરમિયાન કોઈપણ સમસ્યા કે ફરિયાદ હોય, તો આ એપ દ્વારા ત્વરિત મદદ મેળવી શકાય છે અને ફરિયાદનું સ્ટેટસ પણ ટ્રેક કરી શકાય છે.

IRCTC Rail Connect: 
આ રેલવેની સત્તાવાર ટિકિટ બુકિંગ એપ છે. આના દ્વારા મુસાફરો સીધા પોતાના સ્માર્ટફોનથી કન્ફર્મ ટિકિટ બુક કરી શકે છે, ટિકિટ કેન્સલ કરાવી શકે છે અને ટ્રેનનું લાઈવ સ્ટેટસ જાણી શકે છે.

MyGov: 
આ એક એવું અનોખું પ્લેટફોર્મ છે જ્યાં દેશના સામાન્ય નાગરિકો સરકાર સાથે સીધા જોડાઈ શકે છે. યુઝર્સ અહીં વિવિધ સરકારી નીતિઓ પર ચર્ચા, સર્વે, પોતાના મહત્વના સૂચનો અને સરકારી યોજનાઓમાં ભાગ લઈ શકે છે.

PM Kisan App: 
આ એપ ખાસ કરીને ‘પીએમ-કિસાન’ (PM-KISAN) યોજનાના લાભાર્થી ખેડૂતો માટે બનાવવામાં આવી છે. આની મદદથી ખેડૂતો તેમના બેંક ખાતામાં જમા થતા હપ્તાનું સ્ટેટસ જોઈ શકે છે અને ખેતી વિષયક નવીનતમ માહિતી મેળવી શકે છે.

આ તમામ એપ્સ તમારા ફોનમાં કેમ હોવી જરૂરી છે?
જેમ-જેમ તમામ સરકારી સેવાઓ ઓનલાઇન અને પેપરલેસ બની રહી છે, તેમ-તેમ આ ડિજિટલ એપ્સ નાગરિકોની રોજીંદી જિંદગીને વધુ સરળ બનાવી રહી છે. ડિજીલોકર અને ભીમ જેવી એપ્સથી લોકો પહેલેથી જ વાકેફ છે, પરંતુ પીએમ કિસાન, આભા અને રેલ મદદ જેવી એપ્સ પણ એટલી જ ઉપયોગી છે. આ સત્તાવાર એપ્સને ફોનમાં ઇન્સ્ટોલ કરવાથી નાગરિકો કોઈપણ વચેટીયા વગર, સીધા જ સરકારી સુવિધાઓનો સુરક્ષિત લાભ લઈ શકે છે.