વિશ્વમાં ધીમે ધીમે એક નવી રાજકીય અને આર્થિક પરિસ્થિતિ વિકસી રહી છે. અમેરિકા ઇચ્છે છે કે ભારત અને યુરોપ દુર્લભ પૃથ્વી ખનિજો પર ચીનના નિયંત્રણને રોકવા માટે દળોમાં જોડાય. રસપ્રદ વાત એ છે કે, એક તરફ, અમેરિકા ભારત પર ભારે ટેરિફ લાદી રહ્યું છે, જ્યારે બીજી તરફ, તે ભારત પાસેથી સહયોગની અપેક્ષા રાખે છે.યુએસ ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસન્ટને પૂછવામાં આવ્યું કે અમેરિકા દુર્લભ પૃથ્વી ખનિજો પર ચીનના નિયંત્રણથી પોતાને કેવી રીતે દૂર રાખશે, ત્યારે તેમણે કહ્યું,અમે ભારત અને યુરોપિયન દેશો પાસેથી સમર્થનની અપેક્ષા રાખીએ છીએ.

યુએસ અધિકારીનું આ નિવેદન આમ તો સામાન્ય લાગે છે, પરંતુ અમેરિકાની પોતાની વેપાર નીતિને ધ્યાનમાં લેતા, તે વિરોધાભાસી માનવામાં આવી રહ્યું છે. યુએસએ ભારત પર 50 ટકા ટેરિફ લાદ્યો છે અને ચીન સામે એક થવાની પણ અપેક્ષા છે. દરમિયાન, બેસન્ટ પોતે ભારતની ખુલ્લેઆમ ટીકા કરી રહ્યા છે અને સાથે સહયોગ પણ માગી રહ્યા છે.

બેસન્ટે કહ્યું, "આ ચીન વિરુદ્ધ દુનિયા છે. અમે આવું થવા દઈશું નહીં. ચીન એક કમાન્ડ-એન્ડ-કંટ્રોલ અર્થતંત્ર છે. અમે વિવિધ માધ્યમો દ્વારા અમારા સાર્વભૌમત્વનો દાવો કરીશું. અમે પહેલાથી જ સાથી દેશો સાથે સંપર્કમાં છીએ. અમે આ અઠવાડિયે તેમની સાથે મળીશું. મને યુરોપિયન દેશો, ભારત અને એશિયન લોકશાહીઓ તરફથી નોંધપાત્ર વૈશ્વિક સમર્થનની અપેક્ષા છે, અને અમે નિકાસ પ્રતિબંધો અને દેખરેખ ચાલુ રહેવા દઈશું નહીં.

ચીન પર યુદ્ધને ભંડોળ આપવાનો આરોપ

બેસન્ટે ચીન પર આક્રમક પગલાં લેવા અને યુદ્ધને ભંડોળ આપવાનો આરોપ મૂક્યો. તેમણે કહ્યું કે દુર્લભ પૃથ્વી ખનિજોની નિકાસ પર ચીનનો પ્રતિબંધ માત્ર અમેરિકા માટે જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે પણ ખતરો છે. તેમણે દાવો કર્યો, યુએસ વિશ્વમાં શાંતિ માટે પ્રયત્નશીલ છે, જ્યારે ચીન યુદ્ધને ભંડોળ આપી રહ્યું છે.

વિશ્લેષકોએ બેસન્ટને એ વિરોધાભાસ તરફ ધ્યાન દોર્યું કે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સંભવિત બેઠક પહેલા તણાવ ઓછો કરવા માટે 1 નવેમ્બર સુધી ચીની માલ પર 100 ટકા ટેરિફ મુલતવી રાખ્યો છે. દરમિયાન, ભારત, જેમાંથી અમેરિકા સહયોગની અપેક્ષા રાખે છે, તે ટેરિફ હેઠળ છે.

બેસન્ટે આ વિરોધાભાસને અવગણીને કહ્યું કે અમેરિકા જોખમ ઘટાડવા માંગે છે. મહત્વપૂર્ણ ખનિજો, સેમિકન્ડક્ટર સ્વતંત્રતા અને દેશમાં ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગ લાવવા આનો એક ભાગ છે, અને આ બધું અમેરિકા ફર્સ્ટ એજન્ડા હેઠળ થઈ રહ્યું છે.

ચીને રેર અર્થ મિનરલ્સ નિકાસના નિયમો કડક કર્યા

ગયા અઠવાડિયે, ચીને યુએસ જહાજો પર ટેરિફ લાદ્યો કારણ કે વોશિંગ્ટને તેના નિકાસ નિયમોનો વિસ્તાર કર્યો હતો. રેર અર્થ મિનરલ્સ નિકાસ પર ચીનના તાજેતરના પ્રતિબંધોએ વોશિંગ્ટનમાં ચિંતા વધારી છે. અધિકારીઓએ ચેતવણી આપી છે કે આ પગલું યુએસ સંરક્ષણ ઉદ્યોગ પર અસર કરી શકે છે અને આગામી વેપાર મંત્રણામાં ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગને રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ પર દબાણ લાવવાની તક આપી શકે છે.

દુર્લભ પૃથ્વી ચુંબક યુએસ લશ્કરી ટેકનોલોજીનો પાયો છે. યુએસ સંરક્ષણ વિભાગ અનુસાર, આનો ઉપયોગ એફ-35 ફાઇટર એરક્રાફ્ટ, વર્જિનિયા અને કોલંબિયા-ક્લાસ સબમરીન, પ્રિડેટર ડ્રોન, ટોમાહોક મિસાઇલો અને અદ્યતન રડાર અને ચોકસાઇ-માર્ગદર્શિત બોમ્બ સિસ્ટમ્સમાં થાય છે.સપ્લાય ચેઇનમાં ચીનનું પ્રભુત્વ તેને વૈશ્વિક નેતૃત્વ આપે છે. ચીન વિશ્વના ખાણકામના આશરે 60 ટકા અને રિફાઇનિંગના 90 ટકા પર નિયંત્રણ રાખે છે. યુએસ જીઓલોજિકલ સર્વે મુજબ, હાલમાં યુએસ રેર અર્થ મિનરલ આયાતનો આશરે 70 ટકા હિસ્સો ચીનથી આવે છે.

ભારત પાસે રેર અર્થ મિનરલનો મોટો ભંડાર

ભારત પાસે રેર અર્થ મિનરલનો મોટો ભંડાર છે, ખાસ કરીને મોનાઝાઇટ, પરંતુ તેની પ્રોસેસિંગ અને રિફાઇનિંગ ક્ષમતા ચીન કરતા ઘણી પાછળ છે. ભારત સ્વચ્છ ઉર્જા, સંરક્ષણ અને હાઇ-ટેક મેન્યુફેક્ચરિંગ માટે જરૂરી રેર અર્થ મિનરલનો પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવા માટે નેશનલ ક્રિટિકલ મિનરલ સ્ટોકપાઇલ શરૂ કરવાની યોજના ધરાવે છે. સરકારે આ યોજના હેઠળ 500 કરોડ પણ ફાળવ્યા છે જેથી કોઈપણ સપ્લાય આંચકાને ઓછો કરી શકાય અને સ્થાનિક ઉદ્યોગોને સતત પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરી શકાય.ભારતમાં 13.15 મિલિયન ટન મોનાઝાઇટ અનામતમાં અંદાજિત 7.23 મિલિયન ટન રેર અર્થ ઓક્સાઇડ છે. આ મુખ્યત્વે આંધ્રપ્રદેશ, ઓડિશા, તમિલનાડુ, કેરળ અને પશ્ચિમ બંગાળ, ઝારખંડ, ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રના કેટલાક ભાગોમાં જોવા મળે છે.

ચીને આ યોગ્ય નથી કર્યું, અમે રસોઈ તેલનો વેપાર બંધ કરી દઈશું: ટ્રમ્પ

અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે ટેરિફ યુદ્ધ આકરા પાણીએ પહોચ્યું છે. ચીને અગાઉ સોયાબીન ન ખરીદવાના નિર્ણયથી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને આઘાત આપ્યો હતો. હવે, ટ્રમ્પ રસોઈ તેલ અંગે બેઇજિંગને પાઠ ભણાવવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે. ટ્રમ્પે ચીનને ધમકી આપી છે કે તે બેઇજિંગ સાથે રસોઈ તેલનો વેપાર બંધ કરવાનું વિચારી રહ્યા છે.યુએસ પ્રમુખ ટ્રમ્પે ચીનને ખુલ્લી ધમકી આપતા લખ્યું છે કે ચીન જાણી જોઈને આપણી પાસેથી સોયાબીન ખરીદી રહ્યું નથી અને આપણા સોયાબીન ખેડૂતોને મુશ્કેલીમાં મૂકી રહ્યું છે, જે આર્થિક દુશ્મનાવટનું કૃત્ય છે. બદલો લેવા માટે, અમે ચીન સાથે રસોઈ તેલ અને અન્ય વેપાર બંધ કરવાનું વિચારી રહ્યા છીએ. ઉદાહરણ તરીકે, આપણે સરળતાથી રસોઈ તેલ જાતે ઉત્પન્ન કરી શકીએ છીએ; આપણે તેને ચીન પાસેથી ખરીદવાની જરૂર નથી.

હકીકતમાં, ચીન અમેરિકન સોયાબીનનો સૌથી મોટો ખરીદદાર રહ્યો છે.તેણે 2024 માં આશરે 27 મિલિયન ટન સોયાબીન ખરીદ્યા. તેની કિંમત આશરે 12.8 બિલિયન ડોલર હતી, પરંતુ ચીને મે 2025 થી અમેરિકન સોયાબીન ખરીદવાનું બંધ કરી દીધું છે. તો બીજી તરફ રસોઈ તેલની બાબતમાં, ચીન 2024 માં રેકોર્ડ ઊંચાઈએ પહોંચ્યું. મહત્વપૂર્ણ વાત એ છે કે, અમેરિકાએ ચીનની કુલ નિકાસનો આશરે 43 ટકા હિસ્સો ખરીદ્યો હતો. જો ટ્રમ્પ હવે ચીન પાસેથી રસોઈ તેલ ન ખરીદવાનો નિર્ણય લે છે, તો તે બેઇજિંગ માટે મોટો ફટકો હશે. આ બંને દેશોની ખાદ્ય અને બાયોફ્યુઅલ સપ્લાય ચેઇન પર પણ નકારાત્મક અસર કરશે.