વિશ્વભરમાં લશ્કરી બજેટમાં સતત વધારો

એક અહેવાલ મુજબ, યુક્રેન કટોકટી અને મધ્ય પૂર્વ જેવા પ્રદેશોમાં વધતા તણાવ જેવા વર્તમાન ભૂરાજકીય તણાવ અને સંઘર્ષોને કારણે 2023 માં વૈશ્વિક લશ્કરી ખર્ચ 2.44 ટ્રિલિયન ડોલરના રેકોર્ડ ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચવાનો અંદાજ છે. રિપોર્ટ મુજબ, આ પાછલા વર્ષ કરતાં 6.8% નો વધારો દર્શાવે છે. પરિણામે, વિશ્વભરમાં હવાઈ લશ્કરી ક્ષમતાઓ નોંધપાત્ર પ્રગતિ અને વ્યૂહાત્મક વિકાસનો અનુભવ કરી રહી છે. વિશ્વભરના દેશો વ્યૂહાત્મક લાભ જાળવી રાખવા અને પોતાને અગ્રણી હવાઈ દળો તરીકે સ્થાપિત કરવા માટે તેમની હવાઈ ક્ષમતાઓને સતત અપગ્રેડ કરી રહ્યા છે.

વિશ્વના ટોચના 10 શક્તિશાળી હવાઈ દળો

હવાઈ શક્તિ લાંબા સમયથી વૈશ્વિક પ્રભુત્વમાં નિર્ણાયક પરિબળ રહી છે, 20મી સદીની શરૂઆતથી યુદ્ધમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહી છે અને વિશ્વભરમાં સશસ્ત્ર દળો માટે એક આવશ્યક સંપત્તિ સાબિત થઈ રહી છે. ગ્લોબલ ફાયરપાવર 2025 ના ડેટા અનુસાર, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની હવાઈ શક્તિ અજોડ છે, જે રશિયા, ચીન, ભારત, દક્ષિણ કોરિયા અને જાપાનની સંયુક્ત હવાઈ ક્ષમતાઓને વટાવી ગઈ છે, જે વૈશ્વિક લશ્કરી ખર્ચના લગભગ 40% હિસ્સો ધરાવે છે.

ચીન હવાઈ કાફલાના કદના સંદર્ભમાં ભારતથી આગળ

ગ્લોબલ ફાયરપાવર ઇન્ડેક્સમાં હવાઈ કાફલાના કદના સંદર્ભમાં રશિયા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પછી બીજા ક્રમે છે, જે અમેરિકાની હવાઈ શક્તિના લગભગ એક તૃતીયાંશ ભાગ ધરાવે છે. દરમિયાન, ચીન હવાઈ કાફલાના કદના સંદર્ભમાં ત્રીજા ક્રમે છે, ટેકનોલોજીમાં નોંધપાત્ર રોકાણો દ્વારા તેની ક્ષમતાઓને ઝડપથી આગળ ધપાવી રહ્યું છે.

ડબ્લ્યુડીએમએમએનું મૂલ્યાંકન હવાઈ દળોની ગુણવત્તાને આધારે

ડબ્લ્યુડીએમએમએ તેના વાર્ષિક રેન્કિંગમાં વિશ્વના વિવિધ વાયુસેનાઓની કુલ લડાઇ શક્તિ સાથે સંબંધિત મૂલ્યોને ધ્યાનમાં લે છે. આ સૂત્ર 'ટ્રુવલ રેટિંગ'ઉત્પન્ન કરે છે જે દરેક દળને માત્ર એકંદર તાકાતના આધારે જ નહીં, પરંતુ આધુનિકીકરણ, લોજિસ્ટિકલ સપોર્ટ, આક્રમક અને સંરક્ષણ ક્ષમતાઓ વગેરેના આધારે પણ સ્પષ્ટ રીતે અલગ પાડવામાં મદદ કરે છે. આવી સ્થિતિમાં, શક્તિનું મૂલ્યાંકન ફક્ત તેની પાસે રહેલા વિમાનોની કુલ સંખ્યા પર જ નહીં, પરંતુ તેની ઇન્વેન્ટરીની ગુણવત્તા અને એકંદર મિશ્રણ પર કરવામાં આવે છે. વર્તમાન ડબ્લ્યુડીએમએમએ યાદી 103 દેશોને ટ્રેક કરે છે, જેમાં 129 હવાઈ સેવાઓ (સેના, નૌકાદળ અને મરીન શાખાઓ સહિત) આવરી લેવામાં આવે છે. આ સર્વેમાં કુલ 48,082 વિમાનોનો સમાવેશ થાય છે.

ભારતીય વાયુસેનાએ ચીનને પાછળ છોડી દીધું

ડબ્લ્યુડીએમએમએ રેન્કિંગમાં ભારત આ સંદર્ભમાં ચીનથી આગળ છે. ભારત 69.4 ના ટીવીઆર સાથે ત્રીજા ક્રમે છે, જ્યારે ચીન 63.8 ના ટીવીઆર સાથે ચોથા ક્રમે છે. યુએસ એરફોર્સ 242.9 ના ટીવીઆર સાથે પ્રથમ ક્રમે છે, જ્યારે યુએસ એરફોર્સ 142.4 ના ટીવીઆર સાથે બીજા ક્રમે છે. રશિયા 114.2 ના ટીવીઆર સાથે ત્રીજા ક્રમે છે. યુએસ આર્મી 112.6 ના ટીવીઆર સાથે ચોથા ક્રમે છે. યુએસ મરીન 85.3 ના ટીવીઆર સાથે પાંચમા ક્રમે છે. ભારતનો વાસ્તવિક ક્રમ 69.4 ના ટીવીઆર સાથે છઠ્ઠો ક્રમે છે. જો કે, જો ચારેય યુએસ કાફલાની તાકાતને એક તરીકે ગણવામાં આવે તો, ભારત ત્રીજા ક્રમે આવે છે. ભારતીય વાયુસેનાએ ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન પાકિસ્તાન વાયુસેનામાં ચીની વિમાનોનો નાશ કર્યો હતો.

યુએસ હજુ પણ નંબર વન

યુએસ નંબર વન છે. અમેરિકાનો વિશાળ ઔદ્યોગિક આધાર તેના ઘણા ઉત્પાદનોને સ્થાનિક રીતે મેળવવાની મંજૂરી આપે છે. તેની પાસે સમર્પિત વ્યૂહાત્મક-સ્તરના બોમ્બર્સ, સીએએસ વિમાન, એક મોટું હેલિકોપ્ટર અને ફાઇટર ફોર્સ (જેમાંથી ઘણા બહુ-ભૂમિકા પ્રકારના છે), અને સેંકડો પરિવહન વિમાનો છે જે વિશ્વમાં ગમે ત્યાં પહોંચવા સક્ષમ છે. તેની પાસે એક વિશાળ તાલીમ, ટેન્કર અને વિશેષ-મિશન ફોર્સ પણ છે. નજીકના ભવિષ્યમાં આ સેવાને વધુ મજબૂત બનાવવાની અપેક્ષા છે, જેમાં હાલમાં સેંકડો યુનિટ ઓર્ડર પર છે.