ભારત ઇલેક્ટ્રિક વાહન અને બેટરી ઉત્પાદનમાં ઝડપથી વિકાસ કરી રહ્યું છે. સરકારે આ ક્ષેત્રમાં સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ઘણી યોજનાઓ શરૂ કરી છે, જેનાથી ભારત વિશ્વના સૌથી મોટા ઈવ બજારોમાં પગપેસારો કરી શકે, જો કે, ચીન ભારતની આ વધતી સફળતાથી નાખુશ છે અને તેણે વિશ્વ વેપાર સંગઠનમાં ભારત સામે ફરિયાદ નોંધાવી છે અને દાવો કર્યો છે કે ભારત સબસિડી નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરે છે.મૂળભૂત રીતે, ચીન ઇચ્છે છે કે ભારત આ બંધ કરે કારણ કે તે આને ભારતની ઝડપથી વિકસતી ઔદ્યોગિક વ્યૂહરચના માટે ખતરા તરીકે જુએ છે.

ચીને વિશ્વ વેપાર સંગઠનમાં શું દલીલ કરી?

ચીનની ફરિયાદનું કેન્દ્ર ભારતની ઉત્પાદન-લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ યોજના અને ઈવી નીતિ છે. આ નીતિઓ ભારતીય કંપનીઓને સબસિડી પૂરી પાડે છે જેથી તેઓ સ્થાનિક સ્તરે વધુ ઇલેક્ટ્રિક વાહનો અને બેટરીનું ઉત્પાદન કરી શકે. ચીનનો આરોપ છે કે આ સબસિડી નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરે છે કારણ કે તે વિદેશી કંપનીઓ માટે સમાન રમતના ક્ષેત્રનું ઉલ્લંઘન કરે છે અને સ્થાનિક ઉત્પાદનોને પ્રોત્સાહન આપીને આયાત ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરે છે.વિશ્વ વેપાર સંગઠનના નિયમો હેઠળ, આવી કોઈપણ ફરિયાદોનો સૌપ્રથમ પરામર્શ દ્વારા ઉકેલ લાવવામાં આવે છે. ચીને તુર્કી, કેનેડા અને યુરોપિયન યુનિયન સામે પણ આવી જ ફરિયાદો ઉઠાવી છે, જ્યાં ગ્રીન ટેકનોલોજી માટે સમર્થન વધી રહ્યું છે.

ભારત સામે ચીનનો વધતો અસંતોષ

ભારત, આર્થિક વિકાસ અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને એક સાથે આગળ ધપાવતા, આયાત પર તેની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો હેતુ ધરાવે છે. ઈવી અને બેટરી ઉદ્યોગો આ વ્યૂહરચનાનો મુખ્ય ભાગ છે. સરકારે આ ક્ષેત્રોમાં સ્થાનિક ઉત્પાદન વધારવા માટે ખાસ પ્રોત્સાહનો પૂરા પાડ્યા છે જેથી ભારત પોતાના દમ પર હાઇ-ટેક ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન કરી શકે. આ નીતિઓ ધીમે ધીમે કામ કરી રહી છે, અને ભારત એક મુખ્ય ઉત્પાદન કેન્દ્ર બનવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. આ ચીન માટે ચિંતાનું કારણ છે, કારણ કે ભારતની વધતી હાજરી તેના વૈશ્વિક ઉત્પાદન કૌશલ્ય માટે પડકાર ઉભો કરે છે.

ચીનના મોડેલ પર ભારતે વિકાસ કુચ કરી તે ન ગમ્યું

રસપ્રદ વાત એ છે કે, ચીન ભારત પર જે નીતિઓનો આરોપ લગાવી રહ્યું છે તે ચીનની પોતાની ઔદ્યોગિક નીતિઓની પ્રતિકૃતિ છે. દાયકાઓથી, ચીને ભારે સબસિડી, સસ્તી લોન અને સંરક્ષણવાદી નીતિઓ દ્વારા તેના સ્થાનિક ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન આપ્યું છે. આ વ્યૂહરચનાએ તેને વિશ્વનું સૌથી મોટું ઉત્પાદન કેન્દ્ર બનવાનું શક્ય બનાવ્યું છે. હવે જ્યારે ભારત આ મોડેલ અપનાવી રહ્યું છે, ભલે ઓછા આક્રમક રીતે, ચીન તેનાથી ખુશ નથી.