કેન્દ્રીય નાણાં પ્રધાન નિર્મલા સીતારમણ આજે દેશનું બજેટ રજૂ કરશે. આ તેમનું નવમું બજેટ છે. પહેલી વાર રવિવારે બજેટ રજૂ થઈ રહ્યું છે. આ બજેટથી દરેક ક્ષેત્રને ઘણી અપેક્ષાઓ છે. નાણાં પ્રધાન આજે સંસદમાં આવકવેરા સ્લેબ, જૂની કર વ્યવસ્થા, ટીડીએસ ઘટાડા, જીએસટી સુધારા અને સોના-ચાંદીના વધતા ભાવ અંગે મોટી જાહેરાતો કરે તેવી અપેક્ષા છે. આર્થિક સર્વેક્ષણ 2025-26 આશરે 7% વૃદ્ધિ દર્શાવે છે. હવે, એ જોવાનું બાકી છે કે સરકાર ફુગાવા, કર, રોકાણ અને વૈશ્વિક જોખમો પર શું સંદેશ આપશે.

વિકાસ ગતિ જાળવવાનો પડકાર

અત્યાર સુધી, નોંધપાત્ર કર અને GST કાપ, માળખાગત ખર્ચ અને ભારતીય રિઝર્વ બેંક દ્વારા ઓછા વ્યાજ દરોએ ભારતીય અર્થતંત્રને ગતિશીલ રાખ્યું છે. આ પગલાંથી ભારતને અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ભારતીય માલ પર લાદવામાં આવેલા 50% ટેરિફમાંથી બચી શક્યું છે. પરંતુ હવે નાણામંત્રી પાસે આ ગતિ જાળવી રાખવાનો પડકાર છે.

નવું વિકાસ એન્જિન શોધવાનો પડકાર

આ બજેટ એક જટિલ વાતાવરણમાં આવે છે. સ્થાનિક માંગ મજબૂત રહે છે, અને ફુગાવો તાજેતરના ઉચ્ચ સ્તરથી થોડો ઓછો થયો છે. કર ઘટાડાથી સરકારી આવક પર અસર પડી છે, જેના કારણે નવા બજેટમાં અર્થતંત્રને ટેકો આપવા માટે નાણામંત્રીના વિકલ્પો મર્યાદિત થયા છે.

અર્થશાસ્ત્રીઓના મતે, તેમનો સૌથી મોટો પડકાર એક નવું વિકાસ એન્જિન શોધવાનો રહેશે. આ પડકાર એવા સમયે પણ વધુ મોટો છે જ્યારે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અનિશ્ચિતતા અને વિભાજનથી ઝઝૂમી રહ્યું છે, અને નાણાકીય બજારો દબાણ હેઠળ છે.​​​​​​​

ઇવી વાહનો અને હોમ લોન માટે અપેક્ષાઓ

ઇલેક્ટ્રિક વાહન અને હોમ લોન બંને મોરચે ઊંચી અપેક્ષાઓ વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. EV ઉદ્યોગ ઇચ્છે છે કે સરકાર જાહેર ચાર્જિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો ઝડપથી વિસ્તાર કરે, કર રાહત પૂરી પાડે અને ઇલેક્ટ્રિક વાહનો તરફ વ્યાપક પરિવર્તનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે વ્યાપક નાણાકીય વિકલ્પની સુવિધા આપે. વધુમાં, ખૂબ પ્રદૂષિત વાહનો પર વધારાના કર અને જૂના પેટ્રોલ-ડીઝલ વાહનોને રદ કરવા અને EVs ખરીદવા માટે વધુ પ્રોત્સાહનોની માંગણીઓ છે. બીજી તરફ, કરદાતાઓ ઇચ્છે છે કે હોમ લોન પર વ્યાજ માટે કલમ 24(b) હેઠળ મુક્તિ અને કલમ 80C હેઠળ મુદ્દલ પર મુક્તિને નવી કર પ્રણાલીમાં સમાવવામાં આવે, જેથી ઘર ખરીદનારાઓને સીધી રાહત મળી શકે અને રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રને પણ મજબૂત બનાવી શકાય.

રૂપિયો નવા નીચા સ્તરે પહોંચ્યો

રોકાણકારોનો વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવો પણ મુશ્કેલ બનશે. યુએસ સાથે વેપાર વાટાઘાટોને લગતી અનિશ્ચિતતાએ બજારોને અસ્વસ્થ બનાવ્યા છે. વિદેશી રોકાણકારો ભારતીય શેરબજારમાંથી સતત પૈસા ઉપાડી રહ્યા છે અને રૂપિયા પર દબાણ વધ્યું છે, જેના કારણે તે અત્યાર સુધીના સૌથી નીચા સ્તરે પહોંચી ગયો છે.

કેટલાક નિષ્ણાતો માને છે કે સરકાર આવક વધારવા માટે પેટ્રોલ અને ડીઝલનો ઉપયોગ કરી શકે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય તેલના ભાવમાં સંભવિત વધારા પહેલાં મર્યાદિત સમયનો લાભ લઈને, બંને ઇંધણ પર એક્સાઇઝ ડ્યુટી વધારી શકાય છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ વધારો સીધો ગ્રાહકો પર નહીં પડે, પરંતુ ગયા વર્ષે તેલના ભાવ ઘટ્યા ત્યારે થયેલા છૂટક ભાવમાં ઘટાડાથી તેને સરભર કરવામાં આવશે.