ભારતમાં ડિજિટલ પેમેન્ટનો ઉપયોગ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. UPI, નેટ બેંકિંગ, મોબાઇલ બેંકિંગ અને કાર્ડ પેમેન્ટના ઉપયોગને કારણે, સાયબર છેતરપિંડી અને ઓનલાઈન છેતરપિંડીના કિસ્સાઓ પણ સતત વધી રહ્યા છે. દરરોજ, હજારો લોકો નકલી લિંક્સ, નકલી કોલ, OTP છેતરપિંડી અને UPI કૌભાંડોનો શિકાર બને છે અને તેમના મહેનતના પૈસા ગુમાવે છે. આ સ્થિતિમાં, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI)એ ગ્રાહકોને રાહત આપવા માટે એક મોટું પગલું ભર્યું છે. હવે, જેમણે ઓનલાઈન છેતરપિંડીમાં પૈસા ગુમાવ્યા છે તેમને નોંધપાત્ર રાહત મળી શકે છે. RBIના નવા નિયમો અનુસાર, પાત્ર ગ્રાહકોને સાયબર છેતરપિંડીને કારણે થયેલા નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે રૂ.25,000 સુધીની નાણાકીય સહાય પૂરી પાડી શકાય છે. મહત્વપૂર્ણ વાત એ છે કે, કેટલાક કિસ્સાઓમાં, નાની ગ્રાહક ભૂલો માટે પણ રાહતની શક્યતા અસ્તિત્વમાં છે, જો તેઓ સમયસર ફરિયાદ નોંધાવે. RBI માને છે કે આનાથી ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમમાં લોકોનો વિશ્વાસ મજબૂત થશે અને સાયબર ગુનાથી પ્રભાવિત લોકોને રાહત મળશે. RBI નો નવો નિયમ શું છે?

આ મુજબ, જો કોઈ ગ્રાહક ઓનલાઈન બેંકિંગ, UPI, મોબાઈલ બેંકિંગ, ડેબિટ કાર્ડ અથવા ક્રેડિટ કાર્ડ છેતરપિંડીનો ભોગ બને છે અને તેને રૂ.50,000 સુધીનું નુકસાન થાય છે, તો તેઓ રૂ.25,000 સુધીની નાણાકીય સહાય મેળવી શકે છે. આ નિયમ ખાસ કરીને એવા લોકો માટે બનાવવામાં આવ્યો છે જેઓ નાના મૂલ્યના સાયબર છેતરપિંડીનો ભોગ બને છે અને ઘણીવાર તેમના પૈસા પાછા મેળવવામાં નિષ્ફળ જાય છે.

નવા નિયમો ક્યારે અમલમાં આવશે?

RBIએ આ માળખાને અંતિમ સ્વરૂપ આપ્યું છે, પરંતુ તેનો અમલ 1 જાન્યુઆરી, 2027 ના રોજ થવાનો છે. શરૂઆતમાં, તેને જુલાઈ 2026 માં લાગુ કરવાની યોજના હતી, પરંતુ પછીથી તેને છ મહિના માટે લંબાવવામાં આવી. આનો અર્થ એ છે કે આ નિયમ જાન્યુઆરી 2027 પછી થતા પાત્ર ડિજિટલ છેતરપિંડીના કેસોમાં લાગુ થશે.

આટલું વળતર આપવામાં આવશે

RBIના પ્રસ્તાવ અને અંતિમ માળખા અનુસાર, પીડિત ગ્રાહકને નુકસાનના 85% સુધી અથવા વધુમાં વધુ રૂ.25,000 સુધી વળતર આપી શકાય છે. આનો અર્થ એ થયો કે જો કોઈ વ્યક્તિ સાથે રૂ.20,000ની છેતરપિંડી થઈ હોય, તો તેઓ નિયમો મુજબ મોટી રકમ પાછી મેળવી શકે છે. જો કે, રૂ.50,000 સુધીના નુકસાનના કેસોમાં, મહત્તમ મર્યાદા રૂ.25,000 છે. જો કે, આ વળતર બધા કિસ્સાઓમાં ઉપલબ્ધ રહેશે નહીં. RBI દ્વારા નિર્ધારિત કેટલીક શરતોનું પાલન કરવું આવશ્યક છે.

5 દિવસની અંદર ફરિયાદ દાખલ કરો

RBIના નવા નિયમોમાં સમયસર ફરિયાદ દાખલ કરવી એ સૌથી મહત્વપૂર્ણ શરતોમાંની એક છે. જો કોઈ ગ્રાહક છેતરપિંડીના પાંચ દિવસની અંદર બેંક અથવા સંબંધિત સંસ્થામાં ફરિયાદ દાખલ કરે છે તો તેમને વળતર મળવાની શક્યતા નોંધપાત્ર રીતે વધી જાય છે. સાયબર છેતરપિંડીની જાણ થતાં, ગ્રાહકે તાત્કાલિક બેંક હેલ્પલાઇન, સાયબર હેલ્પલાઇન 1930 અને નેશનલ સાયબર ક્રાઇમ પોર્ટલ પર ફરિયાદ નોંધાવવી જોઈએ.

સાયબર છેતરપિંડી ટાળવા માટે આ બાબતો ધ્યાનમાં રાખો

ફક્ત વળતર પર આધાર રાખવાને બદલે, સાવધાની રાખવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. કોઈપણ અજાણી લિંક પર ક્લિક કરશો નહીં, કોઈની સાથે OTP શેર કરશો નહીં, સ્ક્રીન-શેરિંગ એપ્સ ડાઉનલોડ કરવાનું ટાળો અને બેંક અધિકારીઓ તરીકે ઓળખાતા કોલ પર વિશ્વાસ કરશો નહીં. આ ઉપરાંત, તમારા બેંક એકાઉન્ટ અને UPI એપમાં ઉપલબ્ધ સુરક્ષા સુવિધાઓનો ચોક્કસપણે ઉપયોગ કરો.