વિશ્વના તેલ અને ગેસનો લગભગ 20 ટકા હિસ્સો ફક્ત એક જ દરિયાઈ માર્ગ દ્વારા વહે છે અને તે છે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ. આ ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચે પાણીની સાંકડી ચેનલ છે. એક બાજુ ગલ્ફ દેશો યુએઈ, કુવૈત, સાઉદી અરેબિયા અને ઇરાક છે અને આ એકમાત્ર દરિયાઈ માર્ગ છે જે તેમના તેલને બહાર કાઢે છે.

હવે કલ્પના કરો જો આ માર્ગ બંધ થઈ જાય તો શું થશે? વિશ્વના તેલ અને ગેસનો પાંચમા ભાગનો જથ્થો ફસાઈ જશે. કિંમતો આસમાને પહોંચશે. અને ભારત જેવા દેશો, જે તેમની મોટાભાગની તેલ જરૂરિયાતો આયાત કરે છે, તેમને સૌથી વધુ નુકસાન થશે. ઈરાન અને અમેરિકા-ઈઝરાયલ વચ્ચે યુદ્ધ ચાલી રહ્યું છે. ઈરાને ધમકી આપી છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ છોડવાનો પ્રયાસ કરનાર કોઈપણ જહાજ પર હુમલો કરવામાં આવશે.

આ સાંભળીને, સેંકડો જહાજો ત્યાં લંગરાઈ ગયા, આગળ વધવા માટે તૈયાર નહોતા. છેલ્લા 24 કલાકમાં એક પણ મોટું તેલ ટેન્કર હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થયું નથી. આ એક મહત્વપૂર્ણ ઘટના છે. આનો અર્થ એ છે કે આ માર્ગ વ્યવહારીક રીતે બંધ છે.

ભારતમાં શું પરિસ્થિતિ છે?

હાલમાં બાવીસ ભારતીય જહાજો અખાતમાં ફસાયેલા છે, આગળ વધવા કે પાછા ફરવા માટે અસમર્થ છે. આમાંથી બે જહાજો ખાસ કરીને સમાચારમાં છે: IOC (ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન) દ્વારા ચાર્ટર્ડ કરાયેલ પાઈન ગેસ, અને BPCL દ્વારા ચાર્ટર્ડ કરાયેલ જગ વસંત. આ બે LPG ટેન્કર છે. મતલબ કે, તેમાં રસોઈ ગેસ જેવા બળતણ ભરેલા છે, જે ભારતીય ઘરો માટે નિયત છે. બંને જહાજો શારજાહ, UAE નજીક લંગરાયેલા છે અને શનિવારે રવાના થવાની તૈયારીમાં છે.

મોદી સરકાર શું કરી રહી છે?

ભારત સરકાર ખાલી બેઠી નથી. વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે ભારત ઇચ્છે છે કે તેના જહાજો સુરક્ષિત રીતે અને અવરોધ વિના પસાર થાય. અને સૌથી અગત્યનું, વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પોતે આ જહાજો માટે સલામત માર્ગની સુવિધા માટે અન્ય દેશોના નેતાઓ સાથે વાત કરી રહ્યા છે. આ રાજદ્વારી રમત છે. વડા પ્રધાન ઈરાનને સંદેશ આપવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે કે ભારતીય જહાજોને પસાર થવા દેવા જોઈએ.

અહેવાલો અનુસાર, ગયા અઠવાડિયે ઈરાને બે ભારતીય LPG જહાજોને હોર્મુઝ નદીમાંથી પસાર થવાની મંજૂરી આપી હતી, જેનો અર્થ છે કે ઈરાને ભારતને કેટલીક છૂટછાટો આપી છે. આ પણ સમજી શકાય તેવું છે કારણ કે ભારત અને ઈરાન પહેલાથી જ સારા સંબંધો ધરાવે છે, અને ભારતે હંમેશા આ યુદ્ધમાં પક્ષ લેવાનું ટાળ્યું છે.

પાકિસ્તાનની રસપ્રદ કહાની

આ સમગ્ર સમાચાર કહાનીમાં બીજો એક રસપ્રદ મુદ્દો છે. ડેટા દર્શાવે છે કે તાજેતરમાં પાકિસ્તાન જતું એક તેલ ટેન્કર હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થયું હતું. આનો અર્થ એ છે કે ઈરાને આ માર્ગ સંપૂર્ણપણે બંધ કર્યો નથી. તે ચોક્કસ દેશોને પસંદગીપૂર્વક પસાર થવા દે છે. જેમના સારા સંબંધો છે અથવા જેઓ તેના માટે ઉપયોગી છે તેઓ પસાર થઈ રહ્યા છે.

આ એક પ્રકારનું બળજબરી છે. ઈરાન કહી રહ્યું છે, "જુઓ, હું બધાને રોકી શકું છું, પણ હું જેને ઈચ્છું તેને પણ પસાર થવા દઈ શકું છું."

વાસ્તવિક મુદ્દો શું છે?

આ ફક્ત થોડા જહાજો વિશે નથી. તે તે માર્ગ વિશે છે જે ભારતને રસોઈ ગેસ, પેટ્રોલ અને ડીઝલ સપ્લાય કરે છે. જો આ માર્ગ લાંબા સમય સુધી બંધ રહેશે, તો ભારત ગેસ અને તેલની અછતનો સામનો કરી શકે છે. કિંમતો વધી શકે છે, જેની સીધી અસર સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર પડશે.