ભીષણ ગરમી અને વધતા વપરાશને કારણે, દેશના મુખ્ય જળાશયોમાં પાણીનું સ્તર સતત ઘટી રહ્યું છે. હાલમાં, ફક્ત 63 બિલિયન ક્યુબિક મીટર (બીસીએમ) એટલે કે 34.45 ટકા જ પાણી બચ્યું છે. આનો અર્થ એ થયો કે ડેમોમાં 65 ટકાથી વધુ પાણી ખાલી થઈ ગયું છે અને આ ઘટાડો આગામી દિવસોમાં પણ ચાલુ રહેશે. મોટાભાગના રાજ્યોમાં, પૂરતા પ્રમાણમાં પીવાના પાણીના પુરવઠા, કૃષિ સિંચાઈ અને ઔદ્યોગિક પાણીની માંગમાં કટોકટી અંગે ચિંતા વધી રહી છે.

આવી સ્થિતિમાં, દેશ સારા ચોમાસાના વરસાદની આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યો છે. હવામાન વિભાગની આગાહી મુજબ, આ વર્ષે ચોમાસાનો વરસાદ સામાન્ય કરતા આઠ ટકા ઓછો રહેવાની શક્યતા છે. જો ચોમાસું નબળું રહેશે, તો તેની સીધી અસર જળાશયો પર પડશે.

હાલમાં, સેન્ટ્રલ વોટર કમિશન (સીડબલ્યુસી) દ્વારા દેખરેખ હેઠળના 166 મહત્વપૂર્ણ જળાશયોમાં બે મહિના સુધી પાણીનો ભંડાર છે. સીડબલ્યુસીના અહેવાલ મુજબ, જળાશયોની કુલ જીવંત સંગ્રહ ક્ષમતા 183.565 બીસીએમ છે, જેમાંથી મે મહિનાના મધ્ય સુધીમાં પાણીનું સ્તર ઘટીને લગભગ 63 બીસીએમ (34.45 ટકા) થઈ ગયું છે. આ પરિસ્થિતિ કૃષિ, પીવાના પાણી અને ઉર્જા ક્ષેત્રો માટે ચિંતાજનક છે. ઘણા રાજ્યોમાં ડેમોમાં પાણીનું સ્તર 40 થી 50 ટકાથી નીચે આવી ગયું છે.

આઠ રાજ્યોમાં પરિસ્થિતિ ગંભીર છે. ઉત્તર અને પૂર્વ ભારતમાં પરિસ્થિતિ સૌથી ખરાબ છે. સિંધુ બેસિનમાં સંગ્રહ માત્ર 19.1 ટકા (2.83 બીસીએમ) છે, જે સરેરાશ કરતા 40 ટકા ઓછું છે. ગંગા અને ગોદાવરી જેવા મુખ્ય બેસિનમાં પણ અછત નોંધાઈ છે. કેટલાક રાજ્યોમાં સંગ્રહ દસ વર્ષની સરેરાશ કરતા ઓછો છે, જે બાકીના રવિ પાકની સિંચાઈ અને આગામી ખરીફ સિઝનની તૈયારીઓને અસર કરી શકે છે.

આ વર્ષે, ચોમાસું આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓમાં છ દિવસ વહેલું પહોંચ્યું હતું. ત્યારબાદ, હવામાન વિભાગે આગાહી કરી હતી કે ચોમાસું 26 મે સુધીમાં કેરળના દરિયાકાંઠે પહોંચશે, જે તેની સામાન્ય પહેલી જૂનની આગમન તારીખથી છ દિવસ વહેલું છે. જોકે, અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓ હોવા છતાં, ચોમાસાની ઉત્તરીય મર્યાદા હજુ સુધી કેરળના દરિયાકાંઠે પહોંચી નથી.

આઈએમડીએ આગામી બે-ત્રણ દિવસ માટે અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓની આગાહી કરી છે, પરંતુ આજે ચોમાસું કેરળના દરિયાકાંઠે પહોંચશે કે નહીં તે સ્પષ્ટ કર્યું નથી. તેની ધીમી ગતિને કારણે, ચોમાસું આંદામાન સમુદ્ર અને દક્ષિણ બંગાળની ખાડીમાં ફસાઈ જવાની શક્યતા છે. સારા ચોમાસાના વરસાદથી જળાશયોમાં પાણીનું સ્તર સુધરવાની અપેક્ષા છે.

પચ્ચીસ મેના રોજ નૌતાપાની શરૂઆત સાથે, રાજસ્થાન, હરિયાણા, ઉત્તર પ્રદેશ, પંજાબ, દિલ્હી, મધ્ય પ્રદેશ, છત્તીસગઢ અને બિહાર સહિત ૧૬ રાજ્યોમાં તીવ્ર ગરમી અને ગરમીના મોજાઓ ફેલાઈ રહ્યા છે. ઘણા શહેરોમાં તાપમાન ૪૩થી ૪૮ ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી ગયું છે. આઈએમડી અનુસાર, આગામી અઠવાડિયા સુધી મોટાભાગના રાજ્યોમાં તીવ્ર ગરમીનો કહેર ચાલુ રહેશે.