માઈનસ 269 ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાનમાં સામાન્ય ઈલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણો લગભગ નિષ્ક્રિય થઈ જાય છે, ત્યાં કામ કરવાની વાત તો દૂરની છે. પરંતુ ભવિષ્યના કમ્પ્યુટર્સ, જે વિજ્ઞાન, દવા, સંરક્ષણ અને એઆઇની દુનિયાને બદલી નાખશે તેવી અપેક્ષા છે, તેમને કામ કરવા માટે આવી અસાધારણ ઠંડીની જરૂર છે. આંધ્રપ્રદેશની અમરાવતી ક્વોન્ટમ ખીણમાં સ્વદેશી ટેકનોલોજીથી વિકસિત ડિલ્યુશન રેફ્રિજરેટરની મદદથી ચાર કેલ્વિન એટલે કે માઈનસ 269 ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાન પ્રાપ્ત થયું છે. આ ભવિષ્યની તૈયારી છે, જ્યાં ટેકનોલોજીકલ શક્તિનું માપ ફક્ત ચિપ્સ, ડેટા સેન્ટર અથવા સુપર કોમ્પ્યુટર નહીં, પરંતુ ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટિંગ હશે.

આજે, આપણા મોબાઇલ ફોન, લેપટોપ અને સુપર કોમ્પ્યુટર ઝીરો અને એકની ભાષા પર કાર્ય કરે છે. પરંતુ ક્વોન્ટમ કોમ્પ્યુટરની દુનિયા અલગ છે. તેમાં વપરાતા ક્વોન્ટમ બિટ્સ, અથવા ક્યુબિટ્સ, એક જ સમયે અનેક શક્યતાઓ પર પ્રક્રિયા કરી શકે છે. આ ક્ષમતા તેમને આવી જટિલ સમસ્યાઓ હલ કરવાની શક્તિ આપે છે. ક્યુબિટ્સ ખૂબ જ સંવેદનશીલ હોય છે. તાપમાનમાં થોડો ફેરફાર, સહેજ સ્પંદનો અથવા આસપાસના ઇલેક્ટ્રોનિક અવાજ પણ તેમના કાર્યમાં વિક્ષેપ પાડી શકે છે. તેથી, તેમને અવકાશ જેટલી ઠંડી સ્થિતિમાં રાખવામાં આવે છે, જ્યાં પદાર્થની પ્રવૃત્તિ તેના ન્યૂનતમ સ્તર સુધી પહોંચે છે.

અત્યાર સુધી, ભારતીય વૈજ્ઞાનિકોને આવા અત્યંત ઠંડા વાતાવરણમાં ઉપકરણો અને સામગ્રીનું પરીક્ષણ કરવા માટે વિદેશી પ્રયોગશાળાઓ પર આધાર રાખવો પડતો હતો. આ સમય માંગી લેતું અને સંસાધનોનો પણ ઉપયોગ કરતું હતું. અમરાવતીમાં નવી સુવિધા દેશમાં ક્વોન્ટમ હાર્ડવેર, સેન્સર અને અદ્યતન ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણોનું પરીક્ષણ સક્ષમ બનાવશે.

તાજેતરમાં, ચીને વિશ્વના સૌથી શક્તિશાળી સુપર કોમ્પ્યુટરનું નિર્માણ કરીને હેડલાઇન્સ બનાવી હતી. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પહેલાથી જ એઆઇ અને અદ્યતન ચિપ ટેકનોલોજીમાં આગળ છે. આગામી વર્ષોમાં સૌથી મોટી સ્પર્ધા ક્વોન્ટમ ટેકનોલોજીમાં હશે. અમરાવતી ક્વોન્ટમ વેલીમાં લગભગ 30 કંપનીઓ ક્વોન્ટમ ટેકનોલોજી માટે જરૂરી સાધનો વિકસાવી રહી છે.

શ્રેષ્ઠ ક્વોન્ટમ ક્ષમતાઓ ધરાવતો દેશ ફાર્માસ્યુટિકલ સંશોધન, સાયબર સુરક્ષા, નાણાકીય મોડેલિંગ, હવામાન આગાહી અને સંરક્ષણ તકનીકોમાં આગળ વધી શકે છે. આ જ કારણ છે કે વિશ્વની મુખ્ય અર્થવ્યવસ્થાઓ આ ક્ષેત્રમાં અબજો ડોલરનું રોકાણ કરી રહી છે.