લગભગ પાંચ વર્ષથી ચાલી રહેલી આઇડીબીઆઇ બેંકના હિસ્સાના વેચાણની પ્રક્રિયા, કદાચ શરૂઆતથી જ શરૂ થશે. એક અહેવાલ મુજબ, સરકારને બેંકના વેચાણ માટે નાણાકીય બિડ મળી હતી જે અનામત કિંમત કરતાં ઘણી ઓછી હતી. જેના કારણે ગયા અઠવાડિયે સમગ્ર પ્રક્રિયા અટકાવી દેવામાં આવી હતી. બેંક સસ્તામાં વેચાવા માટે અણી પર હતી ત્યારે જ સરકારે છેલ્લી ઘડીએ આ સોદો અટકાવ્યો હતો.

આ વિલંબનું મુખ્ય કારણ અનામત કિંમત નક્કી કરવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતી પદ્ધતિ છે, જેના પર હવે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે. નિષ્ણાતોના મતે, બેંકની લઘુત્તમ વેચાણ કિંમત નક્કી કરવા માટે શેરબજારના ભાવ પર વધુ પડતો આધાર રાખવામાં આવ્યો હતો. વાસ્તવિક સમસ્યા એ છે કે આઇડીબીઆઇ બેંકના શેરનો માત્ર પાંચ ટકા હિસ્સો જનતા પાસે છે. બેંકના 45.48 ટકા શેર સરકાર પાસે છે અને 49.24 ટકા શેર ભારતીય જીવન વીમા નિગમ (અલઆઇસી) દ્વારા સુરક્ષિત છે. જ્યારે જાહેર જનતા માટે આટલા ઓછા શેર ઉપલબ્ધ હોય છે, ત્યારે તેમની કિંમતમાં સરળતાથી નોંધપાત્ર વધઘટ થઈ શકે છે. આ બજારની હેરાફેરીનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ અચોક્કસ મૂલ્યાંકન અપેક્ષા કરતા ઓછી બોલીઓમાં ફાળો આપે છે. હવે, એક મુખ્ય સરકારી પેનલ ટૂંક સમયમાં આ બધા પાસાઓની સંપૂર્ણ સમીક્ષા કરશે અને પ્રક્રિયા ફરીથી શરૂ કરવી કે નહીં તે નક્કી કરશે.

ખાનગીકરણને લગતી આ અટકળોની સીધી અસર સામાન્ય લોકો પર પડી છે જેમણે નફાની આશામાં શેર ખરીદ્યા હતા. આ વર્ષની શરૂઆતમાં, પાંચ જાન્યુઆરીએ, જ્યારે વેચાણ તેની ટોચ પર હતું, ત્યારે બેંકનો શેર રૂ.118.38 ની 52-સપ્તાહની ઊંચી સપાટીએ પહોંચી ગયો હતો. જોકે, બિડ રદ કરવાના સમાચાર ફેલાતાં, શેર લગભગ 19 ટકા ઘટ્યો હતો. ગઈકાલે, નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ પર શેર રૂ.74.28 પર આવી ગયો હતો. આ 7 એપ્રિલ, 2025ના રોજ પહોંચેલા તેના 52-સપ્તાહના નીચલા સ્તર (રૂ.72)ની ખૂબ નજીક છે, જેનાથી રોકાણકારોમાં અસ્વસ્થતાની લાગણી ફેલાઈ છે.

જોકે આખી પ્રક્રિયા નવેસરથી શરૂ થઈ રહી છે, સરકાર બિનજરૂરી વિલંબ વિના તેને પૂર્ણ કરવા માંગે છે. પ્રેમ વત્સની કંપની, ફેરફેક્સ ફાઇનાન્શિયલ અને એમિરેટ્સ એનબીડીએ છેલ્લી વખત તેમની બિડ સબમિટ કરી હતી. અધિકારીઓએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે જો આ હાલની કંપનીઓ ફરીથી મેદાનમાં ઉતરે છે, તો તેમને તપાસ એજન્સીઓ અને નિયમનકારો પાસેથી નવી મંજૂરી લેવાની જરૂર રહેશે નહીં. આનાથી નોંધપાત્ર સમય બચશે.

જોકે, કોઈપણ ખરીદનાર, નવી કે જૂની, આખરે ભારતીય રિઝર્વ બેંક આરબીઆઇના યોગ્ય અને યોગ્ય ધોરણોને પૂર્ણ કરવા પડશે. વધુમાં, સફળ બોલી લગાવનારને ભારતીય સ્પર્ધા પંચ (સીસીઆઇ) જેવી વૈધાનિક સંસ્થાઓ પાસેથી જરૂરી મંજૂરીઓ પણ મેળવવાની જરૂર પડશે. વધુમાં, કંપનીએ બેંકના લઘુમતી શેરધારકોના હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને ઓપન ઓફર કરવાની જરૂર પડશે. દરમિયાન, સરકારે એવી અટકળોનો પણ અંત લાવ્યો છે કે આઇડીબીઆઇ બેંકનું અન્ય જાહેર ક્ષેત્રની બેંક સાથે મર્જર કરવામાં આવશે. આવી કોઈ યોજના નથી.