સરકારે ભારતમાં સ્વચ્છ ઉર્જા અને ગ્રીન ઇંધણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક મોટું પગલું ભર્યું છે. હવે, પેટ્રોલ અને ડીઝલની સાથે, CNG, LNG અને હાઇડ્રોજન ઇંધણ ડિસ્પેન્સર્સનું પણ સખત પરીક્ષણ અને ચકાસણી કરવામાં આવશે. 24 મે, 2026 ના રોજ, ગ્રાહક બાબતોના વિભાગે કાનૂની મેટ્રોલોજી નિયમોમાં એક મોટો સુધારો કર્યો, જેમાં GATC (સરકાર દ્વારા માન્ય પરીક્ષણ કેન્દ્રો) નો વિસ્તાર કરવામાં આવ્યો. આનો અર્થ એ થયો કે દેશભરમાં ઉપયોગમાં લેવાતા નવા યુગના ઇંધણ ડિસ્પેન્સર્સનું હવે સરકારી ધોરણો હેઠળ પરીક્ષણ કરવામાં આવશે જેથી ગ્રાહકોને યોગ્ય માત્રામાં ઇંધણ મળે અને કોઈપણ અનિયમિતતા ટાળી શકાય.

આ સરકારી નિર્ણય એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે ભારત ઝડપથી સ્વચ્છ ઇંધણ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં CNG અને LNG વાહનોની સંખ્યામાં ઝડપથી વધારો થયો છે, જ્યારે હાઇડ્રોજન ઇંધણ ટેકનોલોજીને પણ ભવિષ્ય માટે એક મુખ્ય વિકલ્પ માનવામાં આવી રહી છે. સરકાર પહેલાથી જ ઇલેક્ટ્રિક અને ગ્રીન ઉર્જા ક્ષેત્રોમાં નોંધપાત્ર રોકાણ કરી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં, ઇંધણ વિતરણ પ્રણાલીની પારદર્શિતા અને ચોકસાઈ સુનિશ્ચિત કરવી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની ગઈ છે.

નવી સિસ્ટમ હેઠળ, GATC હવે ફક્ત વજન અને માપન ઉપકરણો સુધી મર્યાદિત રહેશે નહીં, પરંતુ પેટ્રોલ, ડીઝલ, CNG, LPG, LNG અને હાઇડ્રોજન ડિસ્પેન્સર્સનું પણ નિરીક્ષણ કરશે. પહેલાં, આ સિસ્ટમ ફક્ત 18 પ્રકારના ઉપકરણો પર લાગુ પડતી હતી, પરંતુ હવે પાંચ નવા ઇંધણ ડિસ્પેન્સર્સ ઉમેરવામાં આવ્યા છે, જેનાથી કુલ સંખ્યા 23 થઈ ગઈ છે.

સરકાર કહે છે કે આ પગલાથી સામાન્ય ગ્રાહકોને સૌથી વધુ ફાયદો થશે. લોકો ઘણીવાર પેટ્રોલ પંપ અથવા ગેસ સ્ટેશનો પર અપૂરતા ઇંધણની ફરિયાદ કરે છે. હવે, નવી નિરીક્ષણ સિસ્ટમ ખાતરી કરશે કે ગ્રાહકોને તેઓ ચૂકવેલા ઇંધણની ચોક્કસ રકમ મળે. આનાથી વ્યવહારોમાં પારદર્શિતા વધશે અને છેતરપિંડી ઓછી થશે.

વધુમાં, સરકારે ચકાસણી ફી પણ નક્કી કરી છે. પેટ્રોલ અને ડીઝલ ડિસ્પેન્સર્સ માટે પ્રતિ નોઝલ રૂ.5,000 ફી નક્કી કરવામાં આવી છે, જ્યારે CNG, LPG, LNG અને હાઇડ્રોજન ડિસ્પેન્સર્સ માટે પ્રતિ નોઝલ રૂ.10,000 ફી નક્કી કરવામાં આવી છે. આ પ્રક્રિયામાં ખાનગી પ્રયોગશાળાઓ અને ઉદ્યોગોને સામેલ કરવામાં આવશે, જેનાથી તકનીકી કુશળતાનો વધુ સારો ઉપયોગ શક્ય બનશે.

રાજ્ય સરકારોને પણ નવી સત્તાઓ આપવામાં આવી છે. તેઓ હવે તેમના રાજ્યની જરૂરિયાતોના આધારે GATC હેઠળ વધારાના ઉપકરણો અને માપન પ્રણાલીઓનો સમાવેશ કરી શકશે. આનાથી સ્થાનિક સ્તરે નિરીક્ષણ અને દેખરેખ પ્રક્રિયા વધુ મજબૂત બનશે. વહીવટી કાર્યને ઝડપી બનાવવા માટે, સંયુક્ત સચિવ અને તેનાથી ઉપરના અધિકારીઓને મંજૂરી આપવાનો અધિકાર આપવામાં આવ્યો છે.

નિષ્ણાતો માને છે કે આગામી વર્ષોમાં ભારતનું ઇંધણ બજાર ઝડપથી બદલાશે. CNG, LNG અને હાઇડ્રોજન જેવા પેટ્રોલ અને ડીઝલના વિકલ્પોની માંગ વધશે. પરિણામે, આ સરકારનું પગલું માત્ર ગ્રાહક સુરક્ષા માટે જ નહીં પરંતુ દેશના ગ્રીન એનર્જી મિશનને મજબૂત બનાવવા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. આનાથી લોકોનો વિશ્વાસ વધશે અને સ્વચ્છ ઇંધણ અપનાવવાની ગતિ પણ વધી શકે છે.