પીએમ હોય કે સીએમ, જો ભ્રષ્ટ સાબિત થશે તો તેમને જેલનો રસ્તો બતાવી જ દેવામાં આવશે. આ બીલ ની જોગવાઈ મુજબ રાષ્ટ્રપતિ અથવા રાજ્યપાલ વડા પ્રધાન અથવા મુખ્યમંત્રીની સલાહ પર તેમને દૂર કરવાનો આદેશ આપી શકે છે. સંસદના ચોમાસુ સત્રમાં એક ખાસ બિલ રજૂ થઈ શકે છે ,જે વડા પ્રધાન અને મુખ્યમંત્રીઓને જેલમાં મોકલી શકે છે. કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે કેન્દ્ર સરકાર સંસદના આગામી ચોમાસુ સત્રમાં વિવાદાસ્પદ બંધારણ (130મો સુધારો) બિલ, 2025 સાથે આગળ વધી શકે છે. આ ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી બિલની તપાસ કરી રહેલી સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ 17 જુલાઈએ કેટલાક ફેરફારો સાથે તેનો અહેવાલ અપનાવી શકે છે. સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ 17 જુલાઈએ તેના અહેવાલને મંજૂરી આપે તેવી અપેક્ષા છે.

રિપોર્ટ મંજૂર થયા પછી, કેન્દ્ર સરકાર પેનલની ભલામણો પર વિચાર કરશે અને બિલને કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળ સમક્ષ મંજૂરી માટે રજૂ કરશે. ત્યારબાદ તેને સંસદના આગામી સત્રમાં વિચારણા અને પસાર કરવા માટે રજૂ કરવામાં આવશે. આ સત્ર 20 જુલાઈથી શરૂ થવાની શક્યતા છે. આ બિલનો ઉદ્દેશ રાજકારણને ગુનાહિત ન થવા દેવાનો અને બંધારણીય નૈતિકતા જાળવવાનો છે. બિલના મુખ્ય વિચારનો કોઈએ વિરોધ કર્યો નથી. લોકોએ સૂચનો અને ખૂબ જ સકારાત્મક ભલામણો આપી છે.ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહ દ્વારા ગયા વર્ષે ઓગસ્ટમાં રજૂ કરાયેલ આ બિલનો હેતુ વડા પ્રધાન, મુખ્યમંત્રી અને અન્ય મંત્રીઓને તેમના પદ પરથી દૂર કરવાનો છે, જેમાં પાંચ વર્ષ કે તેથી વધુ સજાપાત્ર કેસોમાં વડા પ્રધાન, મુખ્યમંત્રી અને અન્ય મંત્રીઓની ધરપકડ અને અટકાયતની જોગવાઈ છે.

દુરુપયોગ અટકાવવા માટેની ભલામણો

પ્રસ્તાવિત કાયદા હેઠળ, રાષ્ટ્રપતિ અથવા રાજ્યપાલ વડા પ્રધાન અથવા મુખ્યમંત્રીની સલાહ પર તેમને દૂર કરવાનો આદેશ આપી શકે છે, અથવા કાર્યવાહી અટકાયતના 31મા દિવસે આપમેળે અમલમાં આવી શકે છે. સૂત્રો કહે છે કે જેપીસી બિલની મુખ્ય જોગવાઈઓ જાળવી રાખશે પરંતુ તેના દુરુપયોગને રોકવા માટે રક્ષણાત્મક પગલાંની ભલામણ પણ કરી શકે છે.

ગુનાઓના સ્વરૂપ પર સ્પષ્ટતા માટે ભલામણ

પેનલ ગુનાઓના સ્વરૂપ પર સ્પષ્ટતા કરવાની ભલામણ પણ કરી શકે છે જેથી ખાતરી કરી શકાય કે પ્રસ્તાવિત ગેરલાયકાતની જોગવાઈઓ ફક્ત ગંભીર ગુનાઓ પર જ લાગુ પડે.પેનલના અધ્યક્ષ અપરાજિતા સારંગીએ જણાવ્યું હતું કે બિલ પાછળના હેતુ પર કોઈએ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો નથી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેનો હેતુ રાજકારણને ગુનાહિત નૈતિકતાથી મુક્ત કરવાનો અને બંધારણીય નૈતિકતાને જાળવી રાખવાનો છે. સારંગીએ ભાર મૂક્યો હતો કે બંધારણીય નૈતિકતાને જાળવી રાખવાના સરકારના હેતુની દરેકે પ્રશંસા કરી છે.

31 સભ્યોની પેનલમાં કોણ છે?

આ 31 સભ્યોની પેનલની રચનામાં વિલંબ થયો કારણ કે કોંગ્રેસ, સપા, ડીએમકે અને તૃણમૂલ કોંગ્રેસ સહિત ભારતીય બ્લોકના ઘણા પક્ષોએ સભ્યોની નિમણૂક કરી ન હતી. તેની રચના પછી પણ, પેનલમાં એનડીએની બહારના ફક્ત પાંચ સભ્યો હતા: એનસીપી-સપાના સુપ્રિયા સુલે, એઆઈએમઆઈએમના અસદુદ્દીન ઓવૈસી, વાયએસઆરસીપીના નિરંજન રેડ્ડી, અકાલી દળના હરસિમરત કૌર બાદલ અને નામાંકિત સાંસદ સુધા મૂર્તિ.

બાદલના રાજીનામા બાદ પેનલમાં ચાર બિન-એનડીએ સભ્યો જોડાયા. બાદલના રાજીનામા બાદ, 30 સભ્યોની પેનલમાં બિન-એનડીએ સાંસદોની સંખ્યા ઘટીને માત્ર ચાર થઈ ગઈ છે. સૂત્રો કહે છે કે રિપોર્ટ મંજૂર થયા પછી વિપક્ષી સાંસદો અસંમતિ નોંધ રજૂ કરે તેવી અપેક્ષા છે.એનડીએ સાંસદોએ વિપક્ષના આરોપને ફગાવી દીધો કે બિલ અલોકતાંત્રિક છે અને સંઘીય માળખાની વિરુદ્ધ છે, અને ચૂંટાયેલા સભ્યોને દોષિત ઠેરવવાને બદલે અટકાયતના આધારે સજા આપીને કુદરતી ન્યાયના સિદ્ધાંતનું ઉલ્લંઘન કરે છે.

વિપક્ષનો બિલનો સખત શબ્દોમાં વિરોધ

વિપક્ષ બંધારણ (130મો સુધારો) બિલનો સખત વિરોધ કરી રહ્યું છે, આરોપ લગાવી રહ્યું છે કે તેનો હેતુ તેમની રાજ્ય સરકારોને નિશાન બનાવવાનો છે. એ જોવું રસપ્રદ રહેશે કે કેન્દ્રમાં ભાજપની આગેવાની હેઠળની એનડીએ સરકાર પ્રસ્તાવિત કાયદો પસાર કરવા માટે સંસદમાં, ખાસ કરીને લોકસભામાં બે તૃતીયાંશ બહુમતી મેળવી શકે છે કે નહીં.તો બીજી તરફ ગૃહમંત્રી અમિત શાહે બિલનો મજબૂત રીતે બચાવ કર્યો છે. તેમણે દલીલ કરી હતી કે વડા પ્રધાન, મુખ્યમંત્રી અથવા મંત્રીઓને જેલમાંથી તેમના કાર્યાલય ચલાવવાની મંજૂરી આપી શકાતી નથી. આ સ્પષ્ટ રીતે દિલ્હીના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી અરવિંદ કેજરીવાલ અને તમિલનાડુમાં ડીએમકે સરકારના મંત્રી વી. સેન્થિલ બાલાજીનો ઉલ્લેખ હતો.સમિતિએ તેમની ટિપ્પણીઓ માટે વિપક્ષી પક્ષોનો સંપર્ક કર્યો છે. સીપીઆઈના ડી.રાજાએ બિલના પ્રસ્તાવોને રાજકીય દુરુપયોગ અને સત્તાના મનસ્વી ઉપયોગ માટે અત્યંત સંવેદનશીલ ગણાવ્યા હતા. તેમણે આરોપ લગાવ્યો હતો કે બિલ એવી પરિસ્થિતિનું નિર્માણ કરી શકે છે જ્યાં કાર્યકારી અધિકારીઓ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવ્યા વિના ચૂંટાયેલી સરકારોને અસ્થિર કરી શકે છે.

ઓવૈસી જેવા વિપક્ષી સભ્યો દલીલ કરે છે કે નવા ફોજદારી કાયદાઓમાં એવી જોગવાઈઓ છે જે પોલીસને 30 દિવસથી વધુ સમયગાળા માટે અટકાયતમાં લેવાની મંજૂરી આપે છે, જે અસરકારક રીતે વર્તમાન નેતાને પદ પરથી દૂર કરવાની પ્રક્રિયાને જોખમમાં મૂકે છે.