પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માંથી ભારતની ઊર્જા સુરક્ષાને લઈને વધુ એક મોટો અને ચિંતાજનક અહેવાલ સામે આવ્યો છે. માર્ચ ૨૦૨૬માં પશ્ચિમ એશિયા યુદ્ધ અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં સર્જાયેલી નાકાબંધી બાદ ભારતે રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઈલની આયાત વધારીને પોતાના ઓઈલ-ગેસ સપ્લાયને સ્થિર કરવાનો સફળ પ્રયાસ કર્યો હતો.

પરંતુ હવે યમનના ‘હૂતી વિદ્રોહીઓ’ (Houthi Rebels) એ સાઉદી અરેબિયા વિરુદ્ધ સત્તાવાર રીતે ‘નૌસૈનિક નાકાબંધી’ (Naval Blockade) ની જાહેરાત કરી દીધી છે. લાલ સમુદ્ર (Red Sea) ને અરબ સાગર સાથે જોડતા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ વેપાર માર્ગ ‘બાબ-અલ-મંદેબ’ (Bab-el-Mandeb) પર ઉભેલા આ નવા સૈન્ય જોખમને કારણે ભારતમાં ફરી એકવાર તેલ અને ગેસની કટોકટી સર્જાવાની ભયાનક આશંકા ઊભી થઈ છે. આ નવી વૈશ્વિક કટોકટી અંગેનો સંપૂર્ણ વિગતવાર અહેવાલ નીચે મુજબ છે.

ઈરાન પર અમેરિકાના તાજેતરના હુમલાઓ અને યમનના બંદરો તેમજ હવાઈ મથકોની ઘેરાબંધી બાદ હૂતી વિદ્રોહીઓએ આ આક્રમક પગલું ભર્યું છે. આ પ્રાદેશિક સૈન્ય તણાવ ઝડપથી વધી રહ્યો છે, જેની સીધી અને ગંભીર અસર ભારત પર પડવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે.

હોર્મુઝના આંચકા બાદ હવે બાબ-અલ-મંદેબનો નવો ખતરો
ચાલુ વર્ષે માર્ચ ૨૦૨૬માં હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં સપ્લાય ખોરવાઈ જતાં વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ આસમાને પહોંચી ગયા હતા. તે સમયે ભારતે રશિયન કાચા તેલની આયાત પર નિર્ભરતા વધારીને પોતાની જરૂરિયાતો પૂરી કરી હતી. પરંતુ તેમ છતાં, ભારત પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતો માટે મોટા પ્રમાણમાં પશ્ચિમ એશિયાના દેશો પર આધાર રાખે છે. હવે બાબ-અલ-મંદેબ જળમાર્ગ પર હૂતીઓની આ નાકાબંધીને કારણે રેટ્રો-સપ્લાય ચેઈન ફરી એકવાર સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ જવાનો મોટો ભય ઊભો થયો છે.

હૂતી વિદ્રોહીઓએ કેમ આપી આ ખુલ્લી ધમકી?
યમનના હૂતી જૂથનું કહેવું છે કે, સાઉદી અરેબિયા દ્વારા યમનની રાજધાનીની કરવામાં આવેલી ઘેરાબંધીના જવાબમાં તેમણે આ નૌસૈનિક નાકાબંધી લાગુ કરી છે. હૂતીઓએ સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે કે સાઉદી અરેબિયા સાથે જોડાયેલા કે તે માર્ગ પરથી પસાર થતા તેલ અને ગેસના ટેન્કરોને નિશાન બનાવવામાં આવશે. આ ધમકી એવા સમયે આવી છે જ્યારે સમગ્ર વિશ્વ હજુ સુધી ઓઈલ સપ્લાયની જૂની કટોકટીમાંથી બહાર આવી શક્યું નથી.

ભારત માટે બાબ-અલ-મંદેબ જળમાર્ગ કેમ અત્યંત મહત્વનો છે?
બાબ-અલ-મંદેબની સામુદ્રધુની એશિયા, મિડલ ઈસ્ટ અને યુરોપ વચ્ચેના દરિયાઈ વેપાર માટેની મુખ્ય જીવાદોરી છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું ક્રૂડ ઓઈલ અને એલએનજી (LNG ગેસ) આ જ માર્ગો પરથી આયાત કરે છે.

​​​​​​​જો હૂતી વિદ્રોહીઓ આ માર્ગ પર કોમર્શિયલ જહાજો અને ઓઈલ ટેન્કરો પર હુમલા વધારશે, તો ભારતમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજી ગેસના સપ્લાય પર વિપરીત અસર પડી શકે છે અને દેશમાં મોંઘવારી વધી શકે છે.

કેન્દ્ર સરકારનું ઈમરજન્સી આયોજન
આ નવો સૈન્ય સંઘર્ષ ઉભો થતાં જ ભારત સરકાર હરકતમાં આવી ગઈ છે. પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતો પર ભારત સરકાર વિદેશી સપ્લાયર્સ સાથે સતત સંપર્કમાં છે. ભારત સરકાર હાલમાં પોતાના વ્યુહાત્મક તેલ ભંડારો (Strategic Petroleum Reserves) અને અન્ય વૈકલ્પિક આંતરરાષ્ટ્રીય સ્ત્રોતો દ્વારા સ્થિતિને કાબૂમાં રાખવા માટે સઘન પ્રયાસો કરી રહી છે, જેથી દેશની અંદર ઇંધણની અછત ઉભી ન થાય.