સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આબોહવાની પડકારજનક પરિસ્થિતિઓ જેમ કે અણધાર્યા વરસાદ, અનિયમિત હવામાન અને વિનાશકારી ચક્રવાતો છતાં—કેરીનું ઉત્પાદન માત્ર ટકી રહ્યું નથી પરંતુ ઝડપથી વધી રહ્યું છે. ગુજરાત સરકારના બાગાયત વિભાગના આંકડાઓ મુજબ છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં કેરીની ખેતી હેઠળનો વિસ્તાર આશરે 10,000 હેક્ટર જેટલો વધ્યો છે અને ઉત્પાદન 1 લાખ મેટ્રિક ટનથી વધુ વધ્યું છે.

પહેલાં જુનાગઢ અને ગીર સોમનાથ જેવા પરંપરાગત વિસ્તારોમાં મર્યાદિત રહેલી કેરીની ખેતી હવે સૌરાષ્ટ્રના લગભગ તમામ તાલુકાઓમાં ફેલાઈ ગઈ છે. ખેડૂતો દ્વારા સોનપરી, પુસા અરુણિમા જેવા હાઇબ્રિડ અને નવાબકાળની દુધ પેંડો, બેગમ પસંદ જેવી પરંપરાગત જાતો ઉગાડવામાં આવે છે, પરંતુ ‘કેસર’ કેરી સૌથી વધુ પ્રભાવશાળી સાબિત થઈ રહી છે.

સત્તાવાર આંકડાઓ મુજબ, 2020-21 દરમિયાન કેસર કેરીનું વાવેતર આશરે 35,000 હેક્ટરમાં હતું અને ઉત્પાદન 1.89 લાખ મેટ્રિક ટન હતું. જ્યારે 2024-25 સુધીમાં આ વિસ્તાર વધીને 44,000 હેક્ટરથી વધુ થયો અને ઉત્પાદન 3.15 લાખ મેટ્રિક ટન સુધી પહોંચ્યું. 2025-26ના આંકડા હજુ જાહેર થવાના બાકી છે.

વિશેષજ્ઞો મુજબ કેસર કેરીની લોકપ્રિયતાનું મુખ્ય કારણ તેનું સ્વાદ, રોગપ્રતિકારક ક્ષમતા અને વિદેશી બજારમાં ઊંચી માંગ છે. ખાસ કરીને અમેરિકામાં, કેનેડામાં, ઓસ્ટ્રેલિયામાં અને યુરોપમાં વસતા ગુજરાતી પ્રજાજનોમાં તેની માંગ નોંધપાત્ર છે. રોકાણના નવા વલણોએ પણ આ વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપ્યું છે. ખાસ કરીને ગીર વિસ્તારમાં હાઇ-નેટવર્થ વ્યક્તિઓ ખેતીની જમીનમાં રોકાણ કરી રહ્યા છે અને કેરીના બગીચા વિકસાવી રહ્યા છે. ઘણા લોકો માટે આ વ્યવસાય કરતાં વધુ શોખનું સાધન બની રહ્યું છે.

જુનાગઢ એગ્રીકલ્ચર યુનિ.ના નિષ્ણાતો મુજબ, નવા વિસ્તારોમાં પણ કેસરની ખેતી ઝડપથી ફેલાઈ રહી છે. રાણાવાવ, ભાણવડ, કલ્યાણપુર, ઉપલેટા અને જેસર જેવા વિસ્તારોમાં નવી ખેતી વિકસી રહી છે. સાથે સાથે ભાવનગર, રાજકોટ, મોરબી અને જામનગર જિલ્લામાં પણ કેસરનું વાવેતર વધતું જાય છે. યુવા ખેડૂતો પરંપરાગત ખેતી છોડીને બાગાયત તરફ વળી રહ્યા છે, જેમાં કેસર કેરી મુખ્ય પસંદગી બની છે. ઓછી સંભાળમાં સારી આવક અને નિકાસની તકોને કારણે કેરી હવે ખેડૂતો માટે કેશ ક્રોપ તરીકે મજબૂત વિકલ્પ બની રહી છે.