રોકાણનો સૌથી પાયાનો નિયમ એ છે કે તે મોંઘવારી દરને માત આપે. જો મોંઘવારી દર 6 ટકા હોય અને તમારું ફંડ પણ 6-7 ટકા જ વળતર આપતું હોય, તો વાસ્તવમાં તમારી મૂડીનું મૂલ્ય વધી રહ્યું નથી. જ્યારે તમે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ જેવા જોખમી સાધનમાં રોકાણ કરો છો, ત્યારે લાંબા ગાળાના ઇક્વિટી ફંડ્સ પાસેથી ઓછામાં ઓછા 12 ટકા વળતરની અપેક્ષા રાખવી સ્વાભાવિક છે.

બેન્ચમાર્ક અને કેટેગરી સાથે સરખામણી
માની લો કે તમારું ફંડ 10 ટકા વળતર આપે છે અને તમે ખુશ છો, પણ જો તે જ કેટેગરીના અન્ય ફંડ્સ 14-15 ટકા નફો આપી રહ્યા હોય, તો તમારું ફંડ નબળું પ્રદર્શન કરી રહ્યું છે તેમ કહેવાય.

બેન્ચમાર્ક ઇન્ડેક્સ
દરેક ફંડનો એક બેન્ચમાર્ક હોય છે (જેમ કે નિફ્ટી 50 અથવા સેન્સેક્સ). જો તમારું ફંડ સતત 2 થી 3 વર્ષ સુધી પોતાના બેન્ચમાર્કને હરાવી શકતું નથી, તો તમારે તમારી રોકાણ વ્યૂહરચના બદલવા વિશે વિચારવું જોઈએ.

જોખમ માપવાના મહત્વના માપદંડો
વધુ વળતર હંમેશા વધુ જોખમ સાથે આવે છે. તમારા ફંડ મેનેજરે વળતર મેળવવા માટે કેટલું જોખમ લીધું છે તે જાણવા માટે આ ત્રણ પરિબળો તપાસો:

Sharpe Ratio (શાર્પ રેશિયો): આ રેશિયો જેટલો વધારે, તેટલું ફંડ જોખમના પ્રમાણમાં સારું વળતર આપે છે તેમ મનાય.

Standard Deviation (સ્ટાન્ડર્ડ ડેવિએશન): આ આંકડો જેટલો ઓછો, તેટલી ફંડના વળતરમાં સ્થિરતા વધુ હોય છે.

Beta (બીટા): જો બીટા 1 થી વધુ હોય, તો તમારું ફંડ બજારની વધઘટ સાથે વધુ ઉછળ-કૂદ કરશે, જે ઉચ્ચ જોખમનો સંકેત છે.

SIP રોકાણકારો માટે 'XIRR' છે બ્રહ્માસ્ત્ર
જો તમે દર મહિને SIP (Systematic Investment Plan) દ્વારા રોકાણ કરો છો, તો માત્ર NAV જોઈને વળતરનો અંદાજ કાઢવો ખોટો છે.

XIRR (Extended Internal Rate of Return): SIP માં રોકાણ અલગ-અલગ તારીખે અને અલગ-અલગ ભાવે થતું હોવાથી, સાચું વળતર જાણવા માટે XIRR નો ઉપયોગ થાય છે. આ ફોર્મ્યુલા સમય અને રોકાણની રકમનું સચોટ ગણિત લગાવીને તમારો વાસ્તવિક નફો ટકાવારીમાં રજૂ કરે છે.

ક્યારે ફંડ બદલવું જોઈએ?
બજારના સામાન્ય ઘટાડા વખતે ફંડ બદલવું યોગ્ય નથી, પરંતુ જો તમારું ફંડ સતત 2-3 વર્ષથી તેના સાથી ફંડ્સ અને બેન્ચમાર્ક કરતા પાછળ રહી રહ્યું હોય, તો તેમાંથી બહાર નીકળવું જ સમજદારી છે. આ ઉપરાંત, ફંડ મેનેજરનું વારંવાર બદલાવું પણ ફંડની કામગીરી પર અસર કરી શકે છે. એક જાગૃત રોકાણકાર તરીકે સમયાંતરે પોર્ટફોલિયોનું રિવ્યુ કરતા રહેવું જોઈએ.