આજે, ૩૧ મે, ૨૦૨૬ના રોજ સાંજે આકાશમાં એક ખૂબ જ ખાસ અને દુર્લભ અવકાશી નજારો જોવા મળવાનો છે, જેને ખગોળશાસ્ત્રની ભાષામાં 'બ્લુ મૂન' (Blue Moon) કહેવામાં આવે છે. જો તમે આ અનોખી અને સુંદર ખગોળીય ઘટનાને જોવા માટે ઉત્સાહિત છો, તો તેનાથી જોડાયેલી કેટલીક રસપ્રદ વાતો અને સમય ખાસ નોંધી લેવા જેવો છે.

ઘણા લોકો એવું માને છે કે આ દિવસે ચંદ્ર ખરેખર વાદળી (Blue) રંગનો થઈ જશે, પરંતુ વાસ્તવમાં એવું નથી. 'બ્લુ મૂન' એ માત્ર એક વૈજ્ઞાનિક નામ છે. જ્યારે કોઈ એક જ કેલેન્ડર મહિનામાં બે પૂર્ણ ચંદ્ર (પૂનમ) આવે છે, ત્યારે તે મહિનાની બીજી પૂનમના ચંદ્રને 'બ્લુ મૂન' કહેવામાં આવે છે. ચાલુ મે ૨૦૨૬ ના મહિનામાં ૧ મે અને ૩૧ મે એમ બે વખત પૂર્ણિમા હોવાથી આજના ચંદ્રને બ્લુ મૂન કહેવામાં આવે છે. આ સાથે જ, આજના ચંદ્રને 'માઇક્રોમૂન' પણ કહેવામાં આવે છે, કારણ કે તે પૃથ્વીથી પોતાની ભ્રમણકક્ષામાં ઘણો દૂર હોવાથી સામાન્ય પૂનમ કરતાં કદમાં થોડો નાનો દેખાશે.

આજનો ચંદ્ર લાલ અને મોટો કેમ દેખાશે?

ખગોળશાસ્ત્રીઓના જણાવ્યા મુજબ, આજે આકાશમાં ચંદ્ર વાદળી નહીં પરંતુ થોડો નારંગી અથવા લાલ રંગનો અને કદમાં મોટો દેખાઈ શકે છે, જેની પાછળ રસપ્રદ વૈજ્ઞાનિક કારણો છે:

લાલ રંગનું રહસ્ય: જ્યારે ચંદ્ર ક્ષિતિજની નજીક હોય છે, ત્યારે તેનો પ્રકાશ આપણા સુધી પહોંચવા માટે પૃથ્વીના વાતાવરણના જાડા સ્તરમાંથી પસાર થાય છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન વાદળી પ્રકાશના ટૂંકા તરંગો હવામાં વિખેરાઈ જાય છે અને માત્ર લાલ કે નારંગી રંગના લાંબા તરંગો જ આપણી આંખો સુધી પહોંચે છે, જેથી ચંદ્ર લાલ ભાસે છે.

મોટો દેખાવાનું કારણ: ચંદ્રનું કદ મોટું દેખાવું એ માત્ર એક ભ્રમ (Optical Illusion) છે. જ્યારે ચંદ્ર પૃથ્વી પરના વૃક્ષો, પર્વતો કે મોટી ઇમારતોની પાછળથી નીકળે છે, ત્યારે આપણું મગજ તેની આસપાસની વસ્તુઓ સાથે સરખામણી કરીને તેને ઘણો મોટો માની લે છે, બાકી તેના વાસ્તવિક કદમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી.

ભારતમાં ક્યારે અને કેવી રીતે જોવો?

જોવાનો શ્રેષ્ઠ સમય: ભારતમાં આજે સાંજે સૂર્યાસ્ત થયા પછી, લગભગ ૬:૩૦ થી ૭:૩૦ વાગ્યાની વચ્ચે દક્ષિણ-પૂર્વ (Southeast) દિશાના આકાશમાં આ નજારો સૌથી શ્રેષ્ઠ રીતે જોઈ શકાશે. આ અદ્ભુત દૃશ્યનો આનંદ માણવા માટે કોઈ મોંઘા ટેલિસ્કોપ કે ખાસ ચશ્માની જરૂર નથી. તમે તમારા ઘરની છત પરથી કે કોઈપણ ખુલ્લી જગ્યાએથી નરી આંખે તેને નિહાળી શકો છો.

આધ્યાત્મિક અને જ્યોતિષીય મહત્વ

જ્યોતિષશાસ્ત્ર અને લોકવાયકાઓ અનુસાર, પૂર્ણિમાના દિવસને સકારાત્મક ઊર્જાથી ભરપૂર માનવામાં આવે છે. આજના ખાસ દિવસે ઘરમાં શાંતિ, સુખ અને સમૃદ્ધિ લાવવા માટે કેટલાક ધાર્મિક ઉપાયો પણ કરી શકાય છે:

આજે સાંજે ચંદ્રદેવને જળ અર્પણ કરવું અને 'ૐ સોમાય નમઃ' મંત્રનો જાપ કરવો ખૂબ જ શુભ માનવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત મનની શાંતિ મેળવવા માટે ધ્યાન (Meditation) કરવું, ગરીબોને દાન આપવું તેમજ ધનની દેવી લક્ષ્મીજીની પૂજા કરીને તેમને દૂધ-ચોખાની ખીરનો ભોગ ધરાવવો અત્યંત ફળદાયી અને પવિત્ર માનવામાં આવે છે.