આ અઠવાડિયે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે થયેલા ઐતિહાસિક શાંતિ કરાર પછી, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરીથી ખોલવાથી વિશ્વએ રાહતનો શ્વાસ લીધો હતો, પરંતુ ઈરાને ફરી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલવાની જાહેરાત કરી હતી. છેલ્લા ચાર મહિનાથી, પશ્ચિમ એશિયાઈ તેલ પુરવઠો સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ ગયો છે, જેના પરિણામે વૈશ્વિક બજારોમાંથી 1.15 અબજ બેરલ ક્રૂડ ઓઈલ સંપૂર્ણપણે ગાયબ થઈ ગયું છે. એનાલિટિક્સ ફર્મ કેપ્લરના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, આ ગંભીર અછતએ વૈશ્વિક તેલ બજારને એક ખતરનાક તબક્કે મૂકી દીધું છે, જ્યાં વસ્તુઓ કોઈપણ સમયે નિયંત્રણ બહાર જઈ શકે છે.

ટ્રમ્પ આગામી તેલ સંકટ જોઈ રહ્યા છે

અમેરિકાના કટોકટી તેલ ભંડાર 43 વર્ષમાં સૌથી નીચા સ્તરે પહોંચી ગઈ છે અને વિશ્વભરના વ્યાપારી ગોદામો ખાલી થવાના આરે છે. આ ક્રૂડ ઓઇલની અછતએ મહાસત્તાઓના કપાળ પર ચિંતાની રેખાઓ દોરી છે. G7 સમિટ દરમિયાન, યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ તેલ સંકટની ગંભીરતા જાહેર કરી.

રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ચેતવણી આપી હતી કે જો તમે વાસ્તવિક વિનાશ અને અરાજકતા જોવા માંગતા હો તો ફક્ત એક મિનિટ રાહ જુઓ. આગામી ચાર અઠવાડિયામાં આપણા કટોકટી તેલ ભંડાર સંપૂર્ણપણે ખાલી થઈ જશે. ટ્રમ્પે ચેતવણી આપી હતી કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલવામાં વધુ વિલંબ વિશ્વને 1929ના ઐતિહાસિક મહામંદી કરતાં પણ વધુ ખરાબ આર્થિક વિનાશ તરફ દોરી ગયો હોત.

રાજદ્વારી કરારના સમાચાર પછી, યુદ્ધ દરમિયાન ઉછળેલા ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં 126.41 થી ઘટીને 80 ડોલર પ્રતિ બેરલ થયા હોવા છતાં, નિષ્ણાતો માને છે કે બજારનો આ ઉત્સાહ કામચલાઉ છે.

કુશિંગ હબ પર દબાણ વધ્યું

આ તેલ કટોકટીની સૌથી સીધી અને વિનાશક અસર યુએસએના ઓક્લાહોમામાં કુશિંગ તેલ કેન્દ્ર પર અનુભવાઈ રહી છે. આ મુખ્ય કેન્દ્ર છે જ્યાંથી સમગ્ર દેશમાં ઇંધણ પાઇપલાઇનો ચાલે છે. હાલમાં, કુશિંગ તેના "ઓપરેશનલ સ્ટ્રેસ લેવલ" પર પહોંચી ગયું છે, એક મહત્વપૂર્ણ બિંદુ જ્યાં વધુ તેલ પુરવઠો તકનીકી રીતે અશક્ય બની જાય છે.

સાદા શબ્દોમાં કહીએ તો, જ્યારે કીટલી અથવા વાસણમાં કોફી નળમાંથી નીચે વહે છે, ત્યારે તમારે છેલ્લા ટીપાં કાઢવા માટે આખા કન્ટેનરને નમાવવું પડે છે. વિશાળ તેલ ટાંકીના તળિયે જે રહે છે તે મોટે ભાગે બિનઉપયોગી, જાડા કચરો હોય છે. જ્યારે તેલનું સ્તર આટલું ઓછું થાય છે, ત્યારે પાઇપલાઇનમાં જરૂરી દબાણ જાળવવું અત્યંત મુશ્કેલ બની જાય છે, જેના કારણે ગ્રાહકોને ઇંધણ પહોંચાડવું એક મોટો પડકાર બની જાય છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખુલી ગયું છે, પરંતુ તેલ તરત જ વહેતું નથી. વિશ્વભરના રોકાણકારો અને જનતા આનંદ કરી રહ્યા છે, તેઓ માને છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ સાફ થયા પછી કાલે તેલ કટોકટીનો અંત આવશે. જો કે, આરબીસી કેપિટલ માર્કેટ્સમાં કોમોડિટી સ્ટ્રેટેજીના વડા, હેલિમા ક્રોફ્ટે આ "ઉલ્લાસના ભ્રમ" ને તોડી નાખ્યો છે અને એક કઠોર વાસ્તવિકતા રજૂ કરી છે.

લીમા ક્રોફ્ટ કહે છે, બજાર વાસ્તવિકતાથી સાત પગલાં આગળ વધી રહ્યું છે. દરેક વ્યક્તિ ઉજવણી કરી રહ્યું છે કે કટોકટી સમાપ્ત થઈ ગઈ છે, પરંતુ સત્ય એ છે કે આપણે સામાન્ય સ્થિતિમાં પાછા ફરવા માટે એક વિશાળ લોજિસ્ટિક્સ અને સપ્લાય ચેઇન પડકારનો સામનો કરી રહ્યા છીએ."

પાઇપલાઇન્સ અને પેટ્રોલ પંપો સુધી તેલ પહોંચવામાં મહિનાઓ લાગવાના ઘણા મુખ્ય કારણો છે.

સમુદ્રને ડિમિનિશિંગ: યુદ્ધ દરમિયાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં નાખેલી દરિયાઈ ખાણો સાફ કરવામાં ઘણો સમય લાગશે.

ટેન્કર રીટર્ન: ખાડીમાં ખાલી તેલ જહાજોને ફરીથી ગોઠવવા અને તેમને કતારમાં મૂકવા એ એક જટિલ પ્રક્રિયા છે.

ધીમું ઉત્પાદન પુનઃપ્રારંભ: નિષ્ક્રિય કુવાઓમાંથી ક્રૂડ ઓઇલનું ઉત્પાદન ફરી શરૂ કરવામાં સમય લાગે છે.

ધીમું દરિયાઈ મુસાફરી: તેલ લોડ કર્યા પછી, જહાજોને વિશ્વના વિવિધ ભાગોમાં પહોંચવા માટે અઠવાડિયા સુધી મુસાફરી કરવી પડે છે.

કેપ્લર નિષ્ણાત મેટ સ્મિથ માને છે કે કરારથી વિશ્વને આશા મળી છે, હાલ માટે કિંમતો ઓછી રાખવામાં આવી છે, પરંતુ અમેરિકન ગ્રાહકોએ આગામી મહિનાઓમાં બળતણ માટે ઊંચા ભાવ ચૂકવવા માટે તૈયાર રહેવું જોઈએ.