મોંઘા થતા ઘરભાડા અને શહેરોમાં વધતા જતા ખર્ચ વચ્ચે પગારદાર વર્ગ (Salaried Class) માટે કેન્દ્ર સરકાર તરફથી રાહતના સમાચાર આવી રહ્યા છે. સરકાર વર્ષો જૂના હાઉસ રેન્ટ અલાઉન્સ (HRA) ના નિયમોમાં મોટો ફેરફાર કરવાનું વિચારી રહી છે. જો આ પ્રસ્તાવ લાગુ થશે, તો દેશના અનેક મોટા શહેરોમાં રહેતા કર્મચારીઓના હાથમાં આવતો પગાર (In-hand Salary) સીધો વધી જશે અને ટેક્સનો બોજ હળવો થશે.

હાલનો નિયમ શું છે?
વર્તમાન આવકવેરાના નિયમો મુજબ, જે કર્મચારીઓ 'જૂની ટેક્સ સિસ્ટમ' (Old Tax Regime) પસંદ કરે છે, તેમને જ HRA પર ટેક્સમાં છૂટ મળે છે. અત્યારે આ છૂટના બે મુખ્ય ભાગ છે:

50 ટકા ટેક્સ છૂટ: માત્ર ચાર મુખ્ય મહાનગરો - દિલ્હી, મુંબઈ, કોલકાતા અને ચેન્નાઈમાં રહેતા કર્મચારીઓને બેઝિક સેલરીના ૫૦% સુધીના HRA પર ટેક્સ રાહત મળે છે.

40 ટકા ટેક્સ છૂટ: દેશના બાકીના તમામ શહેરોમાં રહેતા કર્મચારીઓ માટે આ મર્યાદા માત્ર ૪૦ ટકા નક્કી કરવામાં આવી છે.

કયા શહેરોનો સમાવેશ હવે ‘મેટ્રો’ કેટેગરીમાં થશે?
સરકારના નવા પ્રસ્તાવ મુજબ, હવે ૫૦ ટકા HRA ટેક્સ છૂટ આપનારા શહેરોની યાદી લંબાવવામાં આવશે. આ યાદીમાં હવે અમદાવાદ, બેંગલુરુ, હૈદરાબાદ અને પુણે જેવા ઝડપથી વિકસતા શહેરોનો સમાવેશ કરવાની યોજના છે.

નવું સૂચિત માળખું:
50% HRA છૂટ: દિલ્હી, મુંબઈ, કોલકાતા, ચેન્નાઈ, અમદાવાદ, બેંગલુરુ, હૈદરાબાદ અને પુણે.

40% HRA છૂટ: દેશના અન્ય તમામ નાના-મોટા શહેરો.

શા માટે આ ફેરફાર અનિવાર્ય બન્યો?
છેલ્લા એક દાયકામાં ભારતના શહેરીકરણની વ્યાખ્યા બદલાઈ છે. બેંગલુરુ, હૈદરાબાદ અને પુણે જેવા શહેરો હવે માત્ર આઈટી હબ નથી રહ્યા, પણ ત્યાં રહેવાનો ખર્ચ અને ઘરભાડા દિલ્હી-મુંબઈ જેવા મહાનગરોની હરોળમાં આવી ગયા છે. અમદાવાદમાં પણ મેટ્રો પ્રોજેક્ટ અને વધતા રોકાણને કારણે ભાડાના દરોમાં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. સરકારનું માનવું છે કે જૂના નિયમો હવે આધુનિક શહેરી વાસ્તવિકતા સાથે મેળ ખાતા નથી, તેથી તેમાં સુધારો કરવો જરૂરી છે.

કર્મચારીઓના ખિસ્સા પર શું અસર પડશે?
આ ફેરફારથી ખાસ કરીને મધ્યમ વર્ગના કર્મચારીઓને મોટો ફાયદો થશે:

કરપાત્ર આવકમાં ઘટાડો: HRA ની મર્યાદા ૪૦% થી વધીને ૫૦% થવાથી કર્મચારીની કુલ કરપાત્ર આવક (Taxable Income) ઘટી જશે.

વધારે પગાર: ટેક્સ ઓછો કપાવાને કારણે દર મહિને બેંક ખાતામાં આવતો પગાર વધી જશે.

જૂની ટેક્સ સિસ્ટમને વેગ: આ લાભ ખાસ કરીને એવા લોકોને મળશે જેઓ હજુ પણ જૂની ટેક્સ સિસ્ટમ હેઠળ રોકાણ અને છૂટછાટનો લાભ લે છે. નોંધનીય છે કે નવી ટેક્સ સિસ્ટમમાં HRA જેવી મોટાભાગની છૂટછાટો ઉપલબ્ધ નથી.