જૂન મહિનામાં ભારતની છૂટક મોંઘવારી વધીને 4.38% પર પહોંચી છે. જેનું મુખ્ય કારણ ખાદ્ય પદાર્થો અને ઇંધણના ઊંચા ભાવ, પશ્ચિમ એશિયામાં ભૂ-રાજકીય તણાવ અને અસમાન ચોમાસાની ચિંતા છે, જેના કારણે ભાવ દબાણ હેઠળ છે. નવીનતમ ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (CPI) 17 મહિનામાં પહેલી વાર ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI)ના મધ્યમ ગાળાના મોંઘવારીના ટાર્ગેટ 4%થી ઉપર ગયો, જેનાથી લાંબા સમય સુધી નીચા ફુગાવાનો અંત આવ્યો.

સોમવારે આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય (MoSPI) દ્વારા જાહેર કરાયેલા આંકડા દર્શાવે છે કે જૂનમાં છૂટક ફુગાવો મે મહિનામાં 3.93% થી વધીને 4.38% થયો છે, જે બજારની અપેક્ષાઓ સાથે વ્યાપકપણે સુસંગત છે.

આ આંકડો અપેક્ષા કરતા વધારે

અર્થશાસ્ત્રીઓના રોઇટર્સ પોલમાં આ મહિના માટે ગ્રાહક ફુગાવાનો દર 4.3% રહેવાનો અંદાજ હતો. અંદાજ 3.65% થી 5.50% સુધીનો હતો. જૂનમાં ભારતે આ વર્ષની શરૂઆતમાં સુધારેલી CPI શ્રેણી અપનાવી ત્યારથી આ આંકડો સૌથી વધુ છે, જેમાં નવું આધાર વર્ષ અને અપડેટેડ વપરાશ બાસ્કેટનો સમાવેશ થાય છે.

RBI ફુગાવાનો દર 4% પર રાખવાનું લક્ષ્ય રાખે છે

ભારતીય રિઝર્વ બેંકને 1 એપ્રિલ, 2026 થી 31 માર્ચ, 2031 સુધીના પાંચ વર્ષના સમયગાળા માટે 2% થી 6% ની સહિષ્ણુતા શ્રેણીમાં મુખ્ય છૂટક ફુગાવાનો દર 4% પર જાળવવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું છે. જૂનમાં છૂટક ખાદ્ય ફુગાવો 5.32% રહ્યો, જે મે મહિનામાં 4.78% હતો. ગ્રામીણ ખાદ્ય ફુગાવો 5.45% હતો, જ્યારે શહેરી ખાદ્ય ફુગાવો 5.09% હતો.

જૂન નાણાકીય નીતિ સમીક્ષામાં દરમાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી

આ ફુગાવાના આંકડા ભારતીય રિઝર્વ બેંક દ્વારા જૂન નાણાકીય નીતિ સમીક્ષામાં બેન્ચમાર્ક રેપો રેટ 5.25% પર યથાવત રાખ્યાના અને તટસ્થ નીતિ વલણ જાળવી રાખ્યાના થોડા અઠવાડિયા પછી આવ્યા છે. નીતિ નિર્માતાઓએ આર્થિક વિકાસને ટેકો આપવાની જરૂરિયાત સાથે ફુગાવાના જોખમોને સંતુલિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. કેન્દ્રીય બેંકે નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે ફુગાવાનો અંદાજ એપ્રિલમાં 4.6% થી વધારીને 5.1% કર્યો છે. આનું કારણ ખાદ્યપદાર્થોના ભાવ પર સતત દબાણ, ઊંચા ઉર્જા ખર્ચ અને વૈશ્વિક ભૂરાજકીય વિકાસથી ઉદ્ભવતી અનિશ્ચિતતાઓ હતી.

અર્થશાસ્ત્રીઓએ ચેતવણી આપી છે

અર્થશાસ્ત્રીઓએ એવી પણ ચેતવણી આપી છે કે વૈશ્વિક ઉર્જાના ભાવમાં સતત વધારો ભારતની ચાલુ ખાતાની ખાધને વધારી શકે છે. રૂપિયો નબળો પડવાની શક્યતા છે, અને આયાતી ફુગાવો વધી શકે છે. અનિયમિત ચોમાસાને કારણે બાકીના વર્ષ માટે ખાદ્યપદાર્થોના ભાવ ઊંચા રહી શકે છે. આજે જાહેર કરાયેલા ફુગાવાના આંકડા કામચલાઉ છે અને તેમાં સુધારો થઈ શકે છે.