છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં દેશના ઘણા ભાગોમાં વરસાદ અચાનક ઓછો થઈ ગયો છે. આજે બહાર પાડવામાં આવેલી સેટેલાઇટ તસવીરમાં ભારતના લગભગ ૮૦ ટકાથી વધુ ભાગમાં વરસાદી વાદળો ગાયબ થયેલા જોવા મળ્યા છે. જેમાં ગુજરાત પર તો હાલ એક પણ વરસાદી વાદળ જોવા મળતું નથી. 

ઉલ્લેખનીય છે કે, ગુજરાતમાં થોડા દિવસ પહેલા જ સૌરાષ્ટ્ર, દક્ષિણ ગુજરાત, મધ્ય ગુજરાત સહિતના વિસ્તારોમાં અનરાધાર વરસાદ વરસ્યો હતો. જેના થોડા દિવસ બાદ જ સ્થિતિ વિકટ બની હોય તેવું સેટેલાઈટ તસીવર પરથી જાણવા મળે છે. આ તસવીરથી ખેડૂતોના હૃદયના ધબકારા વધ્યા છે. 

૯ જુલાઈના રોજ દક્ષિણપશ્ચિમ ચોમાસુ આખા દેશમાં પહોંચી ગયું હોવા છતાં પણ આવું બન્યું હતું. હવામાનશાસ્ત્રીઓના મતે, ભારતથી હજારો કિલોમીટર દૂર પશ્ચિમ પેસિફિક મહાસાગરમાં એક શક્તિશાળી ચક્રવાત રચાઈ રહ્યો હોવાથી આ સ્થિતિ સર્જાઈ છે. આ જ કારણ છે કે હાલમાં ચોમાસુ નબળું પડી ગયું છે. ઘણા રાજ્યોમાં વરસાદ ઓછો થયો છે.

થોડા દિવસો પહેલા સુધી, દેશના ઘણા ભાગોમાં સતત ભારે વરસાદ પડી રહ્યો હતો. ઘણા શહેરો પાણીમાં ડૂબી ગયા હતા અને પૂર જેવી સ્થિતિનો સામનો પણ કરવો પડ્યો હતો. પરંતુ હવે હવામાન અચાનક બદલાઈ ગયું છે. સેટેલાઇટ છબીઓ દર્શાવે છે કે દેશના મોટા ભાગના ભાગો સ્વચ્છ છે, અને ઘણા વિસ્તારોમાં વરસાદ લગભગ બંધ થઈ ગયો છે. આનાથી ચોમાસુ નબળું પડી ગયું છે કે કેમ તે અંગે પ્રશ્નો ઉભા થયા છે.

હવામાન વિભાગ કહે છે કે ગભરાવાની કોઈ જરૂર નથી. ચોમાસુ પૂરું થયું નથી. તે ફક્ત નબળા તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. હવામાન પ્રણાલી ફરીથી મજબૂત થયા પછી વરસાદ વધી શકે છે.

ચોમાસુ કેમ નબળું પડ્યું?

દક્ષિણપશ્ચિમ ચોમાસુ હિંદ મહાસાગરમાંથી ભેજવાળા પવનોની મદદથી સમગ્ર દેશમાં વરસાદ લાવે છે. જોકે, હાલમાં પશ્ચિમ પેસિફિક મહાસાગરમાં એક શક્તિશાળી ચક્રવાત રચાઈ રહ્યું છે. આ ચક્રવાતે ભેજ અને હવાના પ્રવાહને પોતાની તરફ ખેંચી લીધો છે, જેના કારણે ભારતના ચોમાસા પર અસર પડી રહી છે. આના કારણે, ચોમાસાનો પ્રવાહ નબળો પડી ગયો છે, જેના કારણે દેશના મોટા ભાગોમાં વરસાદ ઓછો થયો છે. હવામાન વિભાગે આગામી થોડા દિવસો માટે મધ્ય ભારત અને દક્ષિણ ભારતના ઘણા વિસ્તારોમાં ઓછા વરસાદની આગાહી પણ કરી છે.

આ વર્ષે અત્યાર સુધી ચોમાસુ કેવું રહ્યું છે?

આ વર્ષે, દક્ષિણપશ્ચિમ ચોમાસાએ 9 જુલાઈએ સમગ્ર દેશને આવરી લીધો હતો. તે સામાન્ય સમય કરતા માત્ર એક દિવસ પાછળ પહોંચ્યો હતો. જોકે, તેની શરૂઆત નબળી રહી હતી. જૂનના અંત સુધીમાં, દેશમાં લગભગ 40% વરસાદની ખાધ નોંધાઈ હતી, જે તેને તાજેતરના વર્ષોમાં સૌથી નબળી શરૂઆતોમાંની એક બનાવે છે.

ત્યારબાદ, જૂનના છેલ્લા દિવસો અને જુલાઈના પહેલા અઠવાડિયા દરમિયાન ઘણા રાજ્યોમાં સારો વરસાદ પડ્યો. આનાથી કુલ વરસાદની ખાધ લગભગ 14% ઘટી ગઈ. જોકે, દરેક રાજ્યમાં સમાન વરસાદ પડ્યો નથી. પશ્ચિમ અને પૂર્વ ભારતના ઘણા ભાગોમાં સારો વરસાદ પડ્યો છે, પરંતુ મધ્ય ભારતના ઘણા રાજ્યો હજુ પણ સામાન્ય કરતા ઓછો વરસાદ નોંધાઈ રહ્યા છે.

આગળ શું થશે?

હવામાન વિભાગની આગાહી છે કે જુલાઈના બાકીના ભાગમાં ઘણા ભાગોમાં સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ પડી શકે છે. વિભાગના જણાવ્યા મુજબ, આખા મહિના દરમિયાન વરસાદ સામાન્ય સરેરાશ કરતાં ઓછો રહેવાની શક્યતા છે.

વૈજ્ઞાનિકો પેસિફિક મહાસાગરમાં વિકસતી અલ નિનો ઘટના પર પણ નજર રાખી રહ્યા છે. જો અલ નિનો મજબૂત બને છે, તો તેની ચોમાસા પર અસર પડી શકે છે. સામાન્ય રીતે આ સમય દરમિયાન વરસાદ નબળો પડે છે. આગામી સક્રિય ચોમાસાની ઋતુ સુધી દેશના ઘણા ભાગોમાં દિવસનું તાપમાન સામાન્ય કરતાં વધુ રહી શકે છે.

હાલમાં, ભારતમાંથી ચોમાસું ગાયબ થયું નથી; તે ફક્ત અસ્થાયી રૂપે નબળું પડ્યું છે. હવામાનશાસ્ત્રીઓ કહે છે કે પશ્ચિમ પેસિફિક મહાસાગરમાં સિસ્ટમનો પ્રભાવ ઓછો થતાં અને ચોમાસું ફરીથી મજબૂત થતાં, દેશના ઘણા ભાગોમાં વરસાદ ફરી શરૂ થઈ શકે છે.