ગુજરાતમાં ચિત્તાઓની વસાહત સ્થાપિત કરવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું તરીકે ભવનગર જિલ્લાના વેલાવદર અને ભાલ વિસ્તારથી આશરે 500 કાળિયારને કચ્છના બન્ની ઘાસમેદાનોમાં સ્થળાંતર કરવામાં આવશે. મધ્યપ્રદેશના કૂનો નેશનલ પાર્ક પછી બન્ની વિસ્તાર ભારતનું બીજું મહત્વપૂર્ણ ચિત્તા નિવાસસ્થાન બની શકે તેવી સંભાવના છે. ચિત્તાઓ માટે પૂરતો શિકાર આધાર ઉપલબ્ધ થાય તે માટે કેન્દ્ર સરકારે આ સ્થળાંતરને મંજૂરી આપી છે.

વન વિભાગના અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ બન્ની વિસ્તારમાં હાલમાં મોટા શિકારી પ્રાણીઓને ટકાવી રાખવા માટે પૂરતી શિકાર પ્રજાતિઓ ઉપલબ્ધ નથી. તેથી ચિત્તા સંરક્ષણ યોજનાના ભાગરૂપે અગાઉ ચીતલ અને સાંબર જેવી પ્રજાતિઓને ત્યાં છોડવામાં આવી છે. હવે ચિત્તાના પ્રિય શિકાર પૈકીના એક એવા કાળિયારની સંખ્યા વધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે.

કેન્દ્ર અને ગુજરાત સરકાર મળીને બન્ની ઘાસમેદાનમાં દેશનું પ્રથમ ચિત્તા કેપ્ટિવ બ્રીડિંગ અને સંરક્ષણ કેન્દ્ર વિકસાવી રહી છે. હાલ ભવનગર જિલ્લાના વલ્લભીપુર, સિહોર, ધોલેરા, વેલાવદર અને સમગ્ર ભાલ વિસ્તારમાં આવેલા 32 ગામોમાં કાળિયાર જોવા મળે છે. તાજેતરની ગણતરી મુજબ આ વિસ્તારોમાં તેમની વસ્તી લગભગ 6,300 જેટલી છે.

કચ્છ સર્કલના વન સંરક્ષક ધીરજ મિત્તલે જણાવ્યું કે કેન્દ્ર સરકાર તરફથી કાળિયારોને બન્નીમાં ખસેડવાની મંજૂરી મળી ગઈ છે. તેમણે કહ્યું કે ભવનગરના બિન-સંરક્ષિત (રેવન્યુ) વિસ્તારોમાં રહેતા કાળિયારો માનવ હસ્તક્ષેપના વધતા દબાણનો સામનો કરી રહ્યા છે. બન્નીમાં તેમને વધુ સુરક્ષિત નિવાસસ્થાન મળશે અને સાથે ત્યાંના પર્યાવરણને પણ મજબૂતી મળશે.

વેલાવદરના સહાયક વન સંરક્ષક નિલેશ જોશીએ જણાવ્યું કે બન્નીનું ઘાસમેદાન ભાલ વિસ્તારના પર્યાવરણ સાથે ખૂબ જ સમાનતા ધરાવે છે. તેમણે જણાવ્યું કે રેવન્યુ વિસ્તારોમાં કાળિયારોને રખડતા કૂતરાઓના હુમલા, ધોલેરા આસપાસ વધતા ઔદ્યોગિક વિકાસ, મીઠાના અગરોના વિસ્તરણ અને ખેતીની જમીનના બિન-કૃષિ ઉપયોગ જેવા અનેક જોખમોનો સામનો કરવો પડે છે. તેથી પ્રથમ તબક્કામાં આવા વિસ્તારોમાંથી કાળિયારોને પકડીને બન્નીમાં ખસેડવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે.

આ દરમિયાન, ચિત્તાઓનો પ્રથમ સમૂહ ચોમાસા દરમિયાન બન્નીમાં પહોંચે તેવી શક્યતા છે. હાલમાં આ ચિત્તાઓ કૂનો ખાતે વિશેષ ક્વોરન્ટાઇન અને નિરીક્ષણ પ્રક્રિયામાં છે. ઉપરાંત, રાષ્ટ્રીય ચિત્તા પુનઃસ્થાપન કાર્યક્રમ હેઠળ દક્ષિણ આફ્રિકાથી વધુ ચિત્તાઓ લાવવાની યોજનાઓ પર પણ કામ ચાલી રહ્યું છે. સમગ્ર પ્રોજેક્ટનું માર્ગદર્શન અને દેખરેખ નેશનલ ટાઇગર કન્ઝર્વેશન ઓથોરિટી દ્વારા કરવામાં આવી રહી છે.