ચીન પોતાની ગુપ્તચર એજન્સીઓનું નેટવર્ક મજબૂત કરવા અને દુનિયાભરમાં જાસૂસી કરવા માટે હવે હાઇટેક અને સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મનો સહારો લઈ રહ્યું છે. ‘ફાઇવ આઇઝ’ (Five Eyes) દેશોના ગુપ્તચર અહેવાલમાં એક અત્યંત ચોંકાવનારો ખુલાસો થયો છે, જે મુજબ ચીન પ્રોફેશનલ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ લિંક્ડઇન (LinkedIn) અને અન્ય નોકરી આપતી વેબસાઇટોના માધ્યમથી અમેરિકા અને યુરોપમાં જાસૂસોની ભરતી કરી રહ્યું છે.

રિપોર્ટ અનુસાર, ચીની ગુપ્તચર અધિકારીઓએ માત્ર બ્રિટનમાં જ ૨૦ હજારથી વધુ પ્રોફેશનલ્સનો સંપર્ક સાધી તેમને પોતાની એજન્સીઓ માટે કામ કરવાની ઓફર આપી છે. બ્રિટન બાદ હવે ચીનની નજર અમેરિકા અને કેનેડા પર પણ મંડરાઈ રહી છે. ચીનના આ આંતરરાષ્ટ્રીય જાસૂસી નેટવર્ક અને તેનાથી પશ્ચિમી દેશોમાં મચેલા ખળભળાટનો સંપૂર્ણ વિગતવાર અહેવાલ નીચે મુજબ છે.

વૈશ્વિક સુરક્ષા એજન્સીઓના જણાવ્યા અનુસાર, ચીન તરફથી વધી રહેલા આ ગુપ્તચર જોખમોનો સામનો કરવા માટે યુરોપિયન દેશોએ પોતાની સર્વેલન્સ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા તાત્કાલિક મજબૂત કરવાની જરૂર છે. એક મીડિયા રિપોર્ટ અનુસાર છેલ્લા ૫ વર્ષમાં અમેરિકામાંથી ૧૪૦ એવા લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે, જેઓ ચીન માટે જાસૂસી કરતા ઝડપાયા હતા. તાજેતરમાં જ અમેરિકી ન્યાય વિભાગે કેલિફોર્નિયાના એક મેયરની પણ આ જ ગંભીર આરોપ હેઠળ ધરપકડ કરી છે.

શા માટે આટલું મોટું જાસૂસી નેટવર્ક તૈયાર કરી રહ્યું છે ચીન?
અમેરિકાના પૂર્વ રાજદ્વારી જીમ લુઇસે એક ઈન્ટરવ્યુમાં જણાવ્યું હતું કે, જ્યારે શી જિનપિંગ ચીનના રાષ્ટ્રપતિ બન્યા, ત્યારે તેમણે દેશની ગુપ્તચર સિસ્ટમને વૈશ્વિક સ્તરે અજેય બનાવવાની યોજના તૈયાર કરી હતી. જિનપિંગનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય જાસૂસી અને ડેટા ચોરી દ્વારા અમેરિકા અને યુરોપ પર પ્રભુત્વ મેળવવાનો હતો. લુઇસના જણાવ્યા અનુસાર, ૨૦૧૨માં અધિકારીઓની એક બેઠકમાં જિનપિંગે વિવાદાસ્પદ નિવેદન આપતાં કહ્યું હતું કે, “યુરોપ અને અમેરિકાના લોકો નબળા મગજના હોય છે, હું તેમને હરાવી દઈશ.”

એક અંદાજ મુજબ, ચીનની ગુપ્તચર એજન્સીઓમાં હાલમાં ઓછામાં ઓછા ૬ લાખ લોકો કામ કરી રહ્યા છે, જે અમેરિકાની તમામ ઇન્ટેલિજન્સ એજન્સીઓના કુલ નેટવર્ક બરાબર છે. ચીની જાસૂસીનો ડર એટલો વધારે છે કે, જ્યારે પૂર્વ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ચીનના પ્રવાસે ગયા હતા, ત્યારે અમેરિકી સ્ટાફને પોતાના ખાનગી ફોન કે લેપટોપ સાથે રાખવાની મનાઈ ફરમાવવામાં આવી હતી. એટલું જ નહીં, પરત ફરતી વખતે અમેરિકી પ્રતિનિધિમંડળને ચીન તરફથી મળેલી તમામ ભેટ-સોગાદો પણ જાસૂસી ગેજેટ્સ હોવાની શંકાના આધારે ચીનમાં જ છોડી દેવામાં આવી હતી.

યુરોપ અને અમેરિકામાં કેવી રીતે જાસૂસો તૈયાર કરે છે ચીન?
‘ફાઇવ આઇઝ’ દેશોના રિપોર્ટમાં ચીનની આ આખી મોડસ ઓપરેન્ડી (કામ કરવાની પદ્ધતિ) નો પર્દાફાશ કરવામાં આવ્યો છે. ચીની એજન્ટો સૌપ્રથમ લિંક્ડઇન અને અન્ય રોજગાર વેબસાઇટો પર આકર્ષક નોકરીઓની જાહેરાતો મૂકે છે. જે લોકો આ નોકરીઓ માટે અરજી કરે છે, તેમના બેકગ્રાઉન્ડની ખૂબ જ બારીકાઈથી તપાસ કરવામાં આવે છે. ઇન્ટરવ્યુ દરમિયાન એવા લોકોને વધુ મહત્વ આપવામાં આવે છે જેમના પરિવારના સભ્યો સરકાર અથવા સેના (મિલિટરી) સાથે જોડાયેલા હોય. ઇન્ટરવ્યુના બહાને આ લોકોને બોલાવીને ધીમે-ધીમે તેમનો સંપર્ક મજબૂત કરાય છે અને પૈસા કે અન્ય લાલચ આપીને પોતાના જ દેશ વિરુદ્ધ જાસૂસી કરવા માટે પ્રેરિત કરવામાં આવે છે.

આ જ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને ચીને બ્રિટનના ૨૦ હજારથી વધુ હાઇ-પ્રોફાઇલ લોકો સુધી પોતાની પહોંચ બનાવી લીધી છે. જોકે, રિપોર્ટમાં સુરક્ષાના કારણોસર એ જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી કે અત્યાર સુધીમાં ચીન વાસ્તવિક રીતે અમેરિકા અને યુરોપની અંદર કેટલા સક્રિય જાસૂસોની ભરતી કરવામાં સફળ રહ્યું છે.