પશ્ચિમ એશિયાઈ સંઘર્ષથી ઉદ્ભવેલા લાંબા સમય સુધી ચાલતા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ તણાવને કારણે વિશ્વભરના ઘણા દેશોમાં તેલ અને ગેસ સંકટ વધુ ઘેરું બન્યું છે. ખાસ કરીને ભારતમાં નોંધપાત્ર એલપીજી કટોકટીનો અનુભવ થયો હતો. આ અસરનું એક ઉદાહરણ એ છે કે સપ્લાય ચેઇન ખોરવાતા માર્ચમાં એલપીજી વપરાશમાં 13 ટકાનો ઘટાડો થયો છે.

મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધ ધીમું પડી ગયું છે, પરંતુ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર તણાવ ચાલુ છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઈરાન વચ્ચે તણાવ ઓછો થવાના કોઈ સંકેત દેખાતા નથી. જ્યારે યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કહ્યું છે કે ઈરાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ કે વિશ્વને બ્લેકમેલ કરી શકશે નહીં, ત્યારે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલ્યાના માત્ર 24 કલાક પછી, ઈરાને શનિવારે પોતાનું વલણ બદલ્યું અને આઇઆરજીસી ફરી એકવાર તેની પકડ કડક કરી અને હિલચાલ પર પ્રતિબંધો કડક કર્યા છે.

અહેવાલ મુજબ, યુએસ-ઈરાન યુદ્ધને કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાથી સપ્લાય વિક્ષેપને કારણે ઘરેલું અને કોમર્શિયલ વપરાશકારો બંનેને અસર થઈ છે. માર્ચમાં ભારતમાં એલપીજી વપરાશમાં 13 ટકાનો ઘટાડો થયો છે. માર્ચમાં એલપીજી વપરાશ 2.379 મિલિયન ટન રહ્યો હતો, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળામાં 2.729 મિલિયન ટન હતો તેની સરખામણીમાં 12.8 ટકા ઘટાડો દર્શાવે છે.

ભારત તેની એલપીજી જરૂરિયાતોના આશરે 60 ટકા આયાત કરે છે અને તેમાંથી મોટાભાગનો ભાગ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા આવે છે. યુએસ, ઇઝરાયેલ અને ઇરાન વચ્ચેના તીવ્ર યુદ્ધને પગલે, આ સ્ટ્રેટ બંધ થઈ ગયો હતો, જેના કારણે તેલ-એલએનજી-પીએનજી કટોકટી વધુ તીવ્ર બની હતી. સાઉદી અરેબિયા અને યુએઇ તરફથી પુરવઠો ખોરવાઈ ગયો હતો અને સરકારે સ્થાનિક એલપીજી ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે કોમર્શિયલ એલપીજી સિલિન્ડરોનો પુરવઠો કાપી નાખ્યો હતો. આનાથી હોટેલ અને રેસ્ટોરન્ટ વ્યવસાયને ભારે ફટકો પડ્યો હતો.

તેલ મંત્રાલયના પેટ્રોલિયમ પ્લાનિંગ એન્ડ એનાલિસિસ સેલ અનુસાર, માર્ચમાં સ્થાનિક ગ્રાહકોને વેચાતા એલપીજી સિલિન્ડરોની સંખ્યા 8.1 ટકા ઘટીને 2.2 મિલિયન ટન થઈ ગઈ છે, જ્યારે બિન-સ્થાનિક વપરાશકર્તાઓને વેચાતા સિલિન્ડરોની સંખ્યામાં આશરે 48 ટકા ઘટાડો થયો છે. વધુમાં, જથ્થાબંધ એલપીજી વેચાણમાં 75.5 ટકાનો સૌથી મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.

જોકે, હોર્મુઝ કટોકટી વચ્ચે, જેણે એલપીજી પુરવઠો ખોરવી નાખ્યો છે, સરકારે અછતને પહોંચી વળવા માટે ઘણા મહત્વપૂર્ણ પગલાં લીધા છે. સૌથી નોંધપાત્ર વાત એ છે કે, રિફાઇનરીઓને એલપીજી ઉત્પાદન વધારવા માટે પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદનમાંથી કાચા માલને વાળવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે. વધુમાં, સિલિન્ડર બુકિંગ માટેની અંતિમ તારીખ લંબાવવામાં આવી છે, જ્યારે સરકારે પીએનજી કનેક્શન વિતરણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે.