તાજેતરના યુએસ અને ઇઝરાયલી હુમલાઓમાં ભારે નુકસાન થયું હોવા છતાં, ઈરાનના પરમાણુ સ્થળો પર પ્રવૃત્તિ ફરી શરૂ થઈ ગઈ છે. વોશિંગ્ટન સ્થિત સેન્ટર ફોર સ્ટ્રેટેજિક એન્ડ ઇન્ટરનેશનલ સ્ટડીઝ (સીએસઆઈએસ) દ્વારા નવી સેટેલાઇટ છબીઓના વિશ્લેષણમાં આ માહિતી બહાર આવી છે, જેનાથી ઈરાનની પરમાણુ મહત્વાકાંક્ષાઓ અંગે નવી ચિંતાઓ ઉભી થઈ છે.

સીએસઆઈએસના અહેવાલ મુજબ, ઈરાને નાતાન્ઝની દક્ષિણે આવેલા પિકેક્સ માઉન્ટેન ખાતે ભૂગર્ભ બાંધકામને વેગ આપ્યો છે. આ પ્રોજેક્ટ 2020થી ચાલુ છે. સેટેલાઇટ તસવીરોમાં એક મજબૂત સુરક્ષા દિવાલ અને ત્રણ દિશામાં ચાલતી ટનલ દેખાય છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે આ સ્થળ એક નવો સેન્ટ્રીફ્યુજ એસેમ્બલી પ્લાન્ટ, પરમાણુ પ્રોજેક્ટનું વિસ્તરણ અથવા ગુપ્ત યુરેનિયમ સંવર્ધન કેન્દ્ર હોઈ શકે છે.

રિપોર્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે, ઈરાને એક ગુપ્ત સ્થળે 400 કિલોગ્રામ અત્યંત સમૃદ્ધ યુરેનિયમ છુપાવ્યું છે, જે લગભગ 10 પરમાણુ બોમ્બ માટે પૂરતું છે. એક ઈરાની અધિકારીએ જૂનમાં જણાવ્યું હતું કે હુમલા પહેલા આ સામગ્રીને સુરક્ષિત સ્થાન પર ખસેડવામાં આવી હતી.

સીએસઆઈએસ નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું હતું કે ઈરાન તકનીકી રીતે પરમાણુ બોમ્બ બનાવી શકે છે, પરંતુ તેને અનેક તકનીકી પડકારોનો સામનો કરવો પડશે. ઈરાની વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચીએ જણાવ્યું હતું કે જો અમેરિકા સમાન ધોરણે અને પ્રામાણિકપણે વાટાઘાટો કરવા તૈયાર હોય તો ઈરાન નવા કરાર માટે તૈયાર છે.

જૂન મહિનામાં, અમેરિકા અને ઇઝરાયલે ઈરાનના ત્રણ મુખ્ય પરમાણુ સ્થળો: નતાન્ઝ, ઇસ્ફહાન અને ફોર્ડો પર હવાઈ હુમલા કર્યા. આ હુમલાઓએ મુખ્ય માળખાગત સુવિધાઓનો નાશ કર્યો અને યુરેનિયમ સંવર્ધનને અસ્થાયી રૂપે અટકાવી દીધું.

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ત્યારે કહ્યું હતું કે ઈરાન પરમાણુ બોમ્બ વિકસાવવાની ખૂબ નજીક છે. દરમિયાન, આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઉર્જા એજન્સી (આઈએઈએ)એ પણ તેના અહેવાલમાં જણાવ્યું હતું કે ઈરાન પાસે પરમાણુ શસ્ત્રો બનાવવા માટે પૂરતું સંવર્ધિત યુરેનિયમ છે. ઈરાને આ બધા આરોપોને નકારી કાઢ્યા હતા, અને કહ્યું હતું કે તેનો પરમાણુ કાર્યક્રમ ફક્ત શાંતિ અને ઉર્જા ઉત્પાદન માટે છે. 18 ઓક્ટોબરના રોજ, 2015 ના પરમાણુ કરાર, સંયુક્ત વ્યાપક કાર્ય યોજના સમાપ્ત થઈ ગઈ, જેના કારણે નવા કરાર પર વાટાઘાટો અટકી ગઈ.

સીએસઆઈએસએ ચેતવણી આપી છે કે ઈરાન ગુપ્ત રીતે તેના પરમાણુ કાર્યક્રમને પુનર્જીવિત કરી શકે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયને એનપીટી અને આઈએઈએ નિયમોનું પાલન સુનિશ્ચિત કરવા માટે ઈરાન પર દબાણ લાવવાની અપીલ કરવામાં આવી છે, જેથી ભવિષ્યમાં કોઈપણ વિશ્વસનીય પરમાણુ વાટાઘાટો થઈ શકે.