ભારત હવે પોતાની સૈન્ય અને સરહદી સુરક્ષાને હાઈટેક બનાવવા માટે અંતરીક્ષમાં એક બહુ મોટું પગલું ભરી રહ્યું છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા 'સ્પેસ બેઝ્ડ સર્વિલાન્સ ફેઝ-III' (SBS-III) પ્રોજેક્ટને લીલી ઝંડી આપી દેવામાં આવી છે. આ યોજના હેઠળ અંદાજે રૂ 26968 કરોડના ખર્ચે 52 અત્યાધુનિક લશ્કરી સેટેલાઇટોનું એક વિશાળ નેટવર્ક તૈયાર કરવામાં આવશે. આ મિશનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પાડોશી દેશો ચીન અને પાકિસ્તાન તરફથી મળતા સુરક્ષા પડકારો તેમજ સરહદો અને દરિયાઈ વિસ્તારોની 24 કલાક સચોટ દેખરેખ રાખવાનો છે.
2026 થી 2029 દરમિયાન તૈનાત થશે ભારતની '52 આકાશી આંખો'
આ સુરક્ષા કવચને અંતરીક્ષમાં સ્થાપિત કરવા માટેનો સંપૂર્ણ રોડમેપ તૈયાર થઈ ચૂક્યો છે
સમયમર્યાદા વર્ષ 2026 થી 2029 વચ્ચે આ તમામ ૫૨ સેટેલાઇટોને તબક્કાવાર રીતે પૃથ્વીની ભ્રમણકક્ષામાં મોકલવામાં આવશે.24 કલાક દેખરેખ
આ સેટેલાઇટો એકબીજા સાથે કનેક્ટેડ રહીને પૃથ્વી પરથી હાઇ-રિઝોલ્યુશન તસવીરો અને સચોટ ઇન્ટેલિજન્સ ડેટા લશ્કરી દળોને આપશે.રીઅલ-
ટાઇમ મોનિટરિંગ
ખરાબ હવામાન હોય કે અંધારી રાત, આ આકાશી નેટવર્ક દુશ્મનની જમીન પર સૈન્યની હિલચાલ અને એરફિલ્ડની ગતિવિધિઓને પળવારમાં ટ્રેક કરી શકશે.ઈસરો (ISRO) અને ખાનગી ક્ષેત્રની ઐતિહાસિક ભાગીદારી
ભારતની નવી સ્પેસ પોલિસી 2026 ના આધારે આ પ્રોજેક્ટમાં ખાનગી કંપનીઓને બહુ મોટી જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે.
ઈસરોની ભૂમિકા:- કુલ 52 સેટેલાઇટોમાંથી 21 સેટેલાઇટ ભારતીય અંતરીક્ષ સંશોધન સંસ્થા (ISRO) દ્વારા બનાવવામાં અને લોન્ચ કરવામાં આવશે.
પ્રાઇવેટ સેક્ટરની એન્ટ્રી:- બાકીના 31 મિલિટરી-ગ્રેડ સેટેલાઇટો દેશની અગ્રણી ત્રણ ખાનગી કંપનીઓ દ્વારા તૈયાર અને ઓપરેટ કરવામાં આવશે. આ પગલું ભારતીય સંરક્ષણ અને સ્પેસ સેક્ટરમાં સ્વનિર્ભરતાનું ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.સંરક્ષણ ક્ષેત્રે 'ગેમ ચેન્જર' સાબિત થશે આ નવું મિશન આધુનિક યુદ્ધોમાં હવે જમીન, આકાશ અને સમુદ્રની સાથે 'અંતરીક્ષ' પણ નવો મોરચો બની ગયું છે. ચીન પાસે હાલમાં સેંકડો સર્વિલાન્સ સેટેલાઇટ સક્રિય છે, જેને કાઉન્ટર કરવા માટે ભારતનું આ સેટઅપ અત્યંત જરૂરી હતું. 2025 માં જાહેર કરાયેલી 'જોઇન્ટ મિલિટરી સ્પેસ ડોક્ટ્રિન' પર આધારિત આ ગ્રીડ, ભારતીય સેના , વાયુસેના અને નૌસેના માટે સંયુક્ત રીતે રણનીતિ નક્કી કરવામાં અને દુશ્મન દેશોના કોઇપણ દુસાહસનો ત્વરિત જવાબ આપવામાં સૌથી મોટી શક્તિ બનશે.