ભારતીય રમતગમત ઇતિહાસના સૌથી સફળ શૂટરોમાંના એક જસપાલ રાણાનું નિધન થયું છે. તેઓ 49 વર્ષના હતા. જર્મનીથી પરત ફર્યા બાદ તેમની તબિયત વધુ બગડી અને દિલ્હીમાં સારવાર દરમિયાન તેમણે અંતિમ શ્વાસ લીધા હતા. તેમના મૃત્યુના સમાચારથી ભારતીય રમતગમત જગતમાં શોકની લહેર ફેલાઈ ગઈ છે.

૨૮ જૂન, ૧૯૭૬ના રોજ ઉત્તરાખંડના ગઢવાલી પરિવારમાં જન્મેલા જસપાલ રાણા રમતગમત પ્રત્યે સંવેદનશીલ પરિવારમાંથી આવ્યા હતા. તેમના પિતા, નારાયણ સિંહ રાણા, ભૂતપૂર્વ સૈન્ય અધિકારી હતા અને બાદમાં ઉત્તરાખંડના પ્રથમ રમતગમત મંત્રી બન્યા હતા. તેમને બાળપણથી જ શૂટિંગ સંસ્કૃતિ વારસામાં મળી હતી અને તેમના પિતા તેમના પ્રથમ કોચ બન્યા હતા.

1988માં અમદાવાદમાં રાષ્ટ્રીય શૂટિંગ ચેમ્પિયનશિપમાં રજત ચંદ્રક જીતીને તેમણે રાષ્ટ્રીય ધ્યાન ખેંચ્યું હતું. આ પછી, તેમણે ૧૯૯૪માં ઇટાલીના મિલાનમાં જુનિયર વર્લ્ડ શૂટિંગ ચેમ્પિયનશિપમાં વિશ્વ રેકોર્ડ બનાવીને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સનસનાટી મચાવી હતી. તેમણે ૧૯૯૬ના એટલાન્ટા ઓલિમ્પિકમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું અને ૧૦ મીટર એર પિસ્તોલ અને ૫૦ મીટર ફ્રી પિસ્તોલ ઇવેન્ટ્સમાં ભાગ લીધો હતો.

જસપાલ રાણાનું નામ કોમનવેલ્થ ગેમ્સના ઇતિહાસમાં સુવર્ણ અક્ષરોમાં કોતરાયેલું છે. તેઓએ કુલ ૧૫ મેડલ હાંસલ કર્યા હતા. જેમાં નવ ગોલ્ડ, ચાર સિલ્વર અને બે બ્રોન્ઝ મેડલનો સમાવેશ થાય છે. ૧૯૯૪, ૧૯૯૮, ૨૦૦૨ અને ૨૦૦૬માં સતત ચાર એડિશનમાં મેડલ મેળવ્યા હતા. ૨૦૦૨ માન્ચેસ્ટર કોમનવેલ્થ ગેમ્સ તેમની સૌથી સફળ એડિશન હતી, જ્યાં તેમણે છ મેડલ જીતીને ઇતિહાસ રચ્યો હતો.

એશિયન ગેમ્સમાં ઐતિહાસિક પ્રદર્શન કર્યું હતું ૨૦૦૬ના દોહા એશિયન ગેમ્સમાં, તેમણે શાનદાર પ્રદર્શન કરી ત્રણ ગોલ્ડ મેડલ અને એક સિલ્વર મેડલ હાંસલ કર્યો હતો.

તેમણે ૨૫ મીટર સેન્ટરફાયર પિસ્તોલમાં ૫૯૦ પોઈન્ટ મેળવીને વિશ્વ રેકોર્ડની બરાબરી કરી, જેને તેમની કારકિર્દીની સૌથી પ્રતિષ્ઠિત ક્ષણ માનવામાં આવે છે. તેમની સિદ્ધિઓ માટે, તેમને દેશના સર્વોચ્ચ રમતગમત અને નાગરિક સન્માનથી નવાજવામાં આવ્યા હતા. તેઓને અર્જુન પુરસ્કાર (૧૯૯૪), પદ્મશ્રી (૧૯૯૭) અને દ્રોણાચાર્ય પુરસ્કાર (૨૦૨૦ - કોચિંગ માટે)થી નવાજવામાં આવ્યા હતા.

તેમની રમત કારકિર્દી પછી, તેમણે કોચિંગને પોતાનું મિશન બનાવ્યું. ૨૦૧૨ પછી, તેમણે યુવા ભારતીય શૂટરોને તૈયાર કરવાનું શરૂ કર્યું અને ભારતીય શૂટિંગની નવી પેઢી માટે મજબૂત પાયો નાખ્યો હતો. ૨૦૧૮થી, તેઓ ઓલિમ્પિક ચંદ્રક વિજેતા મનુ ભાકરના કોચ હતા. ૨૦૨૧માં બંને થોડા સમય માટે અલગ થયા, પરંતુ ૨૦૨૪ ના ઓલિમ્પિકની તૈયારી માટે તેઓ ૨૦૨૩ માં ફરી જોડાયા હતા.

તેમની તાલીમ શૈલી ખૂબ જ શિસ્તબદ્ધ અને આંતરરાષ્ટ્રીય કક્ષાની માનવામાં આવતી હતી, જેમાં ઓલિમ્પિક જેવી પરિસ્થિતિઓમાં તાલીમ આપવામાં આવતી હતી. રાણા હંમેશા માનતા હતા કે કોચિંગ તેમનો જુસ્સો છે અને તેમનો ધ્યેય રમતવીરોને વિશ્વ કક્ષાની સ્પર્ધાઓ માટે તૈયાર કરવાનો છે, વ્યાપારી લાભ માટે નહીં. તેમની દેહરાદૂન સ્થિત એકેડેમીએ ઘણા યુવા શૂટર્સ ઉત્પન્ન કર્યા જેમણે રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું.

જસપાલ રાણાનું અવસાન ભારતીય શૂટિંગ માટે એક અપૂર્ણ નુકસાન છે. તેમણે માત્ર મેડલ જીત્યા જ નહીં પરંતુ એક આખી પેઢીનું પોષણ પણ કર્યું જેણે ભારતને વૈશ્વિક રમતગમતના નકશા પર સ્થાપિત કર્યું હતું. તેમનો વારસો ભારતીય રમતગમતના ઇતિહાસમાં જીવંત રહેશે, એક ખેલાડી અને કોચ તરીકે જેમણે ભારતમાં શૂટિંગને ફરીથી વ્યાખ્યાયિત કર્યું હતું.