અમેરિકી પ્રમુખ ટ્રમ્પએ ટેરિફના લીધેલા આકરા નિર્ણયના પગલે એક સમયે બન્ને દેશો વચ્ચે ખટાશ પેદા થઈ હતી પરંતુ બાદમાં બંને દેશો હવે એક વચગાળાના વેપાર કરાર પર સંમત થતા સ્થિતિમાં થોડો સુધારો આવ્યો છે.વાણિજ્ય મંત્રાલએ જાહેર કરેલા ડેટા અનુસાર, અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવેલા ભારે ટેરિફને કારણે જાન્યુઆરીમાં ભારતની અમેરિકામાં નિકાસ 21.77% ઘટીને 6.6 બિલિયન ડોલર થઈ ગઈ. ગયા વર્ષે સપ્ટેમ્બર, ઓક્ટોબર અને ડિસેમ્બરમાં પણ નિકાસમાં ઘટાડો થયો હતો, જ્યારે નવેમ્બરમાં તેમાં 22.61%નો વધારો થયો હતો. અમેરિકાએ 27 ઓગસ્ટથી ભારતીય માલ પર 50% ટેરિફ લાદ્યો હતો. બંને દેશો હવે એક વચગાળાના વેપાર કરાર પર સંમત થયા છે, જેના હેઠળ અમેરિકાએ 7 ફેબ્રુઆરીથી ભારતીય માલ પર લાદવામાં આવેલા 25 ટકા દંડ ટેરિફને દૂર કર્યો છે અને પારસ્પરિક ટેરિફને 25 ટકાથી ઘટાડીને 18 ટકા કર્યો છે.

જાન્યુઆરીમાં ભારતની અમેરિકાથી આયાત 23.71 ટકા વધીને 4.5 અબજ ડોલર થઈ છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષના એપ્રિલ-જાન્યુઆરી સમયગાળા દરમિયાન, ભારતની અમેરિકામાં નિકાસ 5.85 ટકા વધીને 72.46 અબજ ડોલર થઈ છે, જ્યારે આયાત 13.87 ટકા વધીને 43.92 અબજ ડોલર થઈ છે. જાન્યુઆરીમાં ભારતની ચીનમાં નિકાસ 55.65 ટકા વધીને 1.63 અબજ ડોલર થઈ છે, જ્યારે આયાત 16.67 ટકા વધીને 12.23 અબજ ડોલર થઈ છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષના એપ્રિલ-જાન્યુઆરી સમયગાળા દરમિયાન, દેશની ચીનમાં નિકાસ 38.37 ટકા વધીને 15.88 અબજ ડોલર થઈ છે, જ્યારે આયાત 13.82 ટકા વધીને 108.18 અબજ ડોલર થઈ છે.

વિવિધ દેશો સાથે ભારતનું નિકાસ પ્રદર્શનની સ્થિતિ

જાન્યુઆરી દરમિયાન ભારતની સંયુક્ત આરબ અમીરાત, નેધરલેન્ડ, જર્મની, સાઉદી અરેબિયા, ઇટાલી, હોંગકોંગ, સ્પેન, બેલ્જિયમ, મલેશિયા અને વિયેતનામમાં નિકાસમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો. જોકે, યુનાઇટેડ કિંગડમ, બાંગ્લાદેશ, સિંગાપોર, ઓસ્ટ્રેલિયા, ફ્રાન્સ અને બ્રાઝિલમાં નિકાસમાં ઘટાડો થયો. આયાત મોરચે, રશિયા, ઇરાક, દક્ષિણ કોરિયા, જર્મની, થાઇલેન્ડ અને ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા દેશોની આયાત જાન્યુઆરીમાં ઘટી. જોકે, સંયુક્ત આરબ અમીરાત, સાઉદી અરેબિયા, સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ, સિંગાપોર, જાપાન અને ઇન્ડોનેશિયાની આયાતમાં વધારો થયો. ભારત મુખ્યત્વે સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડથી સોનાની આયાત કરે છે. જાન્યુઆરીમાં સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડથી આયાત 836.85 ટકા વધીને 3.95 બિલિયન ડોલર થઈ.ગયા મહિને પેટ્રોલિયમ, એન્જિનિયરિંગ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, આયર્ન ઓર, દરિયાઈ ઉત્પાદનો અને કોફીની નિકાસમાં સકારાત્મક વૃદ્ધિ નોંધાઈ હતી.

વેપાર ખાધ 3 મહિનાની ઊંચી સપાટીએ

જાન્યુઆરીમાં દેશની નિકાસ 0.61% વધીને 36.56 બિલિયન થઈ. જોકે, સોમવારે જાહેર કરાયેલા સરકારી ડેટા અનુસાર, વેપાર ખાધ પણ ત્રણ મહિનાની ઊંચી સપાટીએ એટલે કે 34.68 બિલિયન ડોલર સુધી પહોંચી ગઈ. સત્તાવાર માહિતી અનુસાર, જાન્યુઆરીમાં આયાત 19.2% વધીને 71.24 બિલિયન ડોલર થઈ, જે ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં અત્યાર સુધીનો સૌથી ઊંચો સ્તર છે, જે સોના અને ચાંદીની આયાતમાં તીવ્ર ઉછાળાને કારણે છે. જાન્યુઆરીમાં સોનાની આયાત 349.22% વધીને 12 બિલિયન ડોલર થઈ, જ્યારે ચાંદીની આયાત 127% વધીને 2 બિલિયન ડોલર થઈ. આ સમયગાળા દરમિયાન, સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડથી સોનાની આયાત 836.85 ટકા વધીને 3.95 બિલિયન ડોલર થઈ.

કાચા તેલની આયાતમાં ઘટાડો

જાન્યુઆરીમાં કાચા તેલની આયાત 0.24 ટકા ઘટીને 13.4 બિલિયન ડોલર થઈ. ચાલુ નાણાકીય વર્ષ 2025-26 ના પ્રથમ 10 મહિના દરમિયાન, એટલે કે એપ્રિલ-જાન્યુઆરી સમયગાળા દરમિયાન, દેશની કુલ નિકાસ 2.22 ટકા વધીને 366.63 બિલિયન ડોલર થઈ, જ્યારે આયાત 7.21 ટકા વધીને 649.86 બિલિયન ડોલર થઈ. આ 10 મહિના દરમિયાન દેશની કુલ વેપાર ખાધ, એટલે કે, આયાત અને નિકાસ વચ્ચેનો તફાવત, 283.23 બિલિયન ડોલર રહ્યો, જે એક વર્ષ અગાઉના સમાન સમયગાળામાં 247.38 બિલિયન ડોલર હતો.

એમએસએમઈ માટે અલગ નિકાસ નીતિની માંગ

ચા, ચોખા, મસાલા, ચામડા અને ચામડાના ઉત્પાદનો, રત્નો અને ઘરેણાં, રસાયણો, વસ્ત્રો અને પ્લાસ્ટિકની નિકાસમાં થોડા સમયથી ઘટાડો થયો હતો. એપેરલ એક્સપોર્ટ પ્રમોશન કાઉન્સિલના ચેરમેન એ. શક્તિવેલે જણાવ્યું હતું કે તેમણે રીઝર્વ બેંક ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રા સાથે મુલાકાત કરી હતી અને એમએસએમઈ ક્ષેત્ર માટે અલગ નિકાસ નીતિની માંગ કરી હતી. ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન એક્સપોર્ટ ઓર્ગેનાઇઝેશન ના પ્રમુખ એસ.સી. રાલ્હને આશા વ્યક્ત કરી હતી કે નવા મુક્ત વેપાર કરારો હેઠળ સતત નીતિગત સમર્થન અને સુધારેલ બજાર ઍક્સેસ સાથે ભારતની નિકાસ વૃદ્ધિ ગતિ ચાલુ રહેવાની અપેક્ષા છે.