સાઉદી અરેબિયાના ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાન તેમના દેશની રૂઢિચુસ્ત ઇસ્લામિક છબી સુધારવા માટે શક્ય તેટલું બધું કરી રહ્યા છે, જે રાજ્યમાં પહેલાં ક્યારેય જોવા મળ્યું નથી. આ સંદર્ભમાં, સાઉદી રાજધાની રિયાધમાં 26 સપ્ટેમ્બરથી 9 ઓક્ટોબર દરમિયાન એક કોમેડી ફેસ્ટિવલનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આયોજકો તેને વિશ્વનો સૌથી મોટો કોમેડી ઇવેન્ટ ગણાવી રહ્યા છે, પરંતુ તેનાથી વ્યાપક વિવાદ થયો છે.

ઘણા સ્ટેન્ડ-અપ કોમેડિયનોએ આ ઇવેન્ટમાં ભાગ લેવાનો ઇનકાર કર્યો છે, જેનાથી સાઉદી અરેબિયાના માનવાધિકાર રેકોર્ડ પર પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. એક મહિલા હાસ્ય કલાકારે સાઉદી ક્રાઉન પ્રિન્સ પર નિશાન સાધતા કહ્યું કે જો તે સાઉદી અરેબિયામાં બોલ્ડ જોક્સ કહેશે તો સરકાર તેને મારી નાખશે.

હકીકતમાં, આ કોમેડી ફેસ્ટિવલ 2 ઓક્ટોબરે, પત્રકાર જમાલ ખાશોગીની હત્યાની સાતમી વર્ષગાંઠ પર યોજાઈ રહ્યો છે. ખાશોગીની હત્યા 2018માં તુર્કીના ઇસ્તંબુલમાં સાઉદી કોન્સ્યુલેટની અંદર કરવામાં આવી હતી. 2021માં બહાર પાડવામાં આવેલા એક યુએસ ગુપ્તચર અહેવાલમાં જણાવાયું હતું કે સાઉદી ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાને આ કામગીરીને મંજૂરી આપી હતી. જો કે, સાઉદી સરકારે આ આરોપોને નકારી કાઢ્યા હતા.

ડેવ ચેપલ, કેવિન હાર્ટ, બિલ બર, પીટ ડેવિડસન, લુઇસ સી.કે. અને ટોમ સેગુરા જેવા પ્રખ્યાત હાસ્ય કલાકારો કોમેડી ફેસ્ટિવલમાં ભાગ લેવાના છે. જોકે, ઘણા લોકોએ આ કાર્યક્રમની ટીકા કરી છે. હ્યુમન રાઇટ્સ વોચે આરોપ લગાવ્યો છે કે સાઉદી અરેબિયા અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા પરના તેના કડક પ્રતિબંધોથી ધ્યાન ભટકાવવા માટે તેનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે.

ઘણા હાસ્ય કલાકારોએ ઉત્સવમાં હાજરી આપવા માટે આમંત્રણ નકારી કાઢ્યું

સ્ટેન્ડ-અપ કોમેડિયન અત્સુકો ઓકાત્સુકાએ કહ્યું કે તેણીએ ઉત્સવમાં પ્રદર્શન કરવા માટે આમંત્રણ નકારી કાઢ્યું. તેણીએ સોશિયલ મીડિયા પર આયોજકો તરફથી કથિત રીતે એક સંદેશ શેર કર્યો. સંદેશમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે ઉત્સવમાં ભાગ લેનારા હાસ્ય કલાકારોને સાઉદી ક્રાઉન પ્રિન્સ એમબીએસની સરકાર, શાહી પરિવાર અને ઇસ્લામની મજાક ઉડાવવાની મંજૂરી નથી.

સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર આયોજકોના સંદેશનો સ્ક્રીનશોટ શેર કરતા, હાસ્ય કલાકારે લખ્યું, "પૈસા સીધા ક્રાઉન પ્રિન્સ તરફથી આવી રહ્યા છે, જે પત્રકારો, હાનિકારક ડ્રગ કેસોમાં સામેલ લોકો અને બ્લોગર્સને યોગ્ય પ્રક્રિયા વિના સજા કરે છે." આ ઉત્સવમાં ફક્ત મૌન હાસ્ય કલાકારો જ ભાગ લઈ રહ્યા છે; ભાગ લેવા માટે તેઓએ સેન્સરશીપ નિયમોનું પાલન કરવું પડશે.

'જો મેં બોલ્ડ જોક્સ કહ્યા હોત તો...'

ઘણા અન્ય હાસ્ય કલાકારો પણ આ ઉત્સવને દંભી ગણાવી રહ્યા છે. તેઓ કહે છે કે સાઉદી શાસન માટે પ્રદર્શન કરતી વખતે અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાની હિમાયત કરવી અર્થહીન છે. સ્ટેન્ડ-અપ કોમેડિયન મિશેલ વુલ્ફે પણ ઉત્સવનું આમંત્રણ નકારી કાઢ્યું. જોકે, તે ગર્ભવતી પણ છે, તેથી તે ઉત્સવમાં હાજરી આપી શકી નહીં. તે મજાકમાં કહે છે, "જો મેં સાઉદી અરેબિયામાં મારા બોલ્ડ જોક્સ કહ્યા હોત, તો સરકાર કદાચ મને મારી નાખત."

માર્ક મેરોન અને શેન ગિલિસે પણ ઉત્સવની ટીકા કરી હતી. ગિલિસે તેમના પોડકાસ્ટમાં દાવો કર્યો હતો કે તેમને પ્રદર્શન કરવા માટે મોટી રકમની ઓફર કરવામાં આવી હતી, જે પાછળથી બમણી કરવામાં આવી હતી, પરંતુ તેમણે ઇનકાર કર્યો હતો. ગિલિસે કહ્યું, "મેં મારા સિદ્ધાંતો સાથે સમાધાન કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. તમે તમારા મિત્રો સાથે 9/11 જેવું કંઈ કરી શકતા નથી."

કોમેડી ફેસ્ટિવલ માટે સમર્થન

જોકે, કેટલાક હાસ્ય કલાકારો કોમેડી ફેસ્ટિવલનો બચાવ કરી રહ્યા છે. હાસ્ય કલાકાર બિલ બરે કાર્યક્રમમાં પ્રદર્શન કર્યું અને તેમના પોડકાસ્ટ પર તેની ખૂબ પ્રશંસા કરી. તેમણે કહ્યું કે તે શો પહેલા નર્વસ હતો, પરંતુ રિયાધ શો તેમના કારકિર્દીનો શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન હતો. બરે પુષ્ટિ આપી કે હાસ્ય કલાકારોને ઇસ્લામ અથવા રાજવી પરિવાર વિશે મજાક કરવાની મંજૂરી નથી. તેમ છતાં, તેમણે દાવો કર્યો કે રાજવી પરિવાર અને પ્રેક્ષકોએ તેમનો શો ખૂબ માણ્યો. તેમણે કહ્યું,તેઓ તેમની છબીથી વાકેફ છે, તેથી તેઓ અમારા પ્રત્યે વધુ મૈત્રીપૂર્ણ હતા.