દેશની બે સૌથી મોટી નિવૃત્તિ અને બચત સંસ્થાઓ કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (ઇપીએફઓ) અને ભારતીય જીવન વીમા નિગમ (એલઆઈસી) પાસે લગભગ રૂ.16,450 કરોડની બિનદાવાદારી રકમ છે. સોમવારે સંસદમાં આ માહિતી આપતાં સરકારે જણાવ્યું હતું કે આ રકમ વર્ષોથી બિનવારસી પડી રહી છે અને તેનો મોટો ભાગ ઇપીએફઓના નિષ્ક્રિય ખાતાઓ અને એલઆઇસીની બિનવારસી પોલિસીઓ સાથે જોડાયેલો છે.

સરકારના જણાવ્યા મુજબ, માર્ચ 2026 સુધીમાં ઇપીએફઓ ​​પાસે લગભગ રૂ.9,330 કરોડ નિષ્ક્રિય ખાતાઓમાં પડેલા હશે. કર્મચારીની નિવૃત્તિ પછી ત્રણ વર્ષ સુધી કોઈ નવું યોગદાન ન મળે ત્યારે આવા ખાતાઓને નિષ્ક્રિય ગણવામાં આવે છે. આ સમયગાળા પછી આ ખાતાઓ પર વ્યાજ પણ બંધ થઈ જાય છે.

સંસદમાં આપવામાં આવેલી માહિતી અનુસાર એલઆઇસી પાસે કુલ રૂ.7,318.5 કરોડની બિનવારસી રકમ છે. આમાં સમય જતાં ઉપાર્જિત રૂ.1,754 કરોડની આવકનો સમાવેશ થાય છે. આનો અર્થ એ થયો કે પોલિસીધારકો અથવા તેમના નોમિની સમયસર દાવા ન કરતા હોવાથી આ રકમ એલઆઇસી પાસે રહે છે.

નિષ્ણાતોના મતે, નોકરી બદલ્યા પછી પોલિસીધારકો અથવા ઇપીએફ સભ્યો ઘણીવાર તેમના ખાતા અપડેટ કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં પરિવારના સભ્યો પોલિસી અથવા ઇપીએફ ખાતાથી અજાણ હોય છે અથવા નોમિનેશન અપડેટ ન થવાને કારણે દાવાઓ દાખલ કરી શકાતા નથી. ગુમ થયેલ દસ્તાવેજો, બદલાયેલ સંપર્ક વિગતો અને જાગૃતિનો અભાવ પણ દાવો ન કરાયેલ રકમમાં વધારો થવાના મુખ્ય કારણો માનવામાં આવે છે.

જો કોઈ વ્યક્તિના ઇપીએફ ખાતાનો લાંબા સમયથી ઉપયોગ થયો નથી અથવા પરિવારના સભ્યની એલઆઇસી પોલિસીનો દાવો હજુ સુધી કરવામાં આવ્યો નથી તો સંબંધિત રેકોર્ડ તપાસવા મહત્વપૂર્ણ છે. સમયસર દાવો દાખલ કરવાથી વ્યક્તિઓને તેમની થાપણો પાછી મેળવવામાં અને દાવો ન કરાયેલ રકમ ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.