ચીને ભારે દુર્લભ પૃથ્વી ચુંબકો અંગે ભારત સમક્ષ એક વિચિત્ર શરત મૂકી છે. ચીને કહ્યું છે કે તે આ ચુંબકો ભારતને ત્યારે જ વેચશે જો તેને ગેરંટી મળે કે ભારત તેમને અમેરિકાને ફરીથી વેચશે નહીં. 

મળતી માહિતી મુજબ, ચીન ઇચ્છે છે કે ભારત આ ચુંબકોનો ઉપયોગ ફક્ત પોતાની જરૂરિયાતો માટે કરે. ભારતીય કંપનીઓએ અંતિમ-વપરાશકર્તા પ્રમાણપત્રો સબમિટ કર્યા છે જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આ ચુંબકોનો ઉપયોગ કોઈપણ પ્રકારના સામૂહિક વિનાશના શસ્ત્રો બનાવવામાં કરવામાં આવશે નહીં.

ચીને વાસેનાર વ્યવસ્થા જેવી જ નિકાસ નિયંત્રણ ગેરંટી માંગી છે, જેનો ચીન સભ્ય નથી. આ કરાર તેના 42 સભ્ય દેશો વચ્ચે દ્વિ-ઉપયોગી તકનીકો અને માલના ટ્રાન્સફરમાં પારદર્શિતા અને જવાબદારીને પ્રોત્સાહન આપે છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરે છે. ભારત આ કરારનો સભ્ય છે.

એક સૂત્રએ જણાવ્યું હતું કે ચીન એ સુનિશ્ચિત કરવા માંગે છે કે ભારતમાં મોકલવામાં આવતા ભારે દુર્લભ પૃથ્વી ચુંબક અમેરિકા સુધી ન પહોંચે. તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે ભારત સરકારે હજુ સુધી આ માંગણી સ્વીકારી નથી. બીજા એક સૂત્રએ જણાવ્યું હતું કે, અમારી સમજણ એ છે કે ચીન ભારે દુર્લભ પૃથ્વી ચુંબક પર અમેરિકા સાથે કોઈ પ્રકારના કરાર પર વિચાર કરી રહ્યું છે અને માલ બીજે ક્યાંય નહીં જાય તેની ગેરંટી વિના પુરવઠો છોડવા તૈયાર નથી.

ચીન વિશ્વના 90 ટકા ભારે દુર્લભ પૃથ્વી ચુંબકનું ઉત્પાદન કરે છે. તેણે આ સામગ્રીના નિકાસ સંબંધિત દેશ-વિશિષ્ટ ડેટા જાહેરમાં જાહેર કરવાનું બંધ કરી દીધું છે. બેઇજિંગ વોશિંગ્ટન સાથેની તેની વેપાર વાટાઘાટોમાં દુર્લભ પૃથ્વી પુરવઠા શૃંખલા પર તેના પ્રભુત્વનો લાભ લેવા માંગે છે.

ભારતમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહન ઉત્પાદકો આ શક્તિશાળી ચુંબકના સૌથી મોટા ખરીદદારો છે, જે નવીનીકરણીય ઉર્જા, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદન અને એરોસ્પેસ અને સંરક્ષણ જેવા હાઇ-ટેક ઉદ્યોગો માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

૩૧ ઓગસ્ટથી એક સપ્ટેમ્બર દરમિયાન યોજાયેલી શાંઘાઈ કોઓપરેશન સમિટ બાદ ચીને ભારતને હળવા દુર્લભ પૃથ્વી ચુંબકનો પુરવઠો ફરી શરૂ કર્યો. જોકે, ભારે દુર્લભ પૃથ્વી ચુંબકની અછત યથાવત છે, જેના કારણે ભારતના મોટા ઇલેક્ટ્રિક થ્રી-વ્હીલર, કાર, ટ્રક અને બસો માટે મોટર્સના વિકાસમાં અવરોધ ઊભો થયો છે.

છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં, ચીને યુરોપ અને દક્ષિણપૂર્વ એશિયાની કંપનીઓને રેર અર્થ મેગ્નેટનો સપ્લાય ફરી શરૂ કર્યો છે. જોકે, ભારતને સપ્લાય કરતા વિક્રેતાઓને હજુ સુધી નિકાસ લાઇસન્સ આપવામાં આવ્યા નથી. ભારતે નાણાકીય વર્ષ 2025 માં 870 ટન રેર અર્થ મેગ્નેટની આયાત કરી હતી, જેની કિંમત રૂ.306 કરોડ હતી.