કેનેડામાં અભ્યાસ કરવાનું સ્વપ્ન જોતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે સારા સમાચાર છે. ભારત અને કેનેડા નવી પ્રતિભા વ્યૂહરચના હેઠળ અભ્યાસ અને સંશોધન ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવા સંમત થયા છે. આ પહેલ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને શિષ્યવૃત્તિ, સંશોધન તકો અને બંને દેશોની યુનિવર્સિટીઓ વચ્ચે નવા શૈક્ષણિક વિકલ્પો પ્રદાન કરશે. આ નવી યોજનાઓની જાહેરાત બે માર્ચ, 2026ના રોજ કેનેડાના વડા પ્રધાન માર્ક કાર્નીના કાર્યાલય દ્વારા જારી કરાયેલા એક નિવેદનમાં કરવામાં આવી હતી.

કેનેડાની અગ્રણી સંસ્થા, યુનિવર્સિટી ઓફ ટોરોન્ટોએ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે અઢી કરોડ ડોલર સુધીના ભંડોળની જાહેરાત કરી છે. આ ભંડોળ 220થી વધુ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને શિષ્યવૃત્તિ પ્રદાન કરશે. વધુમાં, યુનિવર્સિટી ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે 300 ભંડોળ પ્રાપ્ત સંશોધન પદો પ્રદાન કરશે, જેનાથી તેઓ કેનેડામાં સંશોધન કરી શકશે અને આંતરરાષ્ટ્રીય અનુભવ મેળવી શકશે.

નવી પહેલના ભાગરૂપે ભારતમાં ત્રણ હાઇબ્રિડ અભ્યાસ કેન્દ્રો પણ સ્થાપિત કરવામાં આવશે. આ કેન્દ્રો વિદ્યાર્થીઓને ભારતમાં રહીને કેનેડિયન યુનિવર્સિટીઓ સાથે જોડાયેલા કાર્યક્રમોમાં ભાગ લેવાની મંજૂરી આપશે. આમાંથી એક નવીનતા કેમ્પસ ડેલહાઉસી યુનિવર્સિટી અને ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી તિરુપતિના સહયોગથી વિકસાવવામાં આવશે. ટોરોન્ટો યુનિવર્સિટી અને મેકગિલ યુનિવર્સિટી ભારતમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (એઆઇ)માં શ્રેષ્ઠતા કેન્દ્ર સ્થાપિત કરશે, જ્યાં બંને દેશોના વિદ્યાર્થીઓ અને સંશોધકો સહયોગ કરશે.

નવી વ્યૂહરચના હેઠળ, ભારત અને કેનેડાની યુનિવર્સિટીઓ વચ્ચે 13 નવા સમજૂતી કરાર (એમઓયુ) પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે. આ કરારો વિદ્યાર્થીઓ અને ફેકલ્ટીના આદાનપ્રદાન, સંયુક્ત સંશોધન પ્રોજેક્ટ્સ શરૂ કરવા અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં, સંયુક્ત અથવા દ્વિ ડિગ્રી કાર્યક્રમો શરૂ કરવા માટે સુવિધા આપશે. આ ભાગીદારીમાં યુનિવર્સિટી ઓફ બ્રિટિશ કોલંબિયા, સિમોન ફ્રેઝર યુનિવર્સિટી, અલ્ગોમા યુનિવર્સિટી અને યુનિવર્સિટી ઓફ ગુએલ્ફ જેવી અનેક કેનેડિયન સંસ્થાઓનો સમાવેશ થાય છે, જેમણે વિવિધ ભારતીય યુનિવર્સિટીઓ સાથે સહયોગ શરૂ કર્યો છે.

બંને દેશોએ સંગીત, પ્રદર્શન કલા, દ્રશ્ય કલા, પુસ્તકો અને મનોરંજન ટેકનોલોજી જેવા સર્જનાત્મક ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવા માટે એક કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. આનાથી કલાકારો અને વિદ્યાર્થીઓને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે કામ કરવાની તકો મળી શકે છે.

આ કરારો ફેબ્રુઆરી 2026માં થયા હતા જ્યારે 20થી વધુ કેનેડિયન યુનિવર્સિટીઓના વડાઓના પ્રતિનિધિમંડળે ભારતની મુલાકાત લીધી હતી. આને કેનેડાનું અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું શૈક્ષણિક પ્રતિનિધિમંડળ માનવામાં આવે છે. ભારત પહેલાથી જ કેનેડામાં અભ્યાસ કરતા આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે, જેમાં ભારતીય મૂળના આશરે 1.8 મિલિયન લોકો કેનેડામાં રહે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે નવી પહેલ બંને દેશો વચ્ચે શૈક્ષણિક અને સંશોધન સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવશે.