હોર્મુઝની સ્ટ્રેટમાંથી ભારત જતી એલએનજી કેરિયર 'દિશા'ના સુરક્ષિત માર્ગે મિડલ ઈસ્ટમાં ફસાયેલા 34 વધુ ભારતીય અને અન્ય ધ્વજવાળા જહાજોના ભારતીય બંદરો પર સુરક્ષિત અને ઝડપી આગમનની આશા જગાવી છે, જે અમેરિકા અને ઈરાન દ્વારા શાંતિ કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવાના નિર્ણયને પગલે શક્ય બન્યું છે. ભારતમાં આવી રહેલા આ જહાજોમાંથી 15 ક્રૂડ ઓઈલ, એલએનજી અને એલપીજી વહન કરી રહ્યા છે, જ્યારે બાકીના ત્રણ કાર્ગો અન્ય સામાન વહન કરી રહ્યા છે.

પશ્ચિમ એશિયામાં તાજેતરના વિકાસ વિશે પત્રકારોને માહિતી આપતા, શિપિંગ મંત્રાલયના ડિરેક્ટર ઓપેશ કુમાર શર્માએ જણાવ્યું હતું કે, એલએનજી કેરિયર 'દિશા' 62,370 ટન એલએનજી કાર્ગો વહન કરીને હોર્મુઝની સ્ટ્રેટમાંથી સુરક્ષિત રીતે પસાર થઈ ગયું છે. આ જહાજ 18 જૂને પહોંચવાની અપેક્ષા છે.

ખાતરથી ભરેલા આ 16 જહાજોના આગમનથી જમીનમાં આવશ્યક પોષક તત્વોનો પુરવઠો વધારવામાં મદદ મળશે, પરંતુ નીતિ નિર્માતાઓ હજુ પણ સાવચેતી રાખી રહ્યા છે કારણ કે વ્યાપક નુકસાનને કારણે ઉર્જા પુરવઠો તાત્કાલિક રાહત આપી શકશે નહીં. ખાતર વિભાગના સંયુક્ત સચિવ વંદના પ્રેયાશીએ સમજાવ્યું કે આ મહત્વપૂર્ણ સામુદ્રધુનીમાં હાલમાં 16 જહાજોમાંથી આઠ યુરિયા વહન કરી રહ્યા હતા, ચાર ડાયમોનિયમ ફોસ્ફેટ વહન કરી રહ્યા હતા, ત્રણ સલ્ફર વહન કરી રહ્યા હતા અને એક એમોનિયા વહન કરી રહ્યું હતું.

ભારત-ઈરાન યુદ્ધ પહેલા, ભારત તેની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતોના 88 ટકાથી વધુ આયાત કરતું હતું, જેમાંથી લગભગ અડધો ભાગ પશ્ચિમ એશિયામાંથી આવતો હતો. આયાતી એલએનજીનો 60 ટકાથી વધુ હિસ્સો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા પણ આવતો હતો. ભારત તેની એલપીજી જરૂરિયાતોનો લગભગ 60 ટકા પશ્ચિમ એશિયામાંથી પૂર્ણ કરતું હતું, અને આ પુરવઠાનો લગભગ 90 ટકા હિસ્સો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા આવતો હતો.

કતારમાં રાસ લફાન જેવી સુવિધાઓને નુકસાન થયું છે. સુવિધાઓને થયેલા નુકસાનથી તાત્કાલિક ઉર્જા રાહત મળી શકશે નહીં. સુધારેલ ઉર્જા પુરવઠો તાત્કાલિક રાહત આપી શકશે નહીં, કારણ કે સુવિધાઓને થયેલા વ્યાપક નુકસાનથી સામાન્ય કામગીરી ક્યારે ફરી શરૂ થશે તે અંગે અનિશ્ચિતતા ઊભી થઈ છે. ભારતનો કતાર એનર્જીની રાસ લાફાન સુવિધા સાથે લાંબા ગાળાનો ગેસ પુરવઠો કરાર છે.

ભારતને થશે 10 મોટા ફાયદા

1. પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ ઘટી શકે

2. ભારતીય અર્થતંત્ર માટે રાહત

3. સારી ગુણવત્તાવાળું ઈરાની તેલ

4. ગેસ અને ખાતરનો પુરવઠો મજબૂત થશે

5. 10 મિલિયન ભારતીયોને સુરક્ષા-રોજગારની દ્રષ્ટિએ રાહત

6. રેમિટન્સને મજબૂત બનાવવું

7. ભારતીય નાવિકોની સલામતી

8. ચાબહાર અને બંદર અબ્બાસ પ્રોજેક્ટ્સને લાભ

9. ટોલ અને નિયંત્રણને લગતી અનિશ્ચિતતા હળવી થશે

10. ચીન અને પાકિસ્તાનના વધતા પ્રભાવ સામે પડકાર

ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ઘટ્યા, રૂપિયો મજબુત બન્યો

યુએસ- ઈરાન કરાર ભારતને અનેક મોરચે રાહત મળશે. પ્રથમ, ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસના ભાવમાં ઘટાડો. યુદ્ધને કારણે, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ આસમાને પહોંચી ગયા હતા. જોકે, સોદાની જાહેરાતના થોડા કલાકોમાં જ, બેન્ચમાર્ક બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ આશરે 4.5 ટકા ઘટીને 83.26 ડોલર પ્રતિ બેરલ થઈ ગયા. બીજી બાજુ, રૂપિયો પણ મજબૂત બનશે. ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઘટાડો અને તણાવ ઓછો થવાને કારણે, ભારતીય રૂપિયો એક જ દિવસમાં ડોલર સામે 40 પૈસા વધ્યો.