ભારત અને ફ્રાન્સ વચ્ચેના રણનીતિક સંબંધો ટૂંક સમયમાં એક નવા અને ઐતિહાસિક મુકામ પર પહોંચવા જઈ રહ્યા છે. ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોનની આગામી ભારત મુલાકાત પહેલાં, ભારતીય વાયુસેના (IAF) ની તાકાત વધારવા માટે એક નવી અને અતિ-આધુનિક રાફેલ ડીલ (Rafale Deal) ની પ્રબળ સંભાવનાઓ વર્તાઈ રહી છે.

ફ્રેન્ચ રાજદ્વારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ નવી રાફેલ ડીલ વર્ષ ૨૦૧૬માં થયેલી જૂની ડીલ કરતાં ઘણી વધુ બહેતર, સસ્તી અને આધુનિક હશે. આ વખતે આ રક્ષણાત્મક કરારમાં ભારતના ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ (Make in India) અભિયાનને સર્વોચ્ચ અગ્રિમતા આપવામાં આવશે. વાયુસેના માટે ૧૧૪ ફાઇટર જેટ ખરીદવાના આ મહાકાય પ્રોજેક્ટ અને તેની વિશેષતાઓ અંગેનો સંપૂર્ણ વિગતવાર અહેવાલ નીચે મુજબ છે.

ભારતના સંરક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા ભારતીય વાયુસેના માટે આશરે ૩.૨ લાખ કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે ૧૧૪ મલ્ટી-રોલ ફાઇટર એરક્રાફ્ટ (MRFA) ખરીદવાના પ્રસ્તાવની આખરી સમીક્ષા કરવામાં આવી રહી છે. સંરક્ષણ ખરીદ બોર્ડ (DPB) દ્વારા ગયા મહિને જ વાયુસેનાના આ પ્રસ્તાવને પ્રારંભિક મંજૂરી આપી દેવામાં આવી છે અને આગામી સપ્તાહે યોજાનારી ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકમાં તેના પર અંતિમ નિર્ણય લેવાઈ શકે છે.

ભારતીય હથિયારો અને ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર પર ભાર
ભારતમાં ફ્રાન્સના રાજદૂત થિયરી માથોએ એક અગ્રણી અખબારને આપેલા ઈન્ટરવ્યુમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, ભારત દ્વારા રાફેલ લડાકુ વિમાનોની કોઈપણ ભવિષ્યની ખરીદી સંપૂર્ણપણે ‘મેક-ઇન-ઇન્ડિયા’ અને સ્થાનિક ઉત્પાદનની જરૂરિયાતોને આધીન રહેશે.

સ્વદેશી હથિયારોનું જોડાણ
આ નવી ડીલની સૌથી મોટી વિશેષતા એ હશે કે આ રાફેલ વિમાનોમાં ફ્રાન્સના હથિયારોની સાથે-સાથે ભારતમાં બનેલી અત્યાધુનિક મિસાઇલો અને સેન્સર્સ (ભારતીય હથિયારો) ને પણ સંકલિત કરવામાં આવશે.

સ્થાનિક ઉત્પાદન
ફ્રાન્સ આ વિમાનોના નિર્માણ માટે ભારતને મહત્વની ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર (Astra & BrahMos integration) કરવા અને ભારતમાં જ તેનું પ્રોડક્શન વધારવા માટે સંમત થયું છે.

F-35 અને SU-57 કરતાં રાફેલ કેમ શ્રેષ્ઠ?
ભારત સામે અત્યારે અમેરિકાના F-35 અને રશિયાના SU-57 જેવા પાંચમી પેઢીના (5th Generation) ફાઇટર જેટ્સના પણ પ્રસ્તાવો છે. જોકે, ફ્રાન્સના ટોચના રાજદ્વારીઓનું કહેવું છે કે રાફેલની સરખામણી અન્ય કોઈ વિમાન સાથે થઈ શકે તેમ નથી, કારણ કે રાફેલ ભારતીય વાયુસેનાની ભૌગોલિક અને ઓપરેશનલ જરૂરિયાતોમાં પહેલેથી જ પોતાની શ્રેષ્ઠતા સાબિત કરી ચૂક્યું છે અને ભારતીય પાયલોટો તેનાથી સંપૂર્ણ માહિતગાર છે.

વાયુસેનાની સ્ક્વોડ્રનની અછત દૂર થશે
વર્તમાન વૈશ્વિક ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ અને ચીન-પાકિસ્તાન સરહદ પરના સુરક્ષા પડકારોને જોતાં આ ડીલ ભારત માટે સંજીવની સમાન સાબિત થશે. હાલમાં ભારતીય વાયુસેના પાસે માત્ર ૩૦ ફાઇટર સ્ક્વોડ્રન કાર્યરત છે, જ્યારે દેશની સુરક્ષા માટે મંજૂર થયેલી સત્તાવાર સંખ્યા ૪૨ સ્ક્વોડ્રનની છે. આ ૧૧૪ નવા રાફેલ વિમાનોના આવવાથી વાયુસેનાની આ મોટી અછત દૂર થશે અને આકાશમાં ભારતનો દબદબો અજેય બની જશે. આગામી G7 સમિટ અને ફ્રેન્ચ રાષ્ટ્રપતિની ભારત મુલાકાત દરમિયાન આ ડીલ પર સત્તાવાર હસ્તાક્ષર થઈ શકે છે.