પશ્ચિમ એશિયાના દરિયાઈ માર્ગો પર તણાવ ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે. ઈરાને દાવો કર્યો છે કે તેણે ઓમાન નજીક હાઈ-સ્પીડ બોટ દ્વારા હુમલો કરી બે વ્યાપારિક જહાજોને ઘેરી લીધા હતા અને ફાયરિંગ કર્યા બાદ તેને પોતાના નિયંત્રણમાં લીધા છે. આ કાર્યવાહીને રવિવારે અમેરિકા દ્વારા ઈરાની જહાજ જપ્ત કરવાના બદલા તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.

કયા જહાજો પર થઈ કાર્યવાહી?
ઈરાની સેનાએ સત્તાવાર રીતે જે જહાજોને જપ્ત કર્યા છે તેની વિગતો નીચે મુજબ છે:

MSC-FRANCESCA: આ જહાજ પર લાઇબેરિયાનો ઝંડો હતો અને તેને ઈઝરાયેલ સાથે સંબંધિત હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.

EPAMINODES: આ જહાજ પનામાના ધ્વજ હેઠળ મુસાફરી કરી રહ્યું હતું.

ગ્રીક જહાજ: અહેવાલો મુજબ ગ્રીસના એક ત્રીજા જહાજ પર પણ હુમલો કરવામાં આવ્યો છે, જોકે તેને જપ્ત કરાયું છે કે નહીં તેની સત્તાવાર પુષ્ટિ બાકી છે.

​​​​​​​


ઈરાનનો આરોપ છે કે આ જહાજોએ હોર્મુઝમાં આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કર્યું હતું. આ અગાઉ અમેરિકાએ ઈરાનના એક જહાજને જપ્ત કર્યું હતું, જેમાં કથિત રીતે ચીનથી મિસાઈલ બનાવવાનો સામાન લઈ જવામાં આવી રહ્યો હતો.

હોર્મુઝ માટે ઈરાનનો '12 પોઈન્ટ માસ્ટર પ્લાન'
આ ઘટના બાદ ઈરાને પોતાની સંસદમાં એક અત્યંત કડક ખરડો રજૂ કર્યો છે. આ '12 પોઈન્ટ પ્લાન' હેઠળ હોર્મુઝ સામુદ્રધુની પર સંપૂર્ણ વર્ચસ્વ જમાવવાની તૈયારી છે:

ઈઝરાયેલી જહાજો પર પ્રતિબંધ: ઈઝરાયેલના કોઈ પણ જહાજને આ માર્ગ પરથી પસાર થવા દેવામાં આવશે નહીં.

ઈરાની રિયાલમાં ટોલ: આ માર્ગ પરથી પસાર થતા જહાજોએ હવે ઈરાની કરન્સી 'રિયાલ'માં ટોલ ટેક્સ ચૂકવવો પડશે.

20% દંડ: જો કોઈ જહાજ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરતા પકડાશે, તો તેને જપ્ત કરી તેના પર લદાયેલા માલના 20 ટકા રકમ દંડ પેટે વસૂલવામાં આવશે.

મિત્ર દેશો પર એક્શન: ઈઝરાયેલના મિત્ર દેશોના જહાજો સામે પણ ઈરાન આકરી કાર્યવાહી કરશે.

વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર ખતરો
વિશ્વનો આશરે 20 ટકા તેલ પુરવઠો હોર્મુઝના માર્ગે પસાર થાય છે. જો ઈરાન આ માર્ગ પર પ્રતિબંધો લાદે અથવા જહાજો જપ્ત કરવાનું ચાલુ રાખે, તો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે. અમેરિકાની સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) આ વિસ્તારમાં સતત નજર રાખી રહી છે, પરંતુ ઈરાનની આ કાર્યવાહીથી સીધા સૈન્ય સંઘર્ષનું જોખમ વધી ગયું છે.