૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૬થી તમારું આવકવેરા રિટર્ન (ITR) ફાઇલ કરવાનું હવે પહેલા જેવું રહેશે નહીં. સરકાર નવા આવકવેરા નિયમો, ૨૦૨૬ લાગુ કરી રહી છે, જે ફક્ત ફોર્મ જ નહીં પરંતુ સમગ્ર ટેક્સ ફાઇલિંગ સિસ્ટમમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર કરશે. આ ફેરફારોના કેન્દ્રમાં નવા ITR ફોર્મ, ફોર્મ ૧૬ને બદલે ફોર્મ ૧૩૦ અને વધુ સ્વચાલિત પ્રક્રિયા છે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય કર પ્રક્રિયાને પારદર્શક, સચોટ અને સરળ બનાવવાનો છે, પરંતુ કરદાતાઓએ હવે પહેલા કરતાં વધુ વિગતવાર માહિતી પ્રદાન કરવી પડી શકે છે. ચાલો વિગતવાર જાણીએ...

૧. મોટો ફેરફાર શું છે?

૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૬થી અમલમાં આવનારા નવા આવકવેરા નિયમો, ITR ફાઇલ કરવાની રીતમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર કરશે. સરકાર ફક્ત ફોર્મ બદલી રહી નથી, પરંતુ સમગ્ર સિસ્ટમને વધુ ડિજિટલ અને સ્વચાલિત બનાવી રહી છે. ઉદ્દેશ્ય ટેક્સ રિપોર્ટિંગને સરળ બનાવવા, ભૂલો ઘટાડવા અને પારદર્શિતા વધારવાનો છે.

૨. નવા ITR ફોર્મ વધુ વિગતવાર હશે

ITR ફોર્મ હવે પહેલા કરતાં વધુ વિગતવાર હશે. આ માટે તમારે તમારી આવક, કપાત અને મૂડી લાભ (ટૂંકા ગાળાના અને લાંબા ગાળાના) ને સ્પષ્ટ રીતે અલગ કરવાની જરૂર પડશે. શેર, મિલકત અથવા વિદેશી રોકાણોમાં રોકાણ કરનારાઓએ વધુ માહિતી પ્રદાન કરવાની જરૂર પડશે. નિયમિત પગાર ધરાવતા લોકો માટે પહેલાથી ભરેલા ફોર્મ મદદરૂપ થશે.

3. ફોર્મ 130 ફોર્મ 16ને બદલશે

સૌથી મોટો ફેરફાર એ છે કે ફોર્મ 16 ને નવા ફોર્મ 130 દ્વારા બદલવામાં આવશે. આ એક TDS પ્રમાણપત્ર પણ છે, પરંતુ વધુ વિગતો સાથે. તેમાં સંપૂર્ણ પગાર ભંગાણ, કર ગણતરીઓ, કપાત અને TDS/TCS વિગતો શામેલ હશે. આ પગારદાર વ્યક્તિઓ અને પેન્શનરો બંનેને લાગુ પડશે.

4. ફોર્મ 130 કેવી રીતે મેળવવું

ફોર્મ 130 હવે મેન્યુઅલી જનરેટ કરવામાં આવશે નહીં. તે TRACES પોર્ટલ પરથી ડાઉનલોડ કરવું આવશ્યક છે. તે ફક્ત ત્યારે જ જારી કરવામાં આવશે જો કંપની સમયસર તેનું TDS રિટર્ન ફાઇલ કરે. આનો અર્થ એ છે કે કંપની તરફથી કોઈપણ ભૂલ તમારા ITR ફાઇલિંગમાં વિલંબ કરી શકે છે.

5. ITR ફાઇલિંગ વધુ સ્વચાલિત થશે

નવી સિસ્ટમ હેઠળ, તમારું ITR મોટાભાગે પહેલાથી ભરેલું હશે. સિસ્ટમ આપમેળે તમારી આવક, કર અને કપાત સાથે મેળ ખાશે. કોઈપણ વિસંગતતા તરત જ શોધી કાઢવામાં આવશે. આનાથી સચોટ ડેટા ધરાવતા લોકોને ફાયદો થશે, પરંતુ ખોટી માહિતી આપવાથી તાત્કાલિક સૂચના મળી શકે છે.

૬. કોને સૌથી વધુ અસર થશે?

પગારદાર વ્યક્તિઓ માટે આ પ્રક્રિયા સરળ હોઈ શકે છે, પરંતુ રોકાણકારો, NRI અને ઉચ્ચ આવક ધરાવતા જૂથોએ વધુ સાવધાની રાખવાની જરૂર પડશે. વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે, પેન્શન અને વ્યાજની માહિતી એક જ જગ્યાએ રાખવી ફાયદાકારક રહેશે. એકંદરે, કર ફાઇલ કરતી વખતે સચોટ માહિતી પૂરી પાડવી પહેલા કરતાં વધુ મહત્વપૂર્ણ બનશે.