જ્યારે હોર્મુઝની નાકાબંધીને કારણે ભારત સહિતના દેશો મોંઘવારી અને સપ્લાયના સંકટનો સામનો કરી રહ્યા છે, ત્યારે ઈઝરાયેલ ગાઝા અને લેબનોનમાં પોતાના સૈન્ય ઓપરેશનને કોઈ પણ અવરોધ વગર ચલાવી રહ્યું છે. સવાલ એ થાય છે કે ઈરાનની નાકાબંધીની અસર ઈઝરાયેલ પર કેમ નથી થઈ રહી? તેનો જવાબ ઈઝરાયેલની તેલ આયાતની વ્યૂહરચનામાં છુપાયેલો છે.
ઈરાનના અંકુશ બહારના તેલ માર્ગો
'ઓઈલચેન્જ ઈન્ટરનેશનલ'ના ડેટા મુજબ, ઈઝરાયેલની ઉર્જા જરૂરિયાતનો અંદાજે 70 ટકા હિસ્સો એવા રસ્તાઓ પરથી આવે છે જ્યાં ઈરાનનું કોઈ નિયંત્રણ નથી.
અઝરબૈજાન અને તુર્કી કનેક્શન: અઝરબૈજાન તેનું કાચું તેલ પાઈપલાઈન દ્વારા તુર્કીના સેહાન બંદર સુધી પહોંચાડે છે, જ્યાંથી તે સમુદ્ર માર્ગે સુરક્ષિત રીતે ઈઝરાયેલ પહોંચે છે.
કઝાકિસ્તાન અને રશિયાનો માર્ગ: કઝાકિસ્તાનનું તેલ રશિયાના બ્લેક સી (કાળા સમુદ્ર) તટ સુધી આવે છે અને ત્યાંથી ટેન્કરો દ્વારા ઈઝરાયેલ મોકલવામાં આવે છે.
અમેરિકા અને રશિયાની મદદ
યુદ્ધના મેદાનમાં જે બે વિરોધીઓ ગણાય છે, તે બંને ઈઝરાયેલની ઈંધણની જરૂરિયાત પૂરી કરવામાં મદદ કરી રહ્યા છે:
અમેરિકાનું જેટ ફ્યુઅલ: ઈઝરાયેલના આધુનિક ફાઈટર જેટ્સ માટે જરૂરી ખાસ 'JP-8' જેટ ફ્યુઅલ અમેરિકાની ટેક્સાસ સ્થિત વેલરો રિફાઈનરીથી સીધું સપ્લાય કરવામાં આવે છે. નવેમ્બર 2025 સુધીમાં જ 3.6 લાખ ટન ઈંધણ ઈઝરાયેલ મોકલવામાં આવ્યું છે.
રશિયાનું રિફાઈન્ડ ઓઈલ: આશ્ચર્યજનક રીતે, ઈઝરાયેલના ટેન્કો અને સૈન્ય વાહનો માટે જરૂરી રિફાઈન્ડ પેટ્રોલિયમનો 45 ટકા હિસ્સો રશિયા પૂરો પાડે છે.
ઈટાલી અને બ્રાઝિલનો 'બેકડોર' ખેલ
આંતરરાષ્ટ્રીય રાજનીતિમાં પ્રતિબંધો છતાં પડદા પાછળ મોટો ખેલ ચાલે છે. બ્રાઝિલે સત્તાવાર રીતે ઈઝરાયેલને તેલ આપવાનું બંધ કર્યું હોવા છતાં, તે તેલ હવે સીધું જવાને બદલે પહેલા ઈટાલીની સાર્દિનિયા રિફાઈનરીમાં જાય છે અને ત્યાંથી નામ બદલીને ઈઝરાયેલ પહોંચાડવામાં આવે છે.
3 મહિનાનું ઈમરજન્સી રિઝર્વ
માર્ચ 2026માં જાહેર કરાયેલા અહેવાલો મુજબ, ઈઝરાયેલ પાસે કોઈપણ સંજોગોમાં 3 મહિના સુધી ચાલે તેટલો ઈંધણનો ઈમરજન્સી સ્ટોક હાજર રહે છે. આ આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો મુજબની તૈયારી તેને અચાનક આવતા સંકટો સામે રક્ષણ આપે છે.
જોકે, સૈન્ય મોરચે સ્થિતિ મજબૂત હોવા છતાં, ઈરાન સાથેના સીધા સંઘર્ષ બાદ ઈઝરાયેલના બંદરો પર જહાજોની અવરજવર ધીમી પડી છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો આ સ્થિતિ લાંબો સમય ચાલશે, તો સૈન્ય ટેન્કો ભલે ફૂલ રહે, પણ ઈઝરાયેલની સામાન્ય જનતા માટે પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે.