રિપોર્ટ મુજબ, 2000 અને 2022ની વચ્ચે, ભારતીય જેલોમાં કેદ મહિલાઓની સંખ્યા (અંડરટ્રાયલ અને દોષિત બંને) 9,089 થી વધીને 23,772 થઈ ગઈ.

આ 162 ટકાનો વધારો દર્શાવે છે, જ્યારે આ જ સમયગાળા દરમિયાન, ભારતની કુલ વસ્તીમાં આશરે 30 ટકાનો વધારો થયો છે, અને પુરુષ કેદીઓની સંખ્યા 310,310 થી વધીને 549,351 થઈ છે, જે 77 ટકાનો વધારો છે. મહિલા કેદીઓની આ વધતી સંખ્યાના સંદર્ભમાં, ભારત હવે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, ચીન, બ્રાઝિલ, રશિયા અને થાઇલેન્ડ પછી વૈશ્વિક સ્તરે છઠ્ઠા ક્રમે છે. ભારતની જેલોમાં કુલ ૫.૭ લાખ કેદીઓમાંથી મહિલાઓ માત્ર ૪ ટકા છે, તેમ છતાં તેમના કેદના વધતા દરે ચિંતા વધારી છે.

અહેવાલ મુજબ, શહેરીકરણને કારણે ગુનાના સ્વરૂપમાં પરિવર્તન આવ્યું છે. મહિલાઓ હવે સંગઠિત ગુના, ડ્રગ હેરફેર, છેતરપિંડી અને માનવ તસ્કરી જેવા કેસોમાં વધુ સંડોવાયેલી છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોની તુલનામાં શહેરી વિસ્તારોમાં મહિલાઓની વધતી જતી જાહેર સક્રિયતાને કારણે આ વલણ વધુ વકરી રહ્યું છે.

અહેવાલ મુજબ, ન્યાયિક વલણોમાં પણ પરિવર્તન જોવા મળ્યું છે. અદાલતો હવે અહિંસક ગુનાઓ (જેમ કે સેક્સ વર્ક અથવા નાના ગુનાઓ) માટે પણ મહિલાઓને જામીન આપવામાં ઓછી ઉદાર છે.

સામાજિક કલંકને કારણે, આ મહિલાઓને ઘણીવાર પરિવારના સમર્થનનો અભાવ હોય છે, જેના કારણે તેમના માટે કાનૂની લડાઈ અને જામીન પ્રક્રિયા વધુ મુશ્કેલ બને છે. ઉપરાંત, યોગ્ય કાનૂની સમર્થનના અભાવે, ગરીબી સંબંધિત નાના ગુનાઓ (જેમ કે ખિસ્સાકાતરૂકી અથવા નાની ચોરી) માટે મહિલાઓ મહિનાઓ જેલમાં વિતાવી રહી છે.

બાંગ્લાદેશી મહિલાઓ પર કડક કાર્યવાહીને કારણે જેલોમાં મહિલા કેદીઓમાં વધારો થયો છે. ગેરકાયદેસર વિદેશી નાગરિકો, ખાસ કરીને બાંગ્લાદેશી મૂળની મહિલાઓ સામેના સઘન અભિયાનોને કારણે તાજેતરના વર્ષોમાં મહિલા કેદીઓની સંખ્યામાં વધારો થયો છે. એક અંદાજ મુજબ, પશ્ચિમ બંગાળની જેલોમાં 358 બાંગ્લાદેશી મહિલાઓ કેદ છે. મહિલા કેદીઓની વધતી સંખ્યાએ જેલ વહીવટીતંત્ર પર દબાણ વધાર્યું છે. મોટાભાગની જેલોમાં મહિલાઓ માટે અપૂરતી માળખાકીય સુવિધાઓ છે.

ધ લેન્સેટ સાયકિયાટ્રીમાં પ્રકાશિત થયેલા એક અભ્યાસ મુજબ, જેલોમાં બાળકોથી અલગ રહેવા અને અલગ રહેવાથી મહિલાઓમાં માનસિક તણાવ અને આત્મહત્યાનું પ્રમાણ વધ્યું છે. જેલોમાં મહિલા વોર્ડમાં ભીડ, સલાહકારો અને તબીબી સેવાઓનો અભાવ, ગંભીર સમસ્યાઓ છે.