ચૂંટણી પંચની વિશેષ ઝુંબેશને ઠેરવી સંપૂર્ણ બંધારણીય અને કાયદેસરપશ્ચિમ બંગાળ, બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશ જેવા રાજ્યોમાં મતદાર યાદીમાંથી નામો હટાવવાની પ્રક્રિયા પર સર્વોચ્ચ અદાલતની મહોર મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને જસ્ટિસ જોયમાલ્ય બાગચીની બેન્ચ દ્વારા વિપક્ષની તમામ અરજીઓ ફગાવાવમાં આવી. 

દેશમાં નિષ્પક્ષ અને પારદર્શક ચૂંટણીઓ યોજવા તરફ એક મોટું કદમ ઉઠાવતા દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતે આજે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે. સુપ્રિમ કોર્ટે ભારતીય ચૂંટણી પંચ (ECI) દ્વારા પશ્ચિમ બંગાળ, બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશ સહિત દેશભરમાં ચલાવવામાં આવી રહેલી 'વિશેષ સઘન મતદાર યાદી સુધારણા' (Special Intensive Revision - SIR) પ્રક્રિયાને સંપૂર્ણ રીતે કાયદેસર અને બંધારણીય જાહેર કરી છે.

મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્યકાંત અને જસ્ટિસ જોયમાલ્ય બાગચીની ખંડપીઠે આ પ્રક્રિયાની વિરુદ્ધમાં દાખલ કરવામાં આવેલી મમતા બેનર્જી સરકાર અને અન્ય વિરોધ પક્ષોની તમામ અરજીઓને આજે સવારે સદંતર ફગાવી દીધી છે.

સુપ્રિમ કોર્ટના ચુકાદાના મુખ્ય અંશો અને મહત્વની વિગતો

ચૂંટણી પંચની શક્તિઓનો સ્વીકાર
સર્વોચ્ચ અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ચૂંટણી પંચે બંધારણની કલમ ૩૨૪ હેઠળ મળેલી પોતાની સત્તાઓનો જ ઉપયોગ કર્યો છે. આ પ્રક્રિયાને માત્ર એટલા માટે ગેરબંધારણીય કે ગેરકાયદેસર ન ઠેરવી શકાય કે તે સામાન્ય મતદાર યાદી સુધારણા કરતાં થોડી અલગ કે સઘન છે.
ફ્રી એન્ડ ફેયર ઇલેક્શન માટે અનિવાર્ય
અદાલતે અવલોકન કર્યું કે લોકશાહીમાં મુક્ત, ન્યાયી અને પારદર્શક ચૂંટણીઓ સુનિશ્ચિત કરવા માટે એકદમ સચોટ મતદાર યાદી હોવી અનિવાર્ય છે. વસ્તી વિષયક ફેરફારો, શહેરીકરણ અને સ્થળાંતર જેવા પરિબળોને કારણે વર્ષો પછી આવી સઘન ઝુંબેશ જરૂરી બને છે.
નાગરિકતા સાથે કોઈ સંબંધ નથી
વિપક્ષી દળો દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા નાગરિકતા સંબંધી સવાલો પર કોર્ટે સ્પષ્ટતા કરી છે કે SIR પ્રક્રિયા હેઠળ મતદાર યાદીમાંથી નામો ઉમેરવા કે કાઢી નાખવાથી કોઈ વ્યક્તિની નાગરિકતા સાબિત કે રદ થતી નથી. આ પ્રક્રિયાનો હેતુ માત્ર અને માત્ર ચૂંટણીમાં ભાગીદારી પૂરતો જ મર્યાદિત છે.
ચોંકાવનારા પુરાવા અને એઆઈ (AI) નો ઉપયોગ
સુનાવણી દરમિયાન સામે આવ્યું કે ચૂંટણી પંચ દ્વારા વપરાયેલી આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ફેસ-રેકગ્નિશન તકનીક અને બૂથ લેવલ ઓફિસરોના ડોર-ટુ-ડોર વેરિફિકેશનથી લાખોની સંખ્યામાં બોગસ, નકલી અને મૃત મતદારો પકડાયા છે. એક જ ફોટોગ્રાફ પરથી બનેલા ૧૭ આઈડી અને મૃત મહિલાઓના નામે થયેલા મતદાનના કિસ્સાઓ પણ આ પ્રક્રિયામાં ખુલ્લા પડ્યા છે.
લોકશાહીની જીત
આ ઐતિહાસિક ચુકાદા બાદ હવે આગામી સમયમાં થનારી તમામ વિધાનસભાઓની ચૂંટણીઓ સંપૂર્ણપણે શુદ્ધ અને બોગસ વોટિંગ મુક્ત યાદી સાથે યોજવાનો રસ્તો સાફ થઈ ગયો છે. સુપ્રિમ કોર્ટના આ આદેશથી ચૂંટણી પ્રક્રિયાની વિશ્વસનીયતા વધુ મજબૂત બની છે.