૧૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૫ના રોજ સ્પેસએક્સની સ્ટારલિંક ઇન્ટરનેટ સેવાને વહન કરતો એક ઉપગ્રહ અચાનક ખરાબ થઈ ગયો હતો. તેના પ્રોપલ્શન ટાંકીમાંથી ગેસ લીક ​​થયો, જેના કારણે નિયંત્રણ ગુમાવ્યું અને તે અવકાશમાં અનિયંત્રિત રીતે ફરવા લાગ્યો હતો. કંપનીએ પુષ્ટિ આપી કે ઉપગ્રહ મોટે ભાગે અકબંધ છે, પરંતુ કેટલાક નાના કાટમાળ છોડવામાં આવ્યા છે. તે થોડા અઠવાડિયામાં પૃથ્વીના વાતાવરણમાં ફરી પ્રવેશ કરશે અને બળીને ખાખ થઈ જશે.

આ ઘટનાની તપાસ કરવા માટે, સ્પેસએકસે વેન્ટરના વર્લ્ડવ્યૂ-ત્રણ ઉપગ્રહનો ઉપયોગ કર્યો હતો. વર્લ્ડવ્યૂ-ત્રણ એ ૨૪૧ કિલોમીટરના અંતરેથી ઉચ્ચ-રિઝોલ્યુશન તસવીરો લીધી, જે દર્શાવે છે કે ઉપગ્રહના સૌર પેનલ અકબંધ છે, પરંતુ ક્ષતિગ્રસ્ત છે. આ ઘટના અવકાશ કાટમાળ અને અથડામણના વધતા જોખમને પ્રકાશિત કરે છે.

ઉપગ્રહ નંબર ૩૫૯૫૬, જે ૪૧૮ કિલોમીટરની ઊંચાઈ પર હતો, અચાનક નિયંત્રણ બહાર નીકળી ગયો હતો. પ્રોપલ્શન ટાંકી ફાટવા જેવી સમસ્યાના પરિણામે ગેસ છૂટો પડ્યો, જેના કારણે ઊંચાઈ ચાર કિલોમીટર ઘટી ગઈ અને નાનો કાટમાળ બન્યો છે. સ્પેસએક્સ કહે છે કે કોઈ મોટો ભય નથી. ઉપગ્રહ પડી જશે અને સંપૂર્ણપણે બળી જશે. પરંતુ આ ઘટના દર્શાવે છે કે મેગા-નક્ષત્રો (હજારો ઉપગ્રહો) સાથે અવકાશ કેટલું ખતરનાક બની ગયું છે. સ્ટારલિંક પાસે હવે ૯,૦૦૦થી વધુ સક્રિય ઉપગ્રહો છે, જે કુલ સક્રિય ઉપગ્રહોની સંખ્યાનો નોંધપાત્ર ભાગ છે.

એક નવા સંશોધન પત્ર, એન ઓર્બિટલ હાઉસ ઓફ કાર્ડ્સ અનુસાર, નીચા પૃથ્વી ભ્રમણકક્ષામાં ઉપગ્રહોની સંખ્યામાં ઝડપી વધારો થવાથી જોખમ વધ્યું છે. હવે, બે ઉપગ્રહો દર 22 સેકન્ડે એક કિલોમીટરની અંદર પસાર થાય છે. સ્ટારલિંક માટે, આ દર 11 મિનિટે થાય છે. જો ઉપગ્રહો નિયંત્રણ ગુમાવે છે (જેમ કે મોટા સૌર તોફાન દરમિયાન), તો માત્ર 2.8 દિવસમાં વિનાશક અથડામણ થઈ શકે છે. 2018માં, આ સમય 121 દિવસ હતો. આ વખતે મેગા-નક્ષત્રોમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. કેસલર સિન્ડ્રોમ ત્યારે થાય છે જ્યારે એક અથડામણ કાટમાળ બનાવે છે, જે વધુ અથડામણો સાંકળ પ્રતિક્રિયાને ઉત્તેજિત કરે છે. આ જગ્યાને કાટમાળથી ભરી દે છે અને નવા પ્રક્ષેપણોને અશક્ય બનાવે છે.

આ અવકાશ ઘટનાઓ પૃથ્વીને સીધું નોંધપાત્ર નુકસાન પહોંચાડી શકે છે, કારણ કે આપણું જીવન ઉપગ્રહો પર નિર્ભર છે. સ્ટારલિંક જેવા ઉપગ્રહો વૈશ્વિક ઇન્ટરનેટ પૂરું પાડે છે. જો હજારો લોકોને અસર કરશે. તો દૂરના વિસ્તારોમાં ઇન્ટરનેટ ઍક્સેસ ખોરવાઈ જશે. મોબાઇલ નેટવર્ક, વિડિઓ કૉલ્સ અને ઑનલાઇન બેંકિંગ પ્રભાવિત થશે.

કાર, જહાજો અને વિમાનો જીપીએસ પર આધાર રાખે છે. તેના વિના, અકસ્માતો વધશે. પરિવહન સ્થગિત થઈ શકે છે. શેરબજાર અને ઓનલાઇન વ્યવહારો ઉપગ્રહ સમય પર આધાર રાખે છે. દિવસભર ખોરવાવાથી અબજો ડોલરનું નુકસાન થઈ શકે છે. હવામાન ઉપગ્રહો માહિતી પૂરી પાડે છે. તોફાન અને પૂર ચેતવણીઓમાં વિલંબ થશે. જાનમાલનું નુકસાન વધશે. ઉપગ્રહો દેખરેખ પૂરી પાડે છે. યુદ્ધ અથવા આતંકવાદ વિરોધી મિશન અવરોધિત થઈ શકે છે. અવકાશ મથકો અને ટેલિસ્કોપને અસર થશે. નવા અવકાશ મિશન અટકાવી શકાય છે. જો કેસલર સિન્ડ્રોમ થાય છે, તો દાયકાઓ સુધી અવકાશ યાત્રા મુશ્કેલ બનશે. માનવ અવકાશ યાત્રા અટકાવી શકાય છે.

નિષ્ણાતો કહે છે કે સૌર તોફાન જેવી ઘટના (જેમ કે ૧૮૫૯ની કેરિંગ્ટન ઘટના) આજે હજારો ઉપગ્રહોને અંધ અને બહેરા બનાવી શકે છે. ૨૦૨૪નું ગેનોન તોફાન હળવું હતું, પરંતુ એક મોટું તોફાન વિનાશ સર્જી શકે છે. સ્પેસએક્સ કહે છે કે તેઓ સલામતી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. ઉપગ્રહો પોતે જ અથડામણ ટાળે છે. પરંતુ સંશોધન દર્શાવે છે કે જોખમ વધી રહ્યું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમો અને કાટમાળ દૂર કરવાની ટેકનોલોજી આવશ્યક છે. આ ઘટના એ યાદ અપાવે છે કે અવકાશ કેટલું નાજુક બની ગયું છે, જે એક નાની ભૂલ મોટી વિનાશનું કારણ બની શકે છે.