મિડલ ઈસ્ટ (મધ્ય પૂર્વ) માં ચાલી રહેલા ભારે રાજદ્વારી અને સૈન્ય તણાવ વચ્ચે ભારતના ઊર્જા ક્ષેત્ર અને સામાન્ય નાગરિકો માટે ખૂબ જ રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. વૈશ્વિક સ્તરે ઊર્જા પુરવઠા પર સંકટના વાદળો ઘેરાયેલા છે ત્યારે માર્શલ આઈલેન્ડનો ફ્લેગ ધરાવતું 'સિમી' (Symi) નામનું વિશાળ પ્રવાહી ગેસ ટેન્કર અંદાજે ૨૦,૦૦૦ ટન લિક્વિફાઇડ પેટ્રોલિયમ ગેસ (LPG - પ્રવાહી પ્રોપેન અને બ્યુટેન) નો જથ્થો લઈને કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા કંડલાના દીનદયાળ પોર્ટ પર સુરક્ષિત રીતે લાંગરી ગયું છે. આ જહાજના સફળ આગમનથી દેશમાં રાંધણ ગેસની અછત વર્તાવવાની આશંકાઓ પર હાલ પૂરતો વિરામ મુકાયો છે.

આ આંતરરાષ્ટ્રીય કાર્ગો જહાજની સુરક્ષા પર ભારત સહિત અનેક દેશોની નજર હતી. કંડલા પોર્ટના સત્તાવાર સૂત્રો પાસેથી મળતી વિગતો અનુસાર, આ જહાજમાં કુલ ૨૧ ક્રૂ મેમ્બર્સ (ખલાસીઓ) સવાર છે, જેમાં ૮ યુક્રેનિયન અને ૧૩ ફિલિપિનો નાગરિકોનો સમાવેશ થાય છે. આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને ચાંચિયાગીરીના જોખમો વચ્ચે આ તમામ ક્રૂ મેમ્બર્સ અને અબજો રૂપિયાનો ગેસનો જથ્થો કોઈ પણ જાતના નુકસાન વગર ભારત પહોંચાડવામાં સફળતા મળી છે, જે ભારતીય વિદેશ અને સંરક્ષણ નીતિની પણ એક મોટી જીત માનવામાં આવી રહી છે.

વ્યૂહાત્મક દ્રષ્ટિએ આ મુસાફરી અત્યંત પડકારજનક હતી, કારણ કે વર્તમાન વૈશ્વિક મોનિટરિંગ ઓપરેશન હેઠળ સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ (હોર્મુઝની સામુદ્રધુની) પસાર કરનાર 'સિમી' ૧૧મું એલપીજી ટેન્કર બન્યું છે. આ જહાજે ગત ૧૩ મેના રોજ વૈશ્વિક ઊર્જા સપ્લાય માટે સૌથી સંવેદનશીલ અને વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતી હોર્મુઝ સામુદ્રધુની પાસ કરી હતી. મિડલ ઈસ્ટના તણાવના કારણે આ વિસ્તારમાંથી પસાર થતા વેપારી જહાજો પર હુમલાનું જોખમ સતત તોળાતું રહે છે, પરંતુ આ તમામ મુશ્કેલીઓને પાર કરીને જહાજ ભારતના દરિયાકાંઠે પહોંચ્યું છે.

માત્ર 'સિમી' જ નહીં, પરંતુ ભારત તરફ આવી રહેલા અન્ય ઊર્જા જહાજો પણ સુરક્ષિત માર્ગે આગળ વધી રહ્યા છે. આ અગાઉ, ભારત આવતું ૧૫મું LPG જહાજ 'MV સનશાઈન' પણ પર્શિયન ગલ્ફમાંથી ભારતીય નૌકાદળ અને અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા એજન્સીઓની કડક દેખરેખ હેઠળ સુરક્ષિત રીતે ભારત તરફ આગળ વધી રહ્યું હોવાના અહેવાલો છે. ભારતના આ તમામ મહત્વપૂર્ણ જહાજોની સુરક્ષિત મુસાફરી કોઈ એક વિભાગ નહીં પરંતુ ડીજી શિપિંગ (DG Shipping), વિદેશ મંત્રાલય, સંરક્ષણ મંત્રાલય અને પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના સંયુક્ત અને ચુસ્ત સંકલનને કારણે જ શક્ય બની છે.

બીજી તરફ, મિડલ ઈસ્ટમાં લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા આ સશસ્ત્ર સંઘર્ષના કારણે વૈશ્વિક ઊર્જા સપ્લાય ચેઈન પર ભારે દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે અને તેની સીધી અસર ભારતના રિઝર્વ સ્ટોક પર પડી છે. છેલ્લા ૭૫ દિવસથી હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થતા દરિયાઈ ટ્રાફિકમાં વારંવાર અડચણો ઊભી થવાને કારણે ભારતના ક્રૂડ ઓઇલ રિઝર્વ (કટોકટી માટે સંગ્રહિત તેલ) માં લગભગ ૧૫ ટકા જેટલો મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. સત્તાવાર ડેટા મુજબ, ફેબ્રુઆરી મહિનાના અંતમાં ભારતનું કુલ ક્રૂડ સ્ટોકપાઈલ ૧૦૭ મિલિયન બેરલ હતું, જે આંતરરાષ્ટ્રીય અવરોધોને કારણે હવે ઘટીને ૯૧ મિલિયન બેરલ થઈ ગયું છે. આવા કટોકટીના સમયમાં ૨૦,૦૦૦ ટન એલપીજી ગેસનું કંડલા આવવું એ દેશની અર્થવ્યવસ્થા અને ઊર્જા સુરક્ષા માટે એક મોટો બૂસ્ટર ડોઝ સાબિત થશે.
​​​​​​​

View this post on Instagram

A post shared by Aajkaal (@aajkaaldaily)