હરિયાણાના રોહતકમાં, પ્રખ્યાત ફૂટવેર બ્રાન્ડ રેડ ટેપે ગ્રાહકને તેમના બૂટ સાથે રૂ.10ની કેરી બેગ આપવા બદલ ગંભીર પરિણામોનો સામનો કરવો પડ્યો છે. ત્રણ વર્ષની કાનૂની લડાઈ પછી, હરિયાણા ગ્રાહક આયોગે ગ્રાહકના પક્ષમાં ચુકાદો આપ્યો છે. કમિશને આ વધારાનો ચાર્જ ગેરવાજબી ગણાવ્યો અને રેડ ટેપને બેગ માટે રૂ.10નો ચાર્જ પરત કરવાનો આદેશ આપ્યો, તેમજ ગ્રાહકને વળતર અને કાનૂની ખર્ચ તરીકે રૂ.8,000 ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો.

અહેવાલ મુજબ, પહેલી એપ્રિલ, 2023ના રોજ, રોહતકના એક 27 વર્ષીય વ્યક્તિએ રેડ ટેપ લિમિટેડના આઉટલેટમાંથી રૂ.2,069.70ની કિંમતના કાળા બૂટ ખરીદ્યા હતા. બિલિંગ દરમિયાન, આઉટલેટે કેરી બેગ માટે રૂ.10 ચાર્જ કર્યા હતા. જ્યારે ગ્રાહકે મફત બેગની વિનંતી કરી, ત્યારે કર્મચારીઓએ કંપનીની નીતિનો ઉલ્લેખ કરીને સ્પષ્ટપણે ઇનકાર કર્યો હતો.

નારાજ થઈને, ગ્રાહક ફોરમનો સંપર્ક કર્યો હતો. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે કેરી બેગ માટે ચાર્જ વસૂલવો ગેરકાયદેસર અને કુદરતી ન્યાયના સિદ્ધાંતોની વિરુદ્ધ છે. ગ્રાહકે ફોરમમાં અપીલ કરી હતી કે તેમને માનસિક હેરાનગતિ માટે રૂ.50,000 અને કાનૂની ખર્ચ માટે રૂ.22,000 વળતર આપવામાં આવે.

આ કેસમાં રેડ ટેપનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વકીલ મુકેશ સિંહે ફરિયાદ રદ કરવા માટે અપીલ કરી હતી. કંપનીએ દલીલ કરી હતી કે કેરી બેગ માટે ચાર્જ લેવાનો હેતુ ગ્રાહકોમાં પર્યાવરણ પ્રત્યે જાગૃતિ લાવવા, વૃક્ષો બચાવવા અને કેરી બેગનો ઉપયોગ ઘટાડવાનો છે.

કંપનીએ જણાવ્યું હતું કે જ્યારે બેગ મફતમાં આપવામાં આવે છે, ત્યારે ગ્રાહકો તેનો દુરુપયોગ કરે છે. શોરૂમની બહાર પહેલાથી જ નોટિસ લગાવવામાં આવી હતી જેમાં ગ્રાહકોને પર્યાવરણીય સંરક્ષણ માટે પોતાની બેગ લાવવા ચેતવણી આપવામાં આવી હતી.

કંપનીએ દલીલ કરી હતી કે બેગ ખરીદવી કોઈપણ ગ્રાહક માટે ફરજિયાત નથી, પરંતુ તે સંપૂર્ણપણે ગ્રાહકની સંમતિ પર આધારિત છે. વધુમાં, બેગ પર કોઈ બ્રાન્ડિંગ નહોતું જે કંપનીને પ્રોત્સાહન આપે.

ગ્રાહકનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા સંદીપ કુમારે ભારપૂર્વક દલીલ કરી હતી કે કોઈ પણ કંપની કેરી બેગ માટે ચાર્જ લઈ શકતી નથી. તેમણે દલીલ કરી હતી કે દુકાનદારો અને કંપનીઓની મૂળભૂત ફરજ છે કે તેઓ ગ્રાહકોને ડિલિવરેબલ સ્થિતિમાં માલ પહોંચાડે. વ્યવસાયિક કામગીરીના ભાગ રૂપે, દુકાનદારોએ આવી બેગનો ખર્ચ પોતે ઉઠાવવો જોઈએ, કારણ કે તે મૂળભૂત ગ્રાહક સેવાનો ભાગ છે.

હરિયાણા ગ્રાહક આયોગના અધ્યક્ષ નાગેન્દ્ર સિંહ કાદિયન અને સભ્યો તૃપ્તિ પન્નુ અને ડૉ. વિજેન્દ્ર સિંહની બેન્ચે 12 જૂનના રોજ આ મામલે પોતાનો ચુકાદો આપ્યો. કમિશનને જાણવા મળ્યું કે રેડ ટેપના પોતાના સોગંદનામામાં એવા નિવેદનો છે જેમાં સ્વીકારવામાં આવ્યું છે કે તેણે કેરી બેગ માટે બિનજરૂરી રીતે ચાર્જ વસૂલ્યો હતો.

કોર્ટે આને સેવામાં ખામી અને અન્યાયી વેપાર પ્રથા ગણાવી હતી. કમિશને રેડ ટેપને કેરી બેગ માટે રૂ.10 પરત કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. વધુમાં, ગ્રાહકને સેવામાં ખામી માટે વળતર તરીકે રૂ.4,000 અને કાનૂની ખર્ચ તરીકે રૂ.4,000 (કુલ રૂ.8,000) 30 દિવસની અંદર ચૂકવવા પડશે.

આ નિર્ણય ગ્રાહક જાગૃતિ અને તેમના અધિકારોની મજબૂતાઈને પ્રતિબિંબિત કરે છે. ૧૦ રૂપિયાની સાદી કેરી બેગથી શરૂ થયેલો આ વિવાદ અન્યાયી વેપાર પ્રથાઓ સામે એક મુખ્ય ઉદાહરણ બની ગયો છે. આ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે ગ્રાહક અધિકારો માટેની લડાઈમાં, વિવાદિત રકમની નાની રકમ મહત્વની નથી; તેના બદલે, કેસના અંતર્ગત સિદ્ધાંતો વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.