કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે એક એવો નિર્ણય લીધો છે જે પશ્ચિમ બંગાળ તેમજ સમગ્ર રાષ્ટ્રની લાગણીઓ માટે વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે. રાષ્ટ્રગીત વંદે માતરમને હવે રાષ્ટ્રગાન જન ગણ મન જેટલો જ દરજ્જો મળશે. રાષ્ટ્રગાનનું અપમાન કરવાની જેમ, રાષ્ટ્રગીતનું અપમાન કરવા પર હવે સજા અથવા દંડ થઈ શકે છે. મંગળવારે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં મળેલી કેબિનેટની બેઠકમાં રાષ્ટ્રીય સન્માનના અપમાન નિવારણ અધિનિયમ, 1971 માં સુધારાને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.

અત્યાર સુધી, આ કાયદામાં રાષ્ટ્રધ્વજ, બંધારણ અને રાષ્ટ્રગાનનું અપમાન કરવા બદલ ફક્ત સજા અથવા દંડની જોગવાઈ હતી. સુધારા બિલમાં રાષ્ટ્રગીતનો પણ સમાવેશ કરવાનો પ્રસ્તાવ છે.

૧૮૭૫માં બંકિમચંદ્ર ચેટર્જી દ્વારા લખાયેલ આ ગીત ૧૯૦૫માં બંગાળના ભાગલા સામે અને પછીથી સ્વતંત્રતા માટે ચળવળનો મુખ્ય અવાજ બન્યું હતું. રાષ્ટ્રીય સન્માનના અપમાન નિવારણ અધિનિયમ, ૧૯૭૧માં બંધારણ, રાષ્ટ્રધ્વજ અને રાષ્ટ્રગાનનું અપમાન કરવા બદલ ત્રણ વર્ષની જેલ, દંડ અથવા બંનેની સજાની જોગવાઈ છે.

આ કાયદા હેઠળ, રાષ્ટ્રગાનનો સમયગાળો 52 મિનિટ છે અને તેને સંપૂર્ણ રીતે ગાવું ફરજિયાત છે. રાષ્ટ્રગીત દરમિયાન કોઈપણ વિક્ષેપને અપમાનજનક ગણવામાં આવશે. સુધારા બિલ અનુસાર, રાષ્ટ્રગીતનો સમયગાળો પણ ત્રણ મિનિટ અને 52 સેકન્ડ નક્કી કરવામાં આવશે અને બધા છ શ્લોકનું પઠન ફરજિયાત રહેશે. જો કે, ગૃહ મંત્રાલયે પહેલાથી જ બધા છ શ્લોકનું પઠન કરવા માટે સૂચનાઓ જારી કરી દીધી છે.

સુધારા બાદ, સમગ્ર વંદે માતરમનું ઉચ્ચારણ ન કરવા પર સજા અથવા દંડ થઈ શકે છે. નોંધનીય છે કે કોંગ્રેસ પાર્ટીના 1937ના અધિવેશનમાં રાષ્ટ્રગીતમાં ભારત માતાને હિન્દુ પ્રતીક તરીકે દર્શાવવાના વિરોધના જવાબમાં, પહેલા બે શ્લોકો ગાવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો, જેમાંથી બે આજે પણ ઉપયોગમાં છે.      

રાષ્ટ્રગીતના 150 વર્ષ પૂર્ણ થવા પર સંસદમાં એક ખાસ ચર્ચા દરમિયાન, વડા પ્રધાન મોદી અને ગૃહમંત્રી અમિત શાહે રાષ્ટ્રગીતના મૂળ સ્વરૂપમાં છેડછાડ કરવા બદલ કોંગ્રેસ પર જોરદાર પ્રહારો કર્યા હતા અને તેને બંકિમ ચંદ્ર ચેટર્જીનું અપમાન ગણાવ્યું હતું.