વિશ્વના સૌથી ઊંચા પર્વત માઉન્ટ એવરેસ્ટ અને અન્ય હિમાલય શિખરો પર કચરાની વધતી જતી સમસ્યાને ઉકેલવા માટે, નેપાળ સરકારે એક વ્યાપક "એવરેસ્ટ સફાઈ કાર્ય યોજના (2025-2029)" રજૂ કરી છે. માઉન્ટ એવરેસ્ટ ડમ્પિંગ ગ્રાઉન્ડ બની રહ્યું હોવાની ટીકા બાદ આ યોજના આવી છે. સંસ્કૃતિ, પર્યટન અને નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલય દ્વારા તૈયાર કરાયેલ, આ યોજના 2025 થી 2029 સુધી ચાલશે. આ પાંચ વર્ષીય યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પર્વતારોહણને સલામત બનાવવા અને હિમાલયના પર્યાવરણનું રક્ષણ કરવાનો છે.

યોજના શું છે

આ માટે માઉન્ટ એવરેસ્ટ પર કેમ્પ 2 ખાતે એક કામચલાઉ કચરો સંગ્રહ કેન્દ્ર સ્થાપિત કરવામાં આવશે. હવે દરેક પર્વતારોહક અને ટીમ માટે ઊંચા શિબિરોમાંથી ચોક્કસ માત્રામાં કચરો પાછો લાવવો અને ત્યાં જમા કરવો ફરજિયાત રહેશે.કોઈપણ અભિયાન શરૂ કરતા પહેલા, ટીમોએ "ક્લીન માઉન્ટેન બ્રીફિંગ" માં હાજરી આપવાની રહેશે, જ્યાં તેમને તાલીમ આપવામાં આવશે અને સ્વચ્છતા પ્રથાઓ વિશે માહિતી આપવામાં આવશે.બેઝ કેમ્પની ઉપરના મુશ્કેલ વિસ્તારોમાંથી કચરો દૂર કરવા માટે ડ્રોન અને રોપવે જેવી આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવાની શક્યતા શોધવામાં આવશે.પર્વત પર માનવ અવશેષો (મૃતદેહ) શોધવા માટે જીપીએસ ટ્રેકિંગ સિસ્ટમ્સનું પરીક્ષણ કરવામાં આવશે.પર્વતારોહકોની સંખ્યા મર્યાદિત કરવા માટે કાયદા ઘડવામાં આવશે.એક સમયે ચઢાણ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવેલા લોકોની સંખ્યા પર્વતની કુદરતી સંભાવના અને હવામાન પરિસ્થિતિઓના આધારે નક્કી કરવામાં આવશે. બેઝ કેમ્પના સ્થળાંતરને ધ્યાનમાં લેતા, સરકાર ભીડભાડ અને પર્યાવરણીય નુકસાનને કારણે એવરેસ્ટ બેઝ કેમ્પને વૈકલ્પિક સ્થળે ખસેડવાની શક્યતાનો પણ અભ્યાસ કરશે. પ્રવાસન વિભાગના ડિરેક્ટર હિમલ ગૌતમના જણાવ્યા અનુસાર, બેઝ કેમ્પ હાલમાં ખૂબ જ નાજુક સ્થિતિમાં છે, અને તેની ટકાઉપણું માટે વિકલ્પો શોધવા જરૂરી છે.

સ્થિતિ વધુ બગડી હોવાનો જાપાની પર્વતારોહકનો દાવો

જાપાની પર્વતારોહક કેન નોગુચી, જેમણે અને તેમની ટીમે 2000 થી 2007 દરમિયાન આશરે 90 ટન કચરો એકઠો કર્યો હતો, તેઓ કહે છે કે પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ ગઈ છે. પર્વતો પર ઓક્સિજન કેનિસ્ટર, પ્લાસ્ટિક બોટલ, દોરડા અને માનવ કચરો મોટી માત્રામાં એકઠો થઈ રહ્યો છે. પ્લાસ્ટિકને વિઘટિત થવામાં 500 વર્ષ લાગી શકે છે, અને તેને બાળવાથી અથવા દાટી દેવાથી જમીન અને હવા બંને પ્રદૂષિત થાય છે.

જો કે વિવિધ અભિયાનો દ્વારા, નેપાળી સૈન્યએ આશરે 119,056 કિલોગ્રામ કચરો, 12 માનવ શરીર અને 4 માનવ અવશેષો શોધી કાઢ્યા છે. 2019 ના અભિયાનમાં જ 10.8 ટન કચરો મળી આવ્યો હતો.

નેપાળ વિશ્વના 14 સૌથી ઊંચા શિખરોમાંથી આઠનું હોમ ટાઉન

નોંધવું જોઈએ કે નેપાળ વિશ્વના 14 સૌથી ઊંચા શિખરોમાંથી આઠનું ઘર છે. આ પહેલ માત્ર પર્યટન માટે જ નહીં પરંતુ પર્યાવરણીય સંરક્ષણ માટે પણ એક સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થઈ શકે છે. 2024 થી પર્વતારોહકો માટે 'પૂપ બેગ'નો ઉપયોગ પહેલાથી જ ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યો છે અને હવે આ નવી 5-વર્ષીય યોજનાને હિમાલયની ગરિમા પુનઃસ્થાપિત કરવાના નક્કર પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.