ભારતીય વાયુસેનાએ પૂર્વી લદ્દાખમાં વ્યૂહાત્મક ન્યોમા એરબેઝને સંપૂર્ણપણે કાર્યરત કરી દીધું છે. ૧૩,૭૦૦ ફૂટની ઊંચાઈ પર સ્થિત, વિશ્વનું સૌથી ઊંચું ફાઇટર એરબેઝ હવે ફાઇટર જેટ, હેલિકોપ્ટર અને પરિવહન વિમાનો ચલાવવા માટે સંપૂર્ણપણે સક્ષમ છે. ચીન સરહદથી માત્ર ૩૦ કિલોમીટર દૂર સ્થિત, એરબેઝના કાર્યરત થવાથી ભારતની સરહદ સુરક્ષામાં એક નવો ગઢ બન્યો છે, જે વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા (એલએસી) પર ઝડપી પ્રતિભાવ અને દેખરેખને સક્ષમ બનાવે છે. અગાઉ, એરબેઝ એક લેન્ડિંગ ગ્રાઉન્ડ હતું જેમાં ફક્ત એક જ કાચો રન-વે હતો. 

ગયા વર્ષે, બોર્ડર રોડ્સ ઓર્ગેનાઇઝેશન (બીઆરઓ)એ પાકા રનવે પૂર્ણ કર્યો હતો, અને આ વર્ષે ઓક્ટોબર સુધીમાં તમામ જરૂરી સહાયક માળખાકીય સુવિધાઓ પૂર્ણ કરવાનું લક્ષ્ય હતું. વાયુસેના હવે આ બેઝ પરથી ટેકઓફ, લેન્ડિંગ અને મર્યાદિત જાળવણી કરવા સક્ષમ છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ન્યોમા પાસે હવે વિમાન ચલાવવા અને ટકાવી રાખવાની ક્ષમતા છે. લશ્કરી પરિભાષામાં, 'સસ્ટેન્ડ' નો અર્થ એરક્રાફ્ટ રિપેર, રિફ્યુઅલિંગ, રડાર ઓપરેશન, હવામાન દેખરેખ અને ક્રૂ રહેઠાણ પૂરું પાડવા માટે બેઝની ક્ષમતા થાય છે.

ન્યોમા એર બેઝ લેહથી આશરે ૧૮૦ કિલોમીટર દક્ષિણપૂર્વમાં લદ્દાખમાં સિંધુ નદીના કિનારે સમુદ્ર સપાટીથી ૧૩,૭૦૦ ફૂટની ઊંચાઈ પર સ્થિત છે. શિયાળામાં તાપમાન માઈનસ ૨૦ ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી ઘટી શકે છે, આથી આ અત્યંત ઠંડા વાતાવરણમાં સંચાલન માટે જાળવણી સુવિધાઓ ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે. આ બેઝ લાંબા સમયથી ભારતીય વાયુસેનાની વ્યૂહાત્મક યોજનાઓનો એક ભાગ રહ્યો છે. ૧૯૬૨ના ભારત-ચીન યુદ્ધ પછી નિષ્ક્રિય થયેલી આ એરસ્ટ્રીપને ૨૦૦૯માં ફરીથી સક્રિય કરવામાં આવી હતી. ત્યારથી, સી-૧૩૦ જે સુપર હર્ક્યુલસ, એએન-૩૨ ટ્રાન્સપોર્ટ એરક્રાફ્ટ અને એમઆઈ-૧૭, સીએચ-૪૭એફ ચિનૂક અને એએચ-૬૪ઈ અપાચે જેવા હેલિકોપ્ટર અહીંથી સફળતાપૂર્વક કાર્યરત થયા છે, ખાસ કરીને ૨૦૨૦ના ગાલવાન ખીણ સંઘર્ષ દરમિયાન.

૨૦૨૦ના તણાવ પછી, સરકારે ૨૦૨૧માં તેના અપગ્રેડ માટે રૂ.૨૨૦ કરોડ મંજૂર કર્યા. બીઆરઓના પ્રોજેક્ટ હિમાંકે મુશ્કેલ હિમાલયની પરિસ્થિતિઓમાં આ કાર્ય પૂર્ણ કર્યું. માઇનસ ૨૦-૪૦ ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાન, કઠોર પવન અને મર્યાદિત કાર્યકારી હવામાન હોવા છતાં, ૨.૭ કિલોમીટર લાંબો કોંક્રિટ રનવે ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ સુધીમાં ૯૫ ટકા પૂર્ણ થઈ ગયો હતો. હેંગર, એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ ઇમારતો, ક્રેશ બે, વોચટાવર અને રહેણાંક સુવિધાઓ જેવી બધી સહાયક સુવિધાઓ નવેમ્બર ૨૦૨૫ સુધીમાં પૂર્ણ થઈ ગઈ હતી. જુલાઈ ૨૦૨૫માં, એવો અંદાજ હતો કે એરબેઝ ઓક્ટોબર સુધીમાં કાર્યરત થઈ જશે, પરંતુ એરફોર્સે તેને સમયપત્રક પહેલાં પૂર્ણ ક્ષમતામાં સક્રિય કરી દીધું.

આ લદ્દાખમાં ભારતીય એરફોર્સનું ચોથું સક્રિય બેઝ બની ગયું છે. હાલમાં, લેહમાં એક મુખ્ય એરબેઝ પહેલેથી જ કાર્યરત છે, જ્યારે કારગિલ અને થોઇસ (સિયાચીન બેઝ તરીકે ઓળખાય છે) માં સંપૂર્ણ સુવિધાયુક્ત એરસ્ટ્રીપ્સ અસ્તિત્વમાં છે. વધુમાં, દૌલત બેગ ઓલ્ડી પાસે એક કાચો રનવે છે જ્યાં વાયુસેનાના વિમાનો ખાસ કામગીરી માટે ઉતરાણ કરે છે.

ન્યોમા હવે સંપૂર્ણ રીતે આગળ વધવા માટે યોગ્ય ગ્રાઉન્ડ તરીકે સેવા આપશે. રાફેલ અને સુખોઈ-30એમકેઈઆી જેવા ફાઇટર જેટ અહીંથી રોટેશનલ ધોરણે તૈનાત કરવામાં આવશે. ઊંચાઈને કારણે, જેટ એન્જિનને નીચા તાપમાનમાં શરૂ કરવા માટે સંશોધિત કરવામાં આવ્યા છે. આ એરબેઝ લદ્દાખના સબ-સેક્ટર ઉત્તરમાં સૈન્ય તૈનાત, દેખરેખ અને પુરવઠા કામગીરી માટે ગેમ-ચેન્જર બનશે.

સંરક્ષણ મંત્રાલય એલએસીથી માત્ર ચાર કિલોમીટર દૂર સ્થિત ચુશુલમાં એક નિષ્ક્રિય એડવાન્સ્ડ લેન્ડિંગ ગ્રાઉન્ડને પણ પુનર્જીવિત કરી રહ્યું છે. ભવિષ્યની યોજનાઓના ભાગરૂપે, આ એએલજીને યુએવી અને હેલિકોપ્ટર ચલાવવા માટે વિકસાવવામાં આવી રહ્યું છે. ચુશુલનો હાલનો રનવે ભારતીય વાયુસેનાના એરબસ સી-295 અને સી-130જે સ્પેશિયલ ઓપરેશન એરક્રાફ્ટને સમાવવા માટે પૂરતો લાંબો છે. ચુશુલ એ ૧૪,૦૦૦ ફૂટની ઊંચાઈ પર એક કુદરતી સપાટ ભૂપ્રદેશ છે. તેનો છેલ્લે ઉપયોગ ૧૯૬૨ના ભારત-ચીન યુદ્ધ દરમિયાન થયો હતો, જ્યારે ભારતીય વાયુસેનાના સોવિયેત મૂળના એએન-૧૨ વિમાને ચંદીગઢથી ચુશુલ સુધી એએમએક્સ૧૩ ટેન્કોની ટુકડીનું પરિવહન કર્યું હતું.