દરિયામા દુશ્મનોની હવે ખેર નહીં... ભારતીય નૌકાદળે હિંદ મહાસાગરમાં એક શક્તિશાળી દળને ઉતારીને, એક સાથે ત્રણ ગેમ ચેન્જિંગ સ્વદેશી જહાજોને કાર્યરત કર્યા. પીએમ મોદીએ ગાર્ડન રીચ શિપબિલ્ડર્સ ખાતે આયોજિત એક ભવ્ય સમારોહમાં સ્ટીલ્થ ફ્રિગેટ INS દુનાગિરી, સર્વે જહાજ INS સંશોધક અને કોસ્ટલ એન્ટી-સબમરીન વોરફેર કોર્વેટ INS આગ્રાને નૌકાદળમાં કાર્યરત કર્યા. આ ત્રણેય જહાજો ભારતીય નૌકાદળની લડાઇ ક્ષમતાઓને અભૂતપૂર્વ ઊંચાઈએ લઈ જશે. ભારતના આ પગલાથી ચીન અને પાકિસ્તાન વચ્ચે તણાવ વધી ગયો છે. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે આ કમિશનિંગ માત્ર દરિયાઈ સુરક્ષાને મજબૂત બનાવશે નહીં પરંતુ આત્મનિર્ભર ભારતના સ્વપ્નને સાકાર કરવા તરફ એક મોટું પગલું પણ સાબિત થશે.

સંરક્ષણ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, ત્રણેય જહાજો સંપૂર્ણપણે સ્વદેશી ડિઝાઇન અને ટેકનોલોજી પર આધારિત છે. તેમની 75 ટકાથી વધુ સામગ્રી ભારતીય છે, અને દેશભરના 200 થી વધુ સૂક્ષ્મ, નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSME) એ તેમના નિર્માણમાં ફાળો આપ્યો છે. વધુમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે આનાથી નૌકાદળની લડાઇ ક્ષમતાઓમાં વધારો થશે જ, પરંતુ આત્મનિર્ભર ભારત અભિયાનને પણ નવી ગતિ મળશે.

INS દુનાગિરી: બ્રહ્મોસથી સજ્જ એક પ્રચંડ સ્ટીલ્થ ફ્રિગેટ

પ્રોજેક્ટ 17A હેઠળ બનેલ, INS દુનાગિરી એક નવી પેઢીનું સ્ટીલ્થ ગાઇડેડ મિસાઇલ ફ્રિગેટ છે. તેની અદ્યતન સ્ટીલ્થ ટેકનોલોજીને કારણે, જહાજ રડાર અને અન્ય સેન્સર દ્વારા ભાગ્યે જ શોધી શકાય છે. તે અત્યાધુનિક શસ્ત્રોથી સજ્જ છે, જેમાં બ્રહ્મોસ સુપરસોનિક મિસાઇલો, મધ્યમ-અંતરની MRSAM હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી, MFSTAR રડાર, અદ્યતન સોનાર અને ઇલેક્ટ્રોનિક યુદ્ધ પ્રણાલીઓનો સમાવેશ થાય છે.

એક નૌકાદળ અધિકારીએ સમજાવ્યું કે આ ફ્રિગેટ લાંબા અંતરની દરિયાઈ કામગીરીમાં પરંપરાગત યુદ્ધ, મિસાઇલ હુમલાઓ અને સબમરીન જોખમોનો સામનો કરવા સક્ષમ છે. આ વર્ગના અન્ય જહાજો, નિગિરી, હિમગિરી, તારાગિરી, ઉદયગિરી અને વિંધ્યાગિરી, પહેલેથી જ સેવામાં છે.

INS સંધોધક: સમુદ્રની ઊંડાઈનો સચોટ નકશો બનાવે છે

INS સંધોધક એક અત્યાધુનિક 'સર્વે વેસલ લાર્જ' (SVL) વર્ગનું જહાજ છે. તેનું પ્રાથમિક કાર્ય સમુદ્રની ઊંડાઈ, સમુદ્રતળની રચના, નેવિગેશનલ લેન અને પ્રવાહોનું વિગતવાર સર્વેક્ષણ કરવાનું છે. તે સ્વાયત્ત માનવરહિત વાહનો (AUVs), રિમોટલી સંચાલિત વાહનો (ROVs) અને મલ્ટી-બીમ ઇકો સાઉન્ડર્સ જેવી વિશ્વ કક્ષાની સિસ્ટમોથી સજ્જ છે.

એવું નોંધાયું હતું કે આ જહાજ યુદ્ધ કામગીરી ઉપરાંત વેપારી શિપિંગ, આપત્તિ રાહત અને સમુદ્રશાસ્ત્રીય સંશોધન માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે. સંધોધક એ સંધોધક વર્ગનું છેલ્લું સર્વે જહાજ છે. અગાઉ, સંધોધક, નિર્દેશક અને ઇક્ષકને નૌકાદળમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા છે.

INS આગ્રા: કોસ્ટલ સિક્યુરિટીની પ્રથમ લાઇન

અર્નાલા વર્ગનું INS આગ્રા, એક સબમરીન વિરોધી યુદ્ધ છીછરા પાણીનું યાન (ASW-SWC) છે. તે ખાસ કરીને છીછરા દરિયાકાંઠાના પાણી, બંદરો અને મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોનું રક્ષણ કરવા માટે રચાયેલ છે. તે હળવા વજનના ટોર્પિડો, સ્વદેશી રોકેટ લોન્ચર અને અદ્યતન સોનાર સિસ્ટમથી સજ્જ છે. નૌકાદળના અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં સબમરીન શોધવી એ એક પડકારજનક કાર્ય છે. આગ્રા જેવા એકમો દુશ્મન સબમરીનને મહત્વપૂર્ણ સ્થળોએ પહોંચે તે પહેલાં જ તેને અટકાવવા સક્ષમ છે.

તેનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ શું છે?

નૌકાદળના સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવાયું છે કે વિવિધ ક્ષમતાઓ ધરાવતા ત્રણ જહાજોનું એકસાથે કમિશનિંગ નૌકાદળની સંતુલિત ક્ષમતા વિકાસ નીતિને પ્રતિબિંબિત કરે છે. આ ખુલ્લા સમુદ્રમાં લાંબા અંતરની કામગીરી, દરિયાઈ ક્ષેત્ર જાગૃતિ અને દરિયાકાંઠાની સુરક્ષામાં નોંધપાત્ર વધારો કરશે. હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં વર્તમાન વધતા ભૂ-રાજકીય પડકારો વચ્ચે આ પહેલ ભારતની દરિયાઈ સુરક્ષાને એક નવું પ્રોત્સાહન આપશે. નૌકાદળના જણાવ્યા અનુસાર, આ જહાજોનો સમાવેશ ભારતીય નૌકાદળની લડાઇ તૈયારી અને સ્વદેશી જહાજ નિર્માણ ઉદ્યોગની પરિપક્વતા બંનેને મજબૂત બનાવે છે.