ભારતે પહેલી વાર 12 પરમાણુ હથિયારો ઓપરેશનલ રીતે તૈનાત કર્યા છે. આ ભારતની પરમાણુ નીતિમાં એક મોટો ફેરફાર માનવામાં આવે છે. પહેલાં, ભારત યુદ્ધ દરમિયાન ફક્ત યુદ્ધના સમય માટે જ યુદ્ધના મુખ્ય ભાગો અને મિસાઇલોને એકીકૃત કરતું હતું, પરંતુ હવે કેટલાક યુદ્ધના મુખ્ય ભાગો મિસાઇલ સિલો અને પરમાણુ સબમરીન પર તૈયાર રાખવામાં આવે છે. આનાથી ભારતની તૈયારીમાં વધારો થયો છે. SIPRIના અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ સુધીમાં, ભારત પાસે આશરે ૧૯૦ પરમાણુ શસ્ત્રો હતા, જે પાછલા વર્ષ કરતા થોડો વધારો છે.

આ પરિવર્તન ભારતના પરમાણુ ત્રિકોણ (હવા, જમીન અને સમુદ્ર)ને વધુ મજબૂત બનાવવાની યોજનાનો એક ભાગ છે. SIPRIના અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ભારત હવે મિસાઇલોને કેનિસ્ટરમાં સંગ્રહિત કરવા અને દરિયાઈ નિવારણ પેટ્રોલિંગ કરવા જેવા પગલાં લઈ રહ્યું છે. આનાથી શાંતિકાળ દરમિયાન પણ કેટલાક યુદ્ધના મુખ્ય ભાગો લોન્ચર્સ સાથે જોડાયેલા રહી શકે છે. આ પગલું વધતી જતી સુરક્ષા ચિંતાઓનો સંકેત આપે છે. ભારતનો પરમાણુ કાર્યક્રમ હંમેશા સંરક્ષણ માટે રહ્યો છે, હુમલો નહીં.

ભારત નો-ફર્સ્ટ-યુઝ નીતિનું પાલન કરે છે

ભારતની પરમાણુ નીતિ નો-ફર્સ્ટ-યુઝ નીતિ પર આધારિત છે. આનો અર્થ એ છે કે ભારત ક્યારેય પહેલા પરમાણુ હુમલો કરશે નહીં. આ શસ્ત્રો ફક્ત બદલો લેવા માટે બનાવાયેલ છે. તેનો ઉપયોગ ફક્ત ત્યારે જ કરવામાં આવશે જો કોઈ અન્ય દેશ ભારત અથવા ભારતીય દળો પર પરમાણુ હુમલો કરે. ભારત મર્યાદિત પરંતુ અસરકારક પરમાણુ શસ્ત્રાગાર જાળવી રાખે છે. તેનો એકમાત્ર હેતુ દુશ્મનોને રોકવાનો છે, શસ્ત્રોની સ્પર્ધામાં જોડાવાનો નથી. આ અહેવાલ અગ્રણી વૈશ્વિક શસ્ત્ર દેખરેખ સંસ્થા SIPRI દ્વારા બહાર પાડવામાં આવ્યો હતો. ભારત આ ફેરફાર સાથે તેની સુરક્ષાને વધુ મજબૂત બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.

પાકિસ્તાન પણ આ સ્પર્ધામાં જોડાયું

ભારત 2025 માં 92.1 અબજ યુએસ ડોલરના સંરક્ષણ ખર્ચ સાથે વિશ્વનો પાંચમો સૌથી મોટો લશ્કરી ખર્ચ કરનાર દેશ બનશે. આ માહિતી SIPRI ના તાજેતરના અહેવાલમાં આપવામાં આવી છે, જેમાં ગયા વર્ષે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે અસામાન્ય રીતે ગંભીર લશ્કરી કટોકટીનો પણ ઉલ્લેખ છે. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે જાન્યુઆરી 2026 સુધીમાં ભારત પાસે આશરે 190 પરમાણુ શસ્ત્રો છે, જ્યારે પાકિસ્તાન પાસે 170 હોવાનો અંદાજ છે. પાકિસ્તાને 2025માં નવી શસ્ત્ર પ્રણાલીઓ વિકસાવવાનું પણ ચાલુ રાખ્યું, જે આગામી દાયકામાં તેના પરમાણુ ભંડારમાં વધારો થવાની ધારણા છે. મે 2025માં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના ટૂંકા લશ્કરી સંઘર્ષ દરમિયાન, ભારતે પાકિસ્તાની હવાઈ અને મિસાઈલ થાણાઓ પર હુમલા કર્યા, જે પરમાણુ સ્તર સુધી વધવાની આશંકા હતી, જોકે બંને પક્ષોએ આ વકરા અટકાવવાનો પ્રયાસ કર્યો.