પાકિસ્તાન લાંબા સમયથી આર્થિક કટોકટીનો સામનો કરી રહ્યું છે, અને દેશ દેવા પર નિર્ભર છે. આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ , જે તેના પડોશી દેશને મોટી સંખ્યામાં લોન પૂરી પાડે છે, તે હવે તેનાથી ખૂબ ગુસ્સે છે. હકીકતમાં, પાકિસ્તાને આ વૈશ્વિક સંસ્થાને ખોટો ડેટા પૂરો પાડ્યો છે, જે પાકિસ્તાનને નાણાકીય સહાય પૂરી પાડે છે. આઈએમએફએ પાકિસ્તાન સરકારને સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે તે તેના વેપાર ડેટાના 11 બિલિયન ડોલરની હેરાફેરીનો જાહેરમાં ખુલાસો કરે અને તેનો ઉકેલ લાવે. એક્સપ્રેસ ટ્રિબ્યુનના એક અહેવાલ મુજબ, પાકિસ્તાની સરકારી સંસ્થાઓએ છેલ્લા બે વર્ષમાં ડેટામાં હેરાફેરીનો અહેવાલ આપ્યો છે.

અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે પાકિસ્તાન રેવન્યુ ઓટોમેશન લિમિટેડ દ્વારા અહેવાલ કરાયેલા આયાત આંકડા નાણાકીય વર્ષ 2023-24 માટે પાકિસ્તાન સિંગલ વિન્ડો દ્વારા અહેવાલ કરાયેલા આયાત આંકડા કરતાં 5.1 બિલિયન ડોલર ઓછા હતા. આગામી નાણાકીય વર્ષમાં આ અંતર વધીને 5.7 બિલિયન ડોલર થઈ ગયું. આયાત ડેટાને વધુ વ્યાપક અને સચોટ માનવામાં આવે છે. નોંધપાત્ર રીતે, તે સ્ટેટ બેંક ઓફ પાકિસ્તાનના ફ્રેઇટ-ઓન-બોર્ડ-આધારિત આયાત ડેટાને પણ વટાવી ગયો, જેનો ઉપયોગ દેશના બાહ્ય સંતુલનની ગણતરી કરવા માટે થાય છે.

અહેવાલ મુજબ, આઈએમએફ એ તેની સમીક્ષા વાટાઘાટો શરૂ કરતા પહેલા પાકિસ્તાન બ્યુરો ઓફ સ્ટેટિસ્ટિક્સનો સંપર્ક કર્યો હતો. આ પછી આયોજન અને વિકાસ મંત્રાલય સાથે ચર્ચા થઈ હતી. બેઠકો દરમિયાન, આઈએમએફએ ભલામણ કરી હતી કે પાકિસ્તાન સરકાર અને ડેટા વપરાશકર્તાઓ વચ્ચે અવિશ્વાસ અટકાવવા માટે વેપાર ડેટામાં વિસંગતતાઓ અને પદ્ધતિસરના ફેરફારોને સ્પષ્ટ કરવા માટે સ્પષ્ટ સંચાર વ્યૂહરચના અપનાવે.

પાકિસ્તાની અધિકારીઓએ ભૂલ સ્વીકારી

રિપોર્ટ અનુસાર, પાકિસ્તાની અધિકારીઓએ પોતે ભૂલ સ્વીકારી હતી. તેમના મતે, જીનીવા સ્થિત ઇન્ટરનેશનલ ટ્રેડ સેન્ટરને સબમિટ કરવામાં આવેલ વેપાર ડેટા વ્યાપક નહોતો. તેઓએ એ પણ સ્વીકાર્યું કે ડેટામાંથી કેટલાક આયાત ડેટા ખૂટે છે. તેમણે સૂચવ્યું કે આ અન્ડરરિપોર્ટિંગ આંકડા વાસ્તવમાં વેપાર ડેટાના પ્રાથમિક સ્ત્રોત તરીકે PRAL થી PSW માં સ્થળાંતરનું પરિણામ છે. PRAL ફેડરલ બોર્ડ ઓફ રેવન્યુ હેઠળ આવે છે, જ્યારે PSW એક સ્વતંત્ર કાનૂની એન્ટિટી છે, જે મોટાભાગે કસ્ટમ અધિકારીઓથી બનેલું છે.

પીએસડબ્લ્યુ ડેટા દેશમાં થતી તમામ આયાત એન્ટ્રીઓને આવરી લે છે, જેમાં વેપાર સુવિધા યોજનાઓ સંબંધિત એન્ટ્રીઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. વધુમાં, ડેટાસેટમાં કાચા માલ અને અન્ય ઘણી શ્રેણીઓનો સમાવેશ થતો નથી. આ 11 બિલિયન ડોલરની હેરાફેરી ત્યારે પ્રકાશમાં આવી જ્યારે અધિકારીઓએ પાકિસ્તાની આયાતકારો અને ખાંડ નિકાસકારો દ્વારા અહેવાલ કરાયેલા વેપાર ડેટાની તપાસ શરૂ કરી.

આઈએમએફની કડકતાએ પાકિસ્તાની સરકારને પણ હચમચાવી દીધી છે, અને એક અહેવાલ મુજબ, પાકિસ્તાની વડા પ્રધાન શાહબાઝ શરીફે તો એમ પણ કહ્યું છે કે તેમની સરકાર આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ પરની તેની નિર્ભરતા સમાપ્ત કરવા માટે પગલાં લઈ રહી છે. મલેશિયાના વડા પ્રધાન અનવર ઇબ્રાહિમ સાથે સંયુક્ત પત્રકાર પરિષદમાં બોલતા, તેમણે કહ્યું કે આ લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કરવા માટે મલેશિયા સાથે આર્થિક સહયોગ વધારવામાં આવશે, અને પાકિસ્તાન, મલેશિયા સાથે ભાગીદારીમાં,આઈએમએફને હંમેશા માટે ગુડબાય કહેવા માટે તૈયાર છે.

શાહબાઝનું પગલું કે ઢોંગ?

પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શાહબાઝ શરીફે ખામીઓની તપાસ માટે ઉતાવળમાં એક સમિતિની રચના કરી છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષના ડેટાની સમીક્ષામાં જાણવા મળ્યું છે કે પીબીએસ પીઆરએએલ પાસેથી વેપાર ડેટા મેળવવા માટે જૂની ક્વેરી સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરી રહ્યું હતું, જેના કારણે વર્ષોથી અંડરરિપોર્ટિંગની ફરિયાદો થઈ રહી હતી કાપડ ક્ષેત્રમાં સૌથી નોંધપાત્ર ખામીઓ જોવા મળી હતી, જ્યાં રજૂ કરાયેલા સત્તાવાર ડેટામાંથી લગભગ 3 બિલિયન ડોલરમૂલ્યની આયાત ગાયબ હતી. 2023-24 નાણાકીય વર્ષ માટે ધાતુની આયાત પણ લગભગ 1 બિલિયન ડોલર જેટલી ઓછી નોંધાઈ હતી. આઈએમએફ તરફથી પારદર્શિતા માટેના આહવાન છતાં, અધિકારીઓ સુધારાઓ જાહેરમાં જાહેર કરવામાં ખચકાતા હતા, કારણ કે તેમને ડર હતો કે સુધારેલા આંકડા ચોખ્ખી નિકાસ ગણતરીઓ અને આર્થિક વૃદ્ધિના અંદાજોને અસર કરી શકે છે.