ભારતના વિદેશી હંડિયામણ અનામત (ફોરેકસ અનામત)માં સતત ઘટાડો નોંધાયો છે. શુક્રવારે ભારતીય રિઝર્વ બેંક દ્રારા જાહેર કરાયેલા આંકડા મુજબ, દેશનો કુલ વિદેશી હંડિયામણ અનામત આશરે રૂા.૮.૫ લાખ કરોડ જેટલો ઘટીને હવે લગભગ રૂા.૫૭.૧ લાખ કરોડ રહ્યો છે. તેના પહેલા સાહમાં પણ અનામતમાં આશરે છ૯.૪ લાખ કરોડનો ઘટાડો નોંધાયો હતો, જેના કારણે તે લગભગ રૂા.૫૮ લાખ કરોડ સુધી પહોંચ્યો હતો.નોંધનીય છે કે ૨૭ ફેબ્રુઆરીએ પૂર્ણ થયેલા સાહમાં વિદેશી હંડિયામણ અનામત લગભગ રૂા.૬૦.૪ લાખ કરોડના સર્વકાલીન ઉચ્ચતમ સ્તરે પહોંચ્યો હતો. પરંતુ ત્યારથી સતત ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. આ રીતે, અનામત તેના સર્વેાચ્ચ સ્તરથી અત્યાર સુધીમાં કુલ મળીને લગભગ રૂા.૩.૩ લાખ કરોડ જેટલો ઘટી ગયો છે.
અહેવાલ મુજબ, પિયો હાલ દબાણ હેઠળ છે. ખાસ કરીને પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા તણાવને કારણે આ સ્થિતિ ઊભી થઈ છે. આ પરિસ્થિતિને કાબૂમાં લેવા માટે આરબીઆઈ ડોલર વેચીને વિદેશી વિનિમય બજારમાં હસ્તક્ષેપ કરી રહી છે અને અનામતને સ્થિર રાખવા માટે કેટલાક મહત્વપૂર્ણ નીતિગત પગલાં લઈ રહી છે.
આંકડા દર્શાવે છે કે વિદેશી વિનિમય અનામતનો સૌથી મોટો હિસ્સો ગણાતી વિદેશી ચલણ સંપત્તિમાં પણ ઘટાડો થયો છે. ૨૭ માર્ચે પૂર્ણ થયેલા સાહમાં તેમાં આશરે રૂા.૫.૫ લાખ કરોડનો ઘટાડો થઈને તે લગભગ રૂા.૪૫.૭ લાખ કરોડ સુધી પહોંચી ગઈ છે.
આમાં યુરો, પાઉન્ડ અને યેન જેવી બિન–અમેરિકન ચલણોમાં થયેલી વધઘટની અસર પણ સામેલ છે.આ ઉપરાંત, સોનાના ભંડારનું મૂલ્ય પણ આશરે રૂા.૩ લાખ કરોડ ઘટીને હવે લગભગ રૂા.૯.૪ લાખ કરોડ રહ્યું છે. બીજી તરફ, સ્પેશિયલ ડ્રોઈંગ રાઇટસમાં થોડો વધારો નોંધાયો છે, જે આશરે રૂા.૧,૪૦૦ કરોડ વધીને રૂા.૧.૫૪ લાખ કરોડ થયું છે. યારે આંતરરાષ્ટ્ર્રીય નાણાકીય ભંડોળ સાથે ભારતની અનામત સ્થિતિમાં આશરે રૂા.૧,૪૦૦ કરોડનો ઘટાડો થઈને તે હવે લગભગ રૂા.૪૦,૦૦૦ કરોડ પર આવી ગઈ છે.
એકંદરે, વૈશ્વિક પરિસ્થિતિઓ અને બજારમાં અસ્થિરતા ભારતના વિદેશી હંડિયામણ અનામત પર દબાણ ઊભું કરી રહી છે.
પરિણામે, અનામતની સ્થિતિ અને નીતિગત હસ્તક્ષેપો પર સતત નજર રાખવાની જરિયાત વધી રહી છે